Cách đọc nến Nhật: thân, bóng và màu

Nến Nhật là gì

Nến Nhật (candlestick) là cách vẽ biến động giá trong một khoảng thời gian cố định, gọi là khung thời gian. Khung có thể là phút, giờ, ngày hoặc tuần. Mỗi cây nến tóm tắt bốn mức giá của khoảng đó, gọi chung là OHLC:

Giá mở cửa (Open): giá giao dịch tại đầu khoảng thời gian.
Giá cao nhất (High): mức giá cao nhất đạt được trong khoảng đó.
Giá thấp nhất (Low): mức giá thấp nhất đạt được trong khoảng đó.
Giá đóng cửa (Close): giá giao dịch tại cuối khoảng thời gian.

Biểu đồ nến Nhật là chuỗi các cây nến xếp theo thời gian. So với biểu đồ đường, vốn chỉ nối các giá đóng cửa, biểu đồ nến cho thấy cả biên độ dao động lẫn hướng đi của giá trong từng khoảng.

Nến tăng đóng cửa cao hơn giá mở cửa, nến giảm đóng cửa thấp hơn. Thân nến trải từ giá mở cửa đến giá đóng cửa; bóng nến kéo tới giá cao nhất và thấp nhất của kỳ đó.

Lịch sử: từ chợ gạo Nhật Bản

Kỹ thuật này bắt nguồn từ các chợ giao dịch gạo ở Nhật Bản thời Edo. Thương nhân ghi lại giá gạo theo từng phiên để theo dõi tâm lý người mua và người bán. Tên tuổi thường được nhắc đến là thương nhân Homma Munehisa ở Sakata.

Phương pháp này được giới thiệu rộng rãi với thị trường phương Tây vào cuối thế kỷ trước. Ngày nay, biểu đồ nến là kiểu biểu đồ mặc định trên hầu hết nền tảng giao dịch, kể cả MetaTrader 4 và MetaTrader 5.

Các phần của cây nến

Thân nến

Thân nến (body) là phần hình chữ nhật nằm giữa giá mở cửa và giá đóng cửa.

Thân dài: giá đóng cửa cách xa giá mở cửa, cho thấy bên mua hoặc bên bán chiếm ưu thế rõ trong khoảng đó.
Thân ngắn: giá đóng cửa gần giá mở cửa, cho thấy hai phía cân bằng hoặc thị trường do dự.

Bóng nến

Bóng nến (shadow, wick) là các đường mảnh phía trên và phía dưới thân.

Bóng trên nối từ đỉnh thân lên giá cao nhất.
Bóng dưới nối từ đáy thân xuống giá thấp nhất.

Bóng dài cho biết giá từng đi xa nhưng bị đẩy ngược lại trước khi đóng cửa. Ví dụ, bóng dưới dài nghĩa là giá đã giảm sâu rồi được mua lên lại. Bóng không cho biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, chỉ cho biết điều đã xảy ra trong khoảng đó.

Màu nến

Nến tăng: giá đóng cửa cao hơn giá mở cửa. Thường có màu xanh hoặc trắng. Giá mở cửa nằm ở đáy thân, giá đóng cửa nằm ở đỉnh thân.
Nến giảm: giá đóng cửa thấp hơn giá mở cửa. Thường có màu đỏ hoặc đen. Giá mở cửa nằm ở đỉnh thân, giá đóng cửa nằm ở đáy thân.

Màu sắc do nền tảng hoặc người dùng tự đặt. Khi mở biểu đồ mới, hãy kiểm tra trong phần cài đặt màu nào là tăng, màu nào là giảm.

Ví dụ biểu đồ nến (hình vẽ minh họa)

Hình dưới đây là biểu đồ tự vẽ, không phải giá thật của bất kỳ sản phẩm nào. Ký hiệu █ là thân nến giảm, ░ là thân nến tăng, │ là bóng nến.

Cách đọc hình:

A đến D: các nến giảm liên tiếp, đáy sau thấp hơn đáy trước. Đây là xu hướng giảm ngắn hạn.
E: nến tăng có bóng dưới rất dài. Giá đã xuống thấp hơn nến D rồi được đẩy lên lại.
F: nến có thân rất mỏng, gần như giá mở cửa bằng giá đóng cửa. Đây là dạng giống nến Doji, thể hiện sự do dự.
G: nến tăng thân dài, đóng cửa cao hơn các nến trước đó.

Hình này chỉ để luyện cách nhìn thân, bóng và màu. Cùng chuỗi nến đó, trên biểu đồ thật, giá hoàn toàn có thể quay lại giảm ngay sau nến G.

Vì sao mô hình nến cần bối cảnh

Mô hình nến là các hình dạng nến hay cách sắp xếp nhiều nến được đặt tên, như Hammer hay Engulfing. Cùng một hình dạng nhưng ý nghĩa thay đổi theo vị trí xuất hiện:

Xu hướng trước đó: nến Hammer và nến Hanging Man có hình dạng giống nhau. Tên gọi khác nhau chỉ vì cái trước xuất hiện sau đợt giảm, cái sau xuất hiện sau đợt tăng.
Vùng giá: mô hình gần vùng hỗ trợ, kháng cự (các mức giá từng làm giá đảo chiều) thường được chú ý hơn mô hình nằm giữa vùng giá không có gì đặc biệt.
Khung thời gian: nến trên khung ngắn chứa ít thông tin và nhiều nhiễu hơn nến trên khung dài.
Tin tức: nến hình thành quanh lúc công bố số liệu kinh tế có thể có bóng rất dài do biến động đột ngột, không phản ánh tâm lý thông thường.

Vì vậy, nến nên được đọc cùng xu hướng, vùng giá và các công cụ khác trong phân tích kỹ thuật, cũng như bối cảnh từ phân tích cơ bản.

Những lỗi thường gặp khi đọc nến

Đọc nến chưa đóng cửa: khi nến còn đang chạy, thân và bóng vẫn thay đổi. Hình dạng chỉ cố định khi khoảng thời gian kết thúc.
Coi mô hình là tín hiệu chắc chắn: không mô hình nào đảm bảo hướng đi tiếp theo của giá. Mô hình thất bại xảy ra thường xuyên.
Bỏ qua bối cảnh: tách mô hình khỏi xu hướng và vùng giá khiến kết luận gần như ngẫu nhiên.
Nhìn thấy mô hình ở khắp nơi: khi muốn tìm mô hình, người đọc dễ gán tên cho những nến không đủ tiêu chuẩn.
Khác biệt dữ liệu: các nhà cung cấp khác nhau có thể dùng múi giờ đóng nến khác nhau, nên nến ngày trên hai nền tảng có thể không giống nhau.
Khoảng trống giá (gap): trên thị trường forex và CFD, khoảng trống thường xuất hiện sau cuối tuần, làm thay đổi cách đọc một số mô hình gốc vốn dựa trên khoảng trống.

Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm bạn mất tiền rất nhanh, kể cả khi bạn đọc nến đúng. Hãy tìm hiểu quản lý rủi ro và tâm lý giao dịch trước khi dùng tiền thật. Bạn có thể luyện nhìn biểu đồ nến trên tài khoản demo mà không dùng tiền thật.

Tổng quan các mô hình nến

Xem trang tổng hợp Mô hình nến Nhật hoặc đi thẳng tới từng mô hình:

Nhóm	Mô hình
Họ Doji	Nến Doji, Nến Dragonfly Doji, Nến Gravestone Doji, Nến Long-legged Doji, Nến Doji Star
Bóng dài, thân nhỏ	Nến Hammer, Nến Inverted Hammer, Nến Hanging Man, Nến Shooting Star, Nến Pin Bar
Thân nến đặc trưng	Nến Marubozu, Nến Spinning Top, Nến Belt Hold
Nhấn chìm và xuyên	Nến Bullish Engulfing, Nến Bearish Engulfing, Nến Piercing Line, Nến Dark Cloud Cover, Mô hình Kicker
Harami và nến trong/ngoài	Nến Bullish Harami, Nến Bearish Harami, Nến Harami Cross, Nến Inside Bar, Nến Outside Bar
Mô hình sao	Nến Morning Star, Nến Evening Star, Nến Abandoned Baby
Chuỗi nhiều nến	Ba chàng lính trắng, Ba con quạ đen, Three Inside Up và Down, Three Outside Up và Down, Rising và Falling Three Methods, Nến Tweezer Top và Bottom

Để đọc các hình dạng lớn hơn do nhiều nến tạo thành, xem Mô hình giá. Các thuật ngữ khác có trong Thuật ngữ tài chính.

Câu hỏi thường gặp

Đọc nến cho người mới nên bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu với bốn mức giá OHLC, sau đó tập phân biệt thân dài và thân ngắn, bóng dài và bóng ngắn. Chỉ học tên mô hình khi đã đọc được từng nến riêng lẻ.

Màu xanh luôn là nến tăng?

Không. Màu do nền tảng hoặc người dùng thiết lập. Hãy kiểm tra cài đặt biểu đồ, hoặc so giá mở cửa và đóng cửa của nến.

Mô hình nến có dự đoán được giá không?

Không. Mô hình nến chỉ mô tả hành vi giá đã xảy ra. Mô hình có thể thất bại, nên cần đọc cùng xu hướng, vùng giá và kế hoạch quản lý rủi ro.

Nên đọc nến trên khung thời gian nào?

Không có khung nào đúng cho mọi người. Khung dài có ít nhiễu hơn, khung ngắn có nhiều nến hơn nhưng nhiều tín hiệu giả hơn. Nhiều người xem khung dài để biết xu hướng trước khi xem khung ngắn.

Cách đọc biểu đồ nến có khác nhau giữa forex, vàng và chỉ số không?

Cách đọc thân, bóng và màu giống nhau. Khác biệt nằm ở giờ giao dịch, độ biến động và khoảng trống giá của từng thị trường, ví dụ cặp tiền tệ, kim loại hay chỉ số chứng khoán.