Tâm lý giao dịch

Tâm lý giao dịch là gì

Tâm lý giao dịch (tâm lý trading) là cách cảm xúc và lối suy nghĩ ảnh hưởng đến quyết định vào lệnh, giữ lệnh và thoát lệnh. Với tâm lý forex hay CFD, ảnh hưởng này mạnh hơn vì có đòn bẩy. Đòn bẩy là việc mở vị thế lớn hơn số tiền ký quỹ, nên lãi và lỗ đều được khuếch đại.

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Một kế hoạch tốt vẫn thất bại nếu người thực hiện dời stop loss, tăng khối lượng sau khi thua hoặc vào lệnh vì sợ bỏ lỡ. Vì vậy, kiểm soát cảm xúc khi trade là một phần của quản lý rủi ro, không phải chủ đề tách rời.

Những bẫy hành vi thường gặp

Thói quen thực tế chống lại bẫy tâm lý

• Viết kế hoạch trước khi vào lệnh. Ghi điểm vào, stop loss, điểm chốt lời và lý do. Nếu không viết được lý do, đừng vào lệnh.
• Tính khối lượng theo rủi ro, không theo cảm giác. Xác định số tiền chấp nhận mất cho mỗi lệnh rồi dùng công cụ tính khối lượng lot để ra khối lượng.
• Đặt giới hạn lỗ theo ngày hoặc tuần. Khi chạm giới hạn, dừng giao dịch đến kỳ sau. Giới hạn đặt trước giúp tránh quyết định trong lúc bực bội.
• Nghỉ sau chuỗi thua. Tạm dừng, xem lại nhật ký trước khi quay lại. Trang vượt qua chuỗi thua mô tả cách làm cụ thể.
• Giữ nhật ký giao dịch. Ghi cả cảm xúc lúc vào và thoát lệnh, không chỉ kết quả. Sau một thời gian, các mẫu hành vi lặp lại sẽ lộ rõ.
• Đánh giá quy trình, không chỉ kết quả. Lệnh lãi nhưng phá kế hoạch vẫn là lệnh xấu. Xem thêm quy trình và kết quả.
• Chăm sóc thể trạng. Thiếu ngủ và căng thẳng làm giảm khả năng tuân thủ kế hoạch. Đọc thêm căng thẳng và giấc ngủ.

Câu hỏi tự kiểm tra trước mỗi lệnh

• Lệnh này có nằm trong kế hoạch tôi viết trước đó không?
• Tôi đã biết sẽ mất bao nhiêu nếu chạm stop loss và chấp nhận được chưa?
• Tôi đang vào lệnh vì setup hay vì vừa thua, vừa thắng, hoặc vừa thấy người khác khoe lãi?
• Nếu giá đi ngược, tôi có giữ nguyên stop loss không?
• Tôi có đang mệt, cáu hoặc vội không?

Nếu câu trả lời khiến bạn do dự, bỏ qua lệnh đó là một lựa chọn hợp lý.

Cách dùng chuyên mục này

Người mới nên bắt đầu với kỳ vọng thực tế cho người mới và trading và cờ bạc để hiểu rủi ro trước khi dùng tiền thật. Sau đó đọc kỷ luật giao dịch và luyện quy trình trên tài khoản giao dịch thử không tiền thật. Lưu ý rằng demo không tạo ra áp lực cảm xúc giống tiền thật.

Trader có kinh nghiệm sẽ tìm thấy các bài sâu hơn về thiên kiến nhận thức: ngụy biện con bạc, thiên kiến neo giá, ngụy biện chi phí chìm và thiên kiến gần đây. Để thấy tác động của chuỗi thua lên tài khoản, hãy thử mô phỏng chuỗi lệnh và tính drawdown.

Nếu trading bắt đầu ảnh hưởng đến tài chính, công việc hoặc gia đình, hãy đọc dấu hiệu nghiện trading.

Câu hỏi thường gặp

Có thể loại bỏ hoàn toàn cảm xúc khi trade không?

Không. Mục tiêu là có quy tắc viết sẵn để cảm xúc không quyết định thay bạn.

Tâm lý giao dịch có quan trọng hơn chiến lược không?

Cả hai đều cần. Chiến lược không có kỷ luật thì không được thực hiện đúng, còn kỷ luật mà không có chiến lược rõ ràng thì không có gì để tuân theo. Xem chiến lược giao dịch.

Làm sao biết mình đang revenge trading?

Dấu hiệu thường gặp là vào lệnh ngay sau khi lỗ, tăng khối lượng, bỏ qua kế hoạch và muốn "lấy lại" tiền nhanh. Khi nhận ra, hãy dừng lại.

Nhật ký giao dịch nên ghi những gì?

Điểm vào, stop loss, chốt lời, khối lượng, lý do vào lệnh, cảm xúc lúc đó, kết quả và việc bạn có tuân thủ kế hoạch hay không.

Tài khoản demo có giúp rèn tâm lý không?

Demo giúp luyện quy trình và thao tác, nhưng không tái hiện đầy đủ áp lực khi mất tiền thật. Khi chuyển sang tiền thật, hãy giữ rủi ro mỗi lệnh ở mức nhỏ mà bạn chấp nhận được.