Mô hình hình chữ nhật là gì
Mô hình hình chữ nhật (rectangle) là giai đoạn giá dao động trong vùng giới hạn bởi hai đường nằm ngang:
- Hỗ trợ (support): vùng giá phía dưới, nơi lực mua thường xuất hiện và giá bật lên.
- Kháng cự (resistance): vùng giá phía trên, nơi lực bán thường xuất hiện và giá quay đầu xuống.
Giai đoạn này còn gọi là trading range (vùng giao dịch đi ngang). Trong tiếng Việt, nhiều trader gọi là thị trường sideway. Trading range nghĩa là trong khoảng thời gian đó, bên mua và bên bán tạm cân bằng, giá chưa có xu hướng rõ.
Mô hình hình chữ nhật thuộc nhóm mô hình giá trong phân tích kỹ thuật. Mô hình có thể xuất hiện giữa xu hướng (tiếp diễn) hoặc ở cuối xu hướng (đảo chiều). Bản thân hình vẽ không cho biết trước giá sẽ ra theo hướng nào.
Cách vẽ mô hình: ví dụ minh họa
Biểu đồ dưới đây là hình vẽ minh họa, không phải giá thật của bất kỳ sản phẩm nào.
Cách vẽ:
- Tìm các đỉnh gần ngang nhau (A, C, E). Nối chúng thành đường kháng cự.
- Tìm các đáy gần ngang nhau (B, D, F). Nối chúng thành đường hỗ trợ.
- Hai đường cần gần song song và gần nằm ngang. Nếu hai đường hội tụ thì đó là tam giác cân. Nếu cả hai cùng dốc lên hoặc dốc xuống thì đó là kênh giá.
Nên vẽ hỗ trợ và kháng cự như một vùng hẹp, không phải một mức giá chính xác. Râu nến thường vượt đường vẽ một chút. Điều đó chưa đủ để coi mô hình đã bị phá vỡ.
Quy tắc nhận diện
| Tiêu chí | Mô hình hình chữ nhật rõ ràng | Dấu hiệu chưa rõ |
|---|---|---|
| Hình dạng biên | Đỉnh và đáy gần ngang | Đỉnh hoặc đáy dốc rõ |
| Số lần chạm | Mỗi cạnh được giá chạm và bật lại lặp lại | Chỉ chạm thoáng qua |
| Độ rộng | Đủ rộng để nhìn rõ trên khung thời gian đang dùng | Quá hẹp, lẫn với nhiễu giá |
| Bối cảnh | Có xu hướng trước đó hoặc vùng giá quan trọng | Xuất hiện ngẫu nhiên, không có bối cảnh |
| Khối lượng (nếu có dữ liệu) | Thường giảm dần trong vùng đi ngang | Không có quy luật rõ |
Lưu ý về khối lượng: với forex giao ngay (spot) và CFD, khối lượng trên MetaTrader thường là tick volume (số lần giá thay đổi), không phải khối lượng giao dịch thực của toàn thị trường. Chỉ nên coi đây là thông tin tham khảo.
Phương pháp đo mục tiêu (measured move) là quy ước
Trong phân tích kỹ thuật cổ điển, mục tiêu đo của mô hình hình chữ nhật được tính như sau:
- Đo chiều cao của hình chữ nhật, tức khoảng cách giữa hỗ trợ và kháng cự.
- Khi giá phá vỡ một cạnh, lấy điểm phá vỡ cộng thêm (phá lên) hoặc trừ đi (phá xuống) đúng chiều cao đó.
Đây là quy ước để trader có một mức tham chiếu khi lập kế hoạch, ví dụ để so sánh khoảng cách mục tiêu với khoảng cách dừng lỗ. Đây không phải dự báo. Giá có thể dừng trước mục tiêu, vượt xa mục tiêu, hoặc quay lại vào vùng đi ngang. Để tính khối lượng lệnh và mức rủi ro theo khoảng cách dừng lỗ, có thể dùng công cụ tính toán.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Khi nào mô hình mất hiệu lực
Mô hình được coi là mất hiệu lực, hoặc cần vẽ lại, khi:
- Giá đóng cửa rõ ràng ngoài vùng biên rồi tiếp tục đi xa. Lúc này giai đoạn đi ngang đã kết thúc.
- Sau khi phá vỡ, giá quay lại đóng cửa sâu bên trong hình chữ nhật. Đây là dấu hiệu phá vỡ thất bại.
- Đỉnh hoặc đáy mới bắt đầu dốc rõ. Cấu trúc có thể chuyển thành tam giác, nêm hoặc kênh.
- Vùng biên bị xuyên qua lặp lại theo cả hai chiều. Khi đó đường vẽ không còn đại diện cho hỗ trợ và kháng cự thật.
Trader thường đặt điểm vô hiệu ở phía bên kia của vùng phá vỡ. Đó là mức giá mà nếu bị chạm tới, giả định ban đầu không còn đúng.
Phá vỡ giả và các kiểu thất bại thường gặp
Phá vỡ giả (false breakout) là khi giá vượt khỏi biên rồi nhanh chóng quay lại vào trong vùng. Mô hình hình chữ nhật có nhiều phá vỡ giả vì nhiều người cùng nhìn thấy những mức giá giống nhau. Lệnh dừng lỗ và lệnh chờ thường tập trung ngay ngoài biên.
Các kiểu thất bại phổ biến:
- Râu nến vượt biên: giá xuyên qua trong phiên nhưng đóng cửa vẫn trong vùng.
- Phá vỡ lúc thanh khoản thấp: ví dụ giờ chuyển phiên. Spread (chênh lệch giá mua và bán) giãn rộng, có thể kích hoạt lệnh dù giá thị trường chung chưa thực sự thoát vùng.
- Phá vỡ do tin tức: dữ liệu kinh tế hoặc quyết định lãi suất khiến giá giật mạnh theo cả hai chiều. Xem thêm phân tích cơ bản.
- Kiểm tra lại (retest) thất bại: giá phá biên, quay lại chạm biên cũ, nhưng không giữ được và đi ngược lại.
- Gap giá: giá mở cửa nhảy qua biên, làm lệnh dừng khớp ở mức xấu hơn dự kiến. Xem các loại gap giá.
Nhiều trader chờ nến đóng cửa ngoài biên, hoặc chờ retest, trước khi coi phá vỡ là hợp lệ. Cách này giảm một phần phá vỡ giả nhưng không loại bỏ được. Đổi lại, điểm vào thường kém hơn.
Rủi ro khi giao dịch sideway
Giao dịch sideway thường gồm mua gần hỗ trợ, bán gần kháng cự, hoặc chờ phá vỡ. Cả hai cách đều có thể thua lỗ liên tiếp khi biên bị xuyên qua bất ngờ. Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi mô hình trông rõ ràng. Hãy đọc quản lý rủi ro và tâm lý giao dịch. Bạn có thể luyện vẽ mô hình trên tài khoản demo trước. Tình trạng pháp lý của giao dịch Forex tại Việt Nam được trình bày trong mục quy định và an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Trading range là gì?
Là giai đoạn giá dao động giữa hỗ trợ và kháng cự gần nằm ngang, khi bên mua và bên bán tạm cân bằng. Khi vẽ ra, trading range chính là mô hình hình chữ nhật.
Mô hình rectangle là tiếp diễn hay đảo chiều?
Có thể là cả hai. Hướng phá vỡ mới cho biết điều đó, và hướng này không thể biết trước chỉ từ hình vẽ.
Mục tiêu đo bằng chiều cao hình chữ nhật có chắc đạt không?
Không. Đây là quy ước để lập kế hoạch, không phải dự báo. Giá có thể không đạt hoặc vượt xa mức này.
Làm sao phân biệt hình chữ nhật với tam giác hoặc kênh giá?
Hình chữ nhật có hai biên gần ngang và song song. Tam giác có hai biên hội tụ. Kênh giá có hai biên song song nhưng cùng dốc lên hoặc dốc xuống.
Vì sao mô hình này hay có phá vỡ giả?
Vì nhiều lệnh chờ và lệnh dừng lỗ tập trung ngay ngoài biên. Khi những lệnh này được khớp, giá có thể giật qua biên rồi quay lại.