Mô hình vai đầu vai ngược (inverse head and shoulders)

Vai đầu vai ngược là gì

Mô hình vai đầu vai ngược (inverse head and shoulders) là mô hình giá trong phân tích kỹ thuật. Nó xuất hiện sau xu hướng giảm và là hình ảnh lật ngược của mô hình vai đầu vai ở đỉnh.

Cấu trúc gồm:

• Vai trái: giá giảm tạo đáy, rồi hồi lên.
• Đầu: giá giảm tiếp, tạo đáy thấp hơn vai trái, rồi hồi lên.
• Vai phải: giá giảm lần nữa nhưng dừng cao hơn đầu, rồi hồi lên.
• Đường viền cổ (neckline): đường nối các đỉnh hồi giữa vai trái với đầu và giữa đầu với vai phải.

Mô hình chỉ được xem là hoàn thành khi giá phá lên trên đường viền cổ. Trước thời điểm đó, nó chỉ là cấu trúc đang hình thành và có thể không bao giờ hoàn thành.

Biểu đồ minh họa

Biểu đồ dưới đây được vẽ tay để minh họa, không dựa trên giá thật.

• A và B là các đỉnh hồi, nối lại thành đường viền cổ.
• X là điểm giá đóng cửa vượt lên trên đường viền cổ.
• H là khoảng cách thẳng đứng từ đáy của đầu đến đường viền cổ.

Quy tắc nhận diện

Bối cảnh. Cần có xu hướng giảm rõ trước đó. Cấu trúc tương tự nằm giữa vùng đi ngang ít có ý nghĩa đảo chiều.

Đầu thấp nhất. Đáy của đầu phải thấp hơn cả vai trái và vai phải.

Vai tương đối cân. Hai vai không cần bằng nhau, nhưng nếu lệch quá nhiều về độ sâu hoặc thời gian, cấu trúc khó coi là cùng mô hình.

Đường viền cổ. Có thể nằm ngang hoặc nghiêng. Đường nghiêng lên thường được xem là dấu hiệu bên mua mạnh hơn; đường nghiêng xuống làm cho việc phá vỡ khó xác nhận hơn.

Khối lượng. Ở thị trường có dữ liệu khối lượng tập trung, khối lượng tăng khi phá đường viền cổ thường được dùng làm yếu tố hỗ trợ. Với forex giao ngay, khối lượng trên MetaTrader là tick volume (số lần giá thay đổi), nên chỉ mang tính tham khảo.

Khung thời gian. Mô hình trên khung lớn chứa nhiều dữ liệu hơn. Trên khung nhỏ, nhiễu giá dễ tạo ra hình dạng giống mô hình nhưng không có ý nghĩa.

Quy ước đo mục tiêu (measured move)

Cách đo cổ điển: lấy khoảng cách H từ đáy của đầu đến đường viền cổ, rồi chiếu lên từ điểm phá vỡ X. Với đường viền cổ nghiêng, H đo theo phương thẳng đứng tại vị trí của đầu.

Đây là quy ước mà nhiều người phân tích dùng để có mốc tham chiếu chung, không phải dự báo. Giá có thể dừng trước mốc này, vượt xa nó, hoặc quay đầu ngay sau khi phá vỡ. Mốc đo không cho biết xác suất và không thay thế cho việc quản lý rủi ro.

Điểm vô hiệu

Mô hình được xem là mất hiệu lực khi:

• Giá phá vỡ rồi đóng cửa quay lại dưới đường viền cổ và tiếp tục giảm.
• Giá giảm xuống dưới đáy của vai phải. Khi đó cấu trúc đảo chiều bị phá.
• Giá giảm xuống dưới đáy của đầu. Lúc này xu hướng giảm ban đầu đang tiếp diễn.

Người dùng mô hình thường xác định trước mức vô hiệu, sau đó tính khối lượng lệnh sao cho khoản lỗ nếu chạm mức đó nằm trong giới hạn chấp nhận được. Xem thêm tại Quản lý rủi ro.

Phá vỡ giả và các kiểu thất bại

Phá vỡ giả (false breakout). Giá vượt đường viền cổ trong phiên rồi đóng cửa lại bên dưới. Vì vậy nhiều người chờ giá đóng cửa trên đường viền cổ thay vì chỉ nhìn bóng nến. Xem thêm mô hình nến Nhật.

Kiểm tra lại (retest) thất bại. Sau khi phá vỡ, giá thường quay về chạm đường viền cổ. Nếu đường này không giữ được vai trò hỗ trợ, mô hình suy yếu.

Vẽ đường viền cổ chủ quan. Chọn đỉnh hồi khác nhau cho ra đường viền cổ khác nhau. Nếu phải điều chỉnh đường nhiều lần để “khớp”, mô hình có thể không tồn tại.

Tin tức. Dữ liệu kinh tế hoặc quyết định lãi suất có thể làm giá biến động mạnh, xuyên qua mọi mức kỹ thuật. Xem Phân tích cơ bản.

Gap và trượt giá. Khi thị trường mở cửa lại hoặc biến động mạnh, giá có thể nhảy qua mức vô hiệu, khiến lệnh dừng lỗ khớp ở giá xấu hơn dự kiến. Xem Các loại gap giá.

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền nhanh, kể cả khi mô hình trông rõ ràng. Không mô hình giá nào loại bỏ được rủi ro này.

Cách giao dịch vai đầu vai ngược: điều cần hiểu trước

Trang này không đưa ra tín hiệu mua bán. Các điểm người phân tích thường cân nhắc:

• Chờ mô hình hoàn thành hay hành động sớm ở vai phải, mỗi cách đánh đổi giữa xác nhận và mức giá.
• Mức vô hiệu được đặt ở đâu và khoản lỗ tương ứng là bao nhiêu.
• Mô hình có phù hợp với bối cảnh khung thời gian lớn hơn không.

Bạn có thể luyện nhận diện trên dữ liệu lịch sử hoặc tài khoản demo trước khi dùng tiền thật. So sánh thêm với mô hình đáy kép và các mô hình giá khác.

Câu hỏi thường gặp

Vai đầu vai ngược khác vai đầu vai thế nào?

Vai đầu vai xuất hiện ở đỉnh sau xu hướng tăng; vai đầu vai ngược xuất hiện ở đáy sau xu hướng giảm. Cấu trúc giống nhau nhưng lật ngược.

Khi nào mô hình được coi là hoàn thành?

Khi giá đóng cửa trên đường viền cổ. Trước đó chỉ là cấu trúc đang hình thành.

Mục tiêu đo được có chắc chắn đạt không?

Không. Đây là quy ước tham chiếu, không phải dự báo. Giá có thể không đạt hoặc đảo chiều sớm.

Đường viền cổ nghiêng có dùng được không?

Có, nhưng cần đo khoảng cách H theo phương thẳng đứng và lưu ý rằng xác nhận phá vỡ khó hơn.

Mô hình có tỷ lệ thành công cố định không?

Không có con số đáng tin áp dụng chung. Kết quả phụ thuộc vào thị trường, khung thời gian, cách vẽ và cách quản lý rủi ro.