RSI là gì? Chỉ báo quá mua quá bán

RSI là gì

RSI (Relative Strength Index, chỉ số sức mạnh tương đối) là chỉ báo dao động động lượng. Động lượng là tốc độ và sức mạnh của chuyển động giá, không phải bản thân mức giá. Chỉ báo dao động (oscillator) là loại chỉ báo chạy trong một thang cố định, vẽ ở cửa sổ riêng bên dưới biểu đồ giá.

RSI so sánh độ lớn của các nến tăng với độ lớn của các nến giảm trong một số nến gần nhất (gọi là chu kỳ). Khi các nhịp tăng chiếm ưu thế, đường RSI đi lên về phía đỉnh thang. Khi các nhịp giảm chiếm ưu thế, đường đi xuống về phía đáy thang.

Với người mới, có thể hiểu đơn giản: RSI cho biết gần đây bên tăng hay bên giảm đẩy giá mạnh hơn. RSI không cho biết giá sẽ đi đâu tiếp theo.

RSI thuộc nhóm chỉ báo trễ vì được tính từ giá đã đóng nến. Xem thêm tại Chỉ báo sớm và trễ.

RSI bên dưới biểu đồ giá. Trên ngưỡng trên, thị trường được coi là quá mua; dưới ngưỡng dưới là quá bán. Trong xu hướng mạnh, chỉ báo có thể nằm ở vùng đó rất lâu. Ví dụ minh họa: số liệu tự đặt ra để học, không phải giá thực hay điều kiện của sàn.

Công thức và cài đặt mặc định

Cách tính RSI gồm các bước:

Với mỗi nến trong chu kỳ, lấy chênh lệch giữa giá đóng cửa của nến đó và nến trước. Phần tăng đưa vào nhóm "tăng", phần giảm (lấy độ lớn) đưa vào nhóm "giảm".
Tính mức tăng trung bình và mức giảm trung bình. Cách gốc của J. Welles Wilder dùng kiểu làm mượt riêng: giá trị trung bình mới là trung bình cũ cộng thêm phần đóng góp nhỏ của nến mới. Vì vậy dữ liệu cũ vẫn ảnh hưởng nhẹ rất lâu sau đó.
RS là tỷ lệ giữa mức tăng trung bình và mức giảm trung bình.
RSI là RS được quy đổi về thang cố định. Khi mức giảm trung bình gần bằng không, RSI tiến sát đỉnh thang. Khi mức tăng trung bình gần bằng không, RSI tiến sát đáy thang. Khi tăng và giảm cân bằng, RSI nằm ở đường giữa.

MetaTrader có sẵn giá trị mặc định cho chu kỳ, cho giá áp dụng (thường là giá đóng cửa) và cho đường mức quá mua, quá bán. Bạn xem các giá trị này ngay trong cửa sổ thiết lập chỉ báo. Phần lớn tài liệu giao dịch dùng đúng các giá trị mặc định đó.

Cách thêm RSI vào MT4 và MT5

Trên cả MetaTrader 4 và MetaTrader 5, cách làm gần giống nhau:

Mở biểu đồ công cụ cần xem.
Vào menu Insert → Indicators → Oscillators → Relative Strength Index. Cách khác là mở cửa sổ Navigator, tìm RSI trong nhóm Oscillators rồi kéo thả vào biểu đồ.
Trong tab Parameters, chỉnh Period (chu kỳ) và Apply to (giá áp dụng).
Trong tab Levels, thêm, sửa hoặc xóa các đường mức ngang.
Bấm OK. RSI hiện ở cửa sổ phụ dưới biểu đồ giá.

Nếu muốn tập đọc chỉ báo mà không dùng tiền thật, bạn có thể làm trên tài khoản demo.

Cách đọc RSI

Vùng quá mua và quá bán

Khi RSI vượt lên trên đường mức trên, người ta gọi là quá mua. Khi RSI xuống dưới đường mức dưới, người ta gọi là quá bán. Hai trạng thái này chỉ có nghĩa là giá đã tăng hoặc giảm mạnh so với gần đây. Chúng không có nghĩa là giá "phải" quay đầu. Chi tiết xem tại Quá mua quá bán.

Đường giữa

Khi RSI nằm trên đường giữa, các nhịp tăng gần đây đang chiếm ưu thế. Khi RSI nằm dưới đường giữa, các nhịp giảm chiếm ưu thế. Nhiều người dùng đường giữa để đánh giá động lượng chung thay vì chỉ nhìn các vùng cực.

Phân kỳ

Phân kỳ (divergence) xảy ra khi giá và RSI đi khác hướng. Ví dụ, giá tạo đỉnh cao hơn nhưng RSI tạo đỉnh thấp hơn. Điều đó cho thấy động lượng của nhịp tăng sau yếu hơn nhịp trước. Xem thêm tại Phân kỳ Divergence.

Ví dụ biểu đồ minh họa

Hình vẽ dưới đây là minh họa, không dùng giá thật:

Trong hình, giá lên đỉnh mới nhưng RSI không vượt được đỉnh cũ. Đây là phân kỳ giảm: nhịp tăng sau có ít động lượng hơn. Sau tình huống này, giá có thể đảo chiều, đi ngang, hoặc tiếp tục tăng. Hình vẽ chỉ mô tả trạng thái hiện tại, không báo trước diễn biến tiếp theo.

Hành vi của RSI trong xu hướng

Trong xu hướng tăng mạnh, RSI thường nằm ở nửa trên của thang. Nó có thể ở vùng quá mua trong thời gian dài, còn các nhịp điều chỉnh thường dừng quanh đường giữa thay vì xuống tới vùng quá bán. Trong xu hướng giảm mạnh, mọi thứ diễn ra ngược lại.

Ý tưởng "dịch chuyển vùng dao động" (gắn với Andrew Cardwell) dựa trên quan sát này. Khung dao động của RSI phản ánh xu hướng. Vì vậy, người dùng nên xem RSI cùng với cấu trúc đỉnh đáy của giá. Tham khảo Xu hướng thị trường và Cấu trúc thị trường.

Trong thị trường đi ngang, RSI thường dao động qua lại giữa các vùng cực. Đây là môi trường mà cách đọc quá mua, quá bán khớp với giá nhiều hơn.

Chọn tham số: dành cho trader có kinh nghiệm

Chu kỳ ngắn hơn mặc định: RSI nhạy hơn, chạm vùng cực thường xuyên hơn và nhiễu nhiều hơn.
Chu kỳ dài hơn mặc định: RSI mượt hơn, hiếm khi chạm vùng cực và phản ứng chậm hơn.
Đường mức: nhiều người nới rộng các đường mức khi dùng chu kỳ ngắn, và thu hẹp chúng khi dùng chu kỳ dài. Mục đích là để tần suất chạm vùng cực không quá dày hoặc quá thưa.
Giá áp dụng: thay giá đóng cửa bằng giá trung bình (ví dụ Typical price) sẽ làm đường thay đổi nhẹ. Khi so sánh kết quả giữa các nền tảng, hãy kiểm tra thiết lập này trước.
Khung thời gian: cùng một tham số cho kết quả khác nhau trên khung giờ và khung ngày. Phân tích đa khung thời gian giúp tránh việc đọc RSI tách khỏi bối cảnh lớn hơn.

Không có tham số nào đúng cho mọi công cụ. Thay đổi tham số chỉ làm thay đổi tính chất của đường RSI. Nó không tạo ra lợi thế có sẵn.

Khi nào RSI gây hiểu sai

Xu hướng mạnh: RSI nằm lâu ở vùng cực. Nếu coi mỗi lần chạm vùng cực là điểm đảo chiều, người đọc sẽ đi ngược xu hướng liên tục.
Phân kỳ lặp lại: phân kỳ có thể xuất hiện nhiều lần liên tiếp trong khi giá vẫn đi tiếp theo hướng cũ.
Tin tức và gap: một nến biến động lớn có thể đẩy RSI vào vùng cực ngay lập tức. Khi đó RSI phản ánh cú sốc, không phản ánh xu hướng.
Thanh khoản thấp: trong phiên vắng, vài nến nhỏ cũng làm RSI dao động mạnh mà không có ý nghĩa thật.
Nến chưa đóng: giá trị RSI của nến hiện tại thay đổi liên tục cho đến khi nến đóng. Đây không phải repaint lịch sử, nhưng dễ bị nhầm. Xem Indicator repaint.
Khác cách tính: các nền tảng có thể dùng cách làm mượt khác nhau, hoặc tải số lượng nến lịch sử khác nhau. Vì vậy cùng một tham số có thể cho giá trị lệch nhẹ giữa các nơi.

RSI thường được dùng cùng các công cụ khác như Kháng cự và hỗ trợ, Price Action, hoặc so sánh với Stochastic RSI và Chỉ báo MACD.

Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm bạn mất tiền rất nhanh. Không chỉ báo nào loại bỏ được rủi ro này. Hãy đọc Quản lý rủi ro trước khi áp dụng bất kỳ phương pháp nào.

Câu hỏi thường gặp

RSI là gì nói ngắn gọn?

RSI là chỉ báo dao động đo động lượng. Nó so sánh độ lớn của các nhịp tăng và nhịp giảm gần đây trên một thang cố định.

RSI quá mua có nghĩa là giá sắp giảm không?

Không. Quá mua chỉ cho biết giá đã tăng mạnh so với gần đây. Trong xu hướng mạnh, RSI có thể ở vùng quá mua rất lâu.

Nên đặt chu kỳ RSI bao nhiêu?

Phần lớn người dùng giữ giá trị mặc định của MetaTrader. Chu kỳ ngắn làm RSI nhạy và nhiễu hơn, chu kỳ dài làm RSI mượt và chậm hơn. Lựa chọn phụ thuộc vào khung thời gian và cách bạn phân tích.

RSI có repaint không?

RSI không vẽ lại các nến đã đóng. Giá trị của nến đang chạy thì thay đổi cho đến khi nến đóng.

RSI khác Stochastic thế nào?

RSI so sánh độ lớn của các nhịp tăng và giảm. Stochastic so sánh giá đóng cửa với vùng cao nhất, thấp nhất trong chu kỳ. Xem Chỉ báo Stochastic.

Chỉ báo RSI: cách tính, cách đọc và giới hạn