Phân kỳ (Divergence): cách đọc trên RSI và MACD

Phân kỳ là gì

Phân kỳ (divergence) là khi giá và một chỉ báo dao động (oscillator) đi theo hướng khác nhau. Chỉ báo dao động là chỉ báo chạy trong một vùng hoặc quanh một đường trung tâm, ví dụ RSI, MACD hoặc Stochastic.

Ví dụ: giá tạo đỉnh mới cao hơn, nhưng RSI tạo đỉnh thấp hơn đỉnh trước. Điều đó cho thấy lực đẩy (động lượng) của nhịp tăng sau yếu hơn nhịp trước, dù giá vẫn lên cao hơn.

Phân kỳ chỉ mô tả động lượng. Nó không cho biết giá sẽ đảo chiều, cũng không cho biết khi nào.

Phân kỳ thường (regular divergence)

Phân kỳ thường xuất hiện ở cuối một nhịp đi, thường được đọc là động lượng của xu hướng hiện tại đang yếu đi.

• Phân kỳ thường giảm (bearish): giá tạo đỉnh cao hơn, chỉ báo tạo đỉnh thấp hơn.
• Phân kỳ thường tăng (bullish): giá tạo đáy thấp hơn, chỉ báo tạo đáy cao hơn.

Ví dụ vẽ minh họa: phân kỳ RSI dạng giảm

Hình dưới là hình vẽ tay, không phải dữ liệu giá thật.

Giá: đỉnh B cao hơn đỉnh A. RSI: đỉnh B' thấp hơn đỉnh A'. Đường nối A–B trên giá đi lên, đường nối A'–B' trên RSI đi xuống. Đó là phân kỳ thường dạng giảm.

Khi vẽ, hãy nối đúng các đỉnh tương ứng theo thời gian: đỉnh giá A phải nằm cùng vị trí nến với đỉnh A' trên chỉ báo.

Phân kỳ ẩn (hidden divergence)

Phân kỳ ẩn thường được đọc theo chiều ngược lại: xu hướng chính có thể vẫn còn, phần điều chỉnh vừa qua chỉ là pullback.

• Phân kỳ ẩn tăng: trong xu hướng tăng, giá tạo đáy cao hơn, chỉ báo tạo đáy thấp hơn.
• Phân kỳ ẩn giảm: trong xu hướng giảm, giá tạo đỉnh thấp hơn, chỉ báo tạo đỉnh cao hơn.

Phân kỳ ẩn chỉ có ý nghĩa khi đã xác định được xu hướng. Xem thêm cách đọc đỉnh, đáy ở cấu trúc thị trường và xu hướng thị trường.

Phân kỳ RSI và phân kỳ MACD khác nhau thế nào

Phân kỳ RSI. RSI đo tốc độ tăng so với giảm trong một chu kỳ, chạy trong một vùng cố định. Đỉnh, đáy của RSI khá rõ nên phân kỳ dễ nhìn. Nhiều trader chú ý hơn khi phân kỳ xuất hiện ở vùng quá mua, quá bán, nhưng đó là thói quen đọc, không phải quy tắc.

Phân kỳ MACD. MACD là hiệu giữa các đường EMA. Có thể đọc phân kỳ trên đường MACD hoặc trên histogram. Histogram phản ứng nhanh hơn nên cho nhiều phân kỳ hơn, kèm nhiều nhiễu hơn. MACD không có biên trên, biên dưới, nên so sánh đỉnh nên dựa vào độ cao tương đối, đặc biệt khi các đỉnh nằm cùng phía với đường trung tâm.

Cả RSI và MACD đều tính từ giá, nên chúng không mang thông tin mới ngoài giá. Phân kỳ chỉ là cách khác để nhìn tốc độ của chính giá. Xem thêm chỉ báo sớm và chỉ báo trễ.

Vì sao phân kỳ có thể kéo dài

Đây là điểm người mới hay bỏ qua. Phân kỳ có thể xuất hiện liên tiếp nhiều lần trong khi giá vẫn đi tiếp theo xu hướng cũ.

• Động lượng chậm lại không đồng nghĩa với đảo chiều. Giá có thể tăng chậm hơn nhưng vẫn tăng. Chỉ báo giảm vì tốc độ giảm, không phải vì hướng đổi.
• Xu hướng mạnh làm chỉ báo "bão hòa". Khi RSI ở vùng cao lâu, mỗi đỉnh mới của giá khó đẩy RSI lên cao hơn nữa, nên phân kỳ dễ hình thành mà không có ý nghĩa đảo chiều.
• Giá đi ngang thay vì đảo chiều. Phân kỳ có thể kết thúc bằng một vùng sideway, làm chỉ báo "reset" rồi xu hướng chạy tiếp.
• Tin tức và thanh khoản. Một sự kiện lớn có thể đẩy giá mạnh theo bất kỳ hướng nào, bất kể chỉ báo đang thể hiện gì.

Những lỗi đọc phân kỳ thường gặp

• Vẽ phân kỳ trên nến chưa đóng. Đỉnh, đáy của chỉ báo có thể thay đổi đến khi nến đóng. Phân kỳ thấy giữa nến có thể biến mất. Xem thêm về indicator repaint.
• Nối sai đỉnh, đáy. Chọn những đỉnh nhỏ không đáng kể, hoặc nối đỉnh giá với đỉnh chỉ báo lệch thời gian, sẽ tạo phân kỳ "ảo". Công cụ như ZigZag giúp xác định đỉnh, đáy nhất quán hơn.
• Bỏ qua bối cảnh. Phân kỳ ngược xu hướng trên khung thời gian lớn thường kém tin cậy hơn. Hãy xem phân tích đa khung thời gian.
• Dùng phân kỳ một mình. Phân kỳ có ý nghĩa hơn khi đặt cạnh kháng cự và hỗ trợ hoặc sự thay đổi cấu trúc giá, nhưng ngay cả khi đó nó vẫn có thể sai.
• Đổi tham số để "thấy" phân kỳ. Chỉnh chu kỳ chỉ báo đến khi hình đẹp là tự lừa mình.

Phân kỳ và rủi ro

Phân kỳ không phải tín hiệu mua hay bán, và không có tỷ lệ thắng cố định. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, nhất là khi vào lệnh ngược xu hướng chỉ vì thấy phân kỳ. Trước khi dùng bất kỳ cách đọc nào, hãy xác định mức thua lỗ chấp nhận được và cách thoát lệnh, xem quản lý rủi ro. Có thể luyện cách vẽ và quan sát phân kỳ trên tài khoản demo mà không dùng tiền thật.

Các chỉ báo và công cụ khác có ở mục phân tích kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

Phân kỳ là gì nói ngắn gọn?

Là khi giá và chỉ báo dao động đi khác hướng, ví dụ giá lên đỉnh cao hơn nhưng chỉ báo lên đỉnh thấp hơn. Nó cho thấy động lượng thay đổi, không dự báo hướng giá.

Phân kỳ thường và phân kỳ ẩn khác nhau ở đâu?

Phân kỳ thường so các đỉnh hoặc đáy theo hướng xu hướng và gợi ý động lượng yếu đi. Phân kỳ ẩn so các nhịp điều chỉnh và thường được đọc là xu hướng chính có thể vẫn tiếp diễn.

Nên dùng phân kỳ RSI hay phân kỳ MACD?

Không có lựa chọn đúng cho mọi trường hợp. RSI cho đỉnh, đáy rõ trong vùng cố định; MACD, nhất là histogram, phản ứng nhanh hơn nhưng nhiều nhiễu hơn. Quan trọng là dùng nhất quán.

Vì sao thấy phân kỳ mà giá vẫn chạy tiếp?

Vì động lượng chậm lại không có nghĩa là đổi hướng. Trong xu hướng mạnh, phân kỳ có thể lặp lại nhiều lần trước khi giá đảo chiều, hoặc giá không đảo chiều.

Phân kỳ có dùng được trên mọi khung thời gian không?

Có thể vẽ trên mọi khung, nhưng khung nhỏ cho nhiều phân kỳ nhiễu hơn. Nên đối chiếu với xu hướng của khung lớn hơn.