Kháng cự hỗ trợ: cách vẽ vùng cản

Kháng cự và hỗ trợ là gì

Hỗ trợ (support) là vùng giá nằm dưới giá hiện tại. Trước đây giá từng ngừng giảm và bật lên tại vùng này vì lực mua tăng hoặc lực bán yếu đi.

Kháng cự (resistance) là vùng giá nằm trên giá hiện tại. Trước đây giá từng ngừng tăng và quay xuống tại đây.

Trong tiếng Việt, cả hai thường được gọi chung là vùng cản. Đây là công cụ nền của phân tích kỹ thuật. Đường xu hướng, mô hình giá hay Fibonacci đều dựa trên ý tưởng này.

Vùng cản hình thành vì người tham gia thị trường nhớ các mức giá đã qua:

Người đã mua ở vùng thấp có thể mua thêm khi giá quay lại đó.
Người lỡ mất cơ hội chờ giá về lại mức cũ để vào lệnh.
Người đang lỗ muốn thoát lệnh khi giá về gần điểm hòa vốn. Lệnh thoát này tạo áp lực ngược chiều.
Lệnh chờ và lệnh dừng lỗ thường được đặt quanh các đỉnh và đáy dễ thấy.

Vùng cản không có tác dụng vì một quy luật cố định. Nó có tác dụng khi đủ nhiều người cùng chú ý và đặt lệnh tại đó. Khi sự chú ý này mất đi, vùng cản cũng yếu đi.

Hỗ trợ là vùng giá đang giảm đã nhiều lần dừng lại, kháng cự là vùng giá đang tăng đã nhiều lần dừng lại. Mỗi vòng tròn là một lần chạm. Ví dụ minh họa: số liệu tự đặt ra để học, không phải giá thực hay điều kiện của sàn.

Vì sao nên vẽ vùng thay vì đường

Người mới thường kẻ một đường ngang thật mảnh. Thực tế, giá hiếm khi dừng đúng tại một mức. Nên vẽ thành vùng vì những lý do sau:

Râu nến và thân nến khác nhau. Có lúc giá đóng cửa tại mức cản nhưng râu nến vượt qua nó.
Spread làm lệch giá. Spread là chênh lệch giữa giá mua và giá bán. Biểu đồ thường hiển thị giá Bid, nên lệnh có thể khớp ở mức hơi khác với mức bạn thấy.
Nguồn dữ liệu khác nhau. Mỗi nhà cung cấp dữ liệu có giá đỉnh và đáy hơi khác nhau.
Mỗi khung thời gian cho mức hơi khác nhau. Đỉnh trên khung ngày và đỉnh trên khung giờ hiếm khi trùng nhau tuyệt đối.

Độ rộng của vùng nên phản ánh mức biến động hiện tại của thị trường. Khi thị trường biến động mạnh, vùng cần rộng hơn. Khi thị trường yên, vùng có thể hẹp hơn. Bạn có thể tham khảo chỉ báo ATR để biết mức biến động trung bình trước khi quyết định độ rộng.

Cách vẽ vùng hỗ trợ kháng cự từng bước

Bắt đầu từ khung lớn. Mở khung tuần hoặc khung ngày trước. Những vùng nhìn thấy được ở khung lớn thường được nhiều người theo dõi hơn. Xem thêm phân tích đa khung thời gian.
Tìm các đỉnh và đáy rõ ràng. Chọn các điểm mà giá đảo chiều rõ, tức là sau đó giá đi xa khỏi điểm đó. Bỏ qua các dao động nhỏ lẫn trong vùng giá đi ngang.
Xác định biên của vùng. Biên thứ nhất kẻ theo các thân nến tập trung. Biên còn lại kẻ theo các râu nến xa nhất mà bạn coi là hợp lý. Phần ở giữa chính là vùng.
Tìm các lần phản ứng lặp lại. Vùng mà giá đã phản ứng nhiều lần, theo cả chiều tăng lẫn chiều giảm, thường đáng chú ý hơn vùng chỉ có phản ứng lẻ loi.
Giữ biểu đồ gọn. Chỉ giữ các vùng gần giá hiện tại và các vùng nổi bật nhất. Nếu biểu đồ kín đặc vùng, mọi mức giá đều trông như vùng cản và bạn không còn đọc được gì.
Tinh chỉnh ở khung nhỏ. Sau khi có vùng từ khung lớn, chuyển xuống khung nhỏ để thấy giá phản ứng chính xác hơn ở đâu bên trong vùng.

Tiêu chí đánh giá độ mạnh của vùng cản

Tiêu chí	Vùng thường được chú ý hơn khi
Khung thời gian	Vùng nhìn thấy được ở khung lớn
Số lần phản ứng	Giá đã phản ứng rõ nhiều lần
Độ mạnh phản ứng	Sau khi chạm vùng, giá đi xa và nhanh
Thời gian	Lần phản ứng gần nhất không quá xa hiện tại
Khối lượng	Khối lượng tăng tại vùng, xem Volume Profile
Trùng khớp	Vùng trùng với mốc giá tròn, đường MA hoặc mức Fibonacci

Không tiêu chí nào đảm bảo giá sẽ dừng lại. Các tiêu chí này chỉ giúp bạn sắp xếp vùng nào cần theo dõi trước.

Ví dụ biểu đồ vẽ tay

Biểu đồ dưới đây được vẽ minh họa. Nó không phải giá thật của bất kỳ công cụ nào.

Cách đọc biểu đồ:

A đến B: giá tăng rồi bị chặn tại vùng phía trên.
B đến C: giá giảm, tạo đáy C.
C đến D: giá tăng lại và lại bị chặn trong cùng vùng. Đến lúc này vùng kháng cự đã rõ hơn.
Sau D: giá giảm, sau đó tăng trở lại và đóng cửa vượt hẳn lên trên vùng.
E: giá quay về chạm vùng cũ từ phía trên và giữ được. Kháng cự cũ đang hoạt động như hỗ trợ.
F, G: giá dao động ngay trên vùng. Đây chưa phải tín hiệu. Nó chỉ cho thấy vùng vẫn đang được thị trường chú ý.

Ví dụ này được chọn vì nó gọn và dễ đọc. Trên biểu đồ thật, giá thường xuyên đâm qua vùng rồi quay lại, hoặc không quay lại để kiểm tra vùng cũ.

Đảo vai (role reversal)

Đảo vai nghĩa là vùng kháng cự sau khi bị phá lên trở thành hỗ trợ, và vùng hỗ trợ sau khi bị phá xuống trở thành kháng cự. Lý do là những người đã bán ở vùng kháng cự và bị lỗ khi giá vượt lên thường muốn thoát lệnh khi giá quay lại vùng đó. Lệnh thoát của họ là lệnh mua.

Đảo vai không xảy ra mọi lần. Nếu giá phá qua vùng rồi quay lại và đi xuyên qua nó, thì đảo vai đã thất bại. Đây thường là dấu hiệu lần phá vỡ trước đó không thật sự có lực. Phần pullback và retracement giải thích thêm về nhịp quay lại kiểm tra vùng.

Mốc giá tròn

Mốc giá tròn là các mức giá kết thúc bằng nhiều chữ số không, hoặc nằm ở các mức "đẹp" dễ nhớ. Nhiều người đặt lệnh chờ, chốt lời và dừng lỗ tại đây, nên các mốc này thường tự trở thành vùng cản, kể cả khi không có đỉnh hay đáy cũ ở gần.

Cũng vì lệnh tập trung đông, giá hay đi quá mốc tròn một chút rồi mới phản ứng. Vì vậy mốc tròn cũng nên được coi là vùng. Chi tiết có trong bài mốc giá tròn và tâm lý.

Ngoài vùng ngang, còn có vùng cản động như đường MA hỗ trợ kháng cự động và các mức tính sẵn như điểm Pivot.

Vì sao vùng cản bị phá

Lệnh tại vùng đã cạn. Mỗi lần giá chạm vùng, một phần lệnh chờ ở đó được khớp. Sau nhiều lần chạm, lực giữ vùng có thể không còn.
Xu hướng lớn mạnh hơn. Trong xu hướng rõ ràng, vùng ngược chiều xu hướng dễ bị phá hơn. Xem xu hướng thị trường.
Tin tức và dữ liệu kinh tế. Quyết định lãi suất hay số liệu bất ngờ có thể đẩy giá xuyên qua mọi vùng kỹ thuật chỉ trong ít phút.
Quét thanh khoản. Giá đâm qua vùng để kích hoạt các lệnh dừng lỗ đặt sát ở đó rồi quay lại. Xem quét thanh khoản.
Thanh khoản thấp. Vào các phiên vắng giao dịch, giá có thể nhảy qua vùng mà không có phản ứng rõ.

Các lỗi thường gặp khi dùng vùng cản

Vẽ quá nhiều vùng. Vùng nào cũng "đúng" khi nhìn lại quá khứ, nhưng lại không giúp bạn ra quyết định ở hiện tại.
Vùng quá hẹp, dừng lỗ quá sát. Lệnh bị đóng do nhiễu bình thường của giá, không phải vì nhận định sai.
Nhầm phá vỡ giả với phá vỡ thật. Một cây nến vượt qua vùng chưa có nghĩa là vùng đã bị phá. Xem breakout và false breakout.
Thiên kiến xác nhận. Chỉ nhìn thấy những lần vùng giữ được và bỏ qua những lần vùng bị phá.
Bỏ qua khung lớn. Vùng trên khung phút có thể nằm ngay giữa một vùng lớn hơn trên khung ngày.
Coi vùng là tín hiệu vào lệnh. Vùng cản chỉ cho biết nơi cần chú ý. Nó không cho biết giá sẽ đi về đâu.

Rủi ro khi giao dịch quanh vùng cản

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm bạn mất tiền rất nhanh, kể cả khi vùng cản được vẽ cẩn thận. Đòn bẩy làm cả lãi lẫn lỗ lớn hơn so với vốn bỏ ra. Một lần giá phá vùng do tin tức có thể gây lỗ vượt quá mức bạn dự tính.

Hãy xác định trước điểm dừng lỗ và khối lượng lệnh. Xem thêm quản lý rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

Kháng cự hỗ trợ có dùng được cho mọi thị trường không?

Có thể áp dụng cho cặp tiền, vàng, chỉ số hay cổ phiếu, vì ở đâu cũng có người nhớ các mức giá cũ. Tuy vậy, mỗi thị trường có mức biến động khác nhau, nên độ rộng của vùng cũng phải khác nhau.

Nên vẽ vùng cản theo râu nến hay thân nến?

Nên dùng cả hai: thân nến cho biên thứ nhất, râu nến cho biên còn lại. Phần nằm giữa là vùng.

Vùng chạm càng nhiều lần thì càng mạnh?

Không hẳn. Nhiều lần chạm cho thấy vùng được chú ý. Nhưng mỗi lần chạm cũng làm lượng lệnh tại vùng giảm đi, nên vùng có thể yếu dần.

Làm sao biết phá vỡ là thật?

Không có cách nào chắc chắn. Người giao dịch thường quan sát giá đóng cửa ở ngoài vùng, khối lượng và việc giá có giữ được khi quay lại kiểm tra hay không. Ngay cả khi có đủ các dấu hiệu này, lần phá vỡ vẫn có thể thất bại.

Vùng cản và vùng cung cầu khác nhau thế nào?

Vùng cản dựa trên các mức giá đã phản ứng nhiều lần. Vùng cung cầu tập trung vào nơi giá rời đi rất mạnh, thường chỉ sau một lần chạm. Hai khái niệm này gần nhau và hay được dùng kết hợp.

Kháng cự và hỗ trợ: vẽ vùng cản đúng cách