Giao dịch dầu thô WTI: cơ chế và rủi ro

Dầu WTI và CFD dầu là gì

WTI (West Texas Intermediate) là loại dầu thô chuẩn của Mỹ. Giá của nó được hình thành chủ yếu trên thị trường hợp đồng tương lai (futures). Đây là hợp đồng mua bán dầu vào một tháng giao hàng xác định trong tương lai.

CFD (hợp đồng chênh lệch) dầu là sản phẩm phái sinh. Bạn không sở hữu dầu và không nhận hàng. Bạn chỉ hưởng hoặc chịu phần chênh lệch giữa giá mở và giá đóng lệnh. Trên nền tảng giao dịch, CFD dầu WTI thường có tên như USOIL, WTI hoặc XTIUSD. Dầu Brent, chuẩn giá của châu Âu, thường mang tên UKOIL hoặc XBRUSD. Hai loại dầu này thường biến động gần nhau nhưng không giống hệt nhau.

Giao dịch USOIL dùng đòn bẩy, tức là bạn mở vị thế lớn hơn số tiền ký quỹ (margin). Giá chỉ cần đi ngược hướng một đoạn ngắn là tài khoản đã có thể mất phần lớn số tiền. Khi giá trị tài khoản xuống quá thấp so với margin, hệ thống sẽ tự động đóng lệnh (stop-out). Giao dịch CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh.

Các thuật ngữ khác được giải thích tại Thuật ngữ tài chính. Danh sách sản phẩm năng lượng nằm ở trang Năng lượng.

Giá mặt hàng xuất khẩu chính của một quốc gia tăng: dầu, kim loại hoặc nông sản.
Quốc gia đó thu về nhiều ngoại tệ hơn từ xuất khẩu.
Cán cân thương mại và triển vọng tăng trưởng được cải thiện.
Đồng tiền của nước xuất khẩu có xu hướng tăng cùng hàng hóa; các nước nhập khẩu phải đối mặt với chi phí cao hơn.

Giá hàng hóa → xuất khẩu → tiền tệ hàng hóa. Đây là phản ứng đầu tiên thường gặp, không phải quy luật: khi tin đã được kỳ vọng từ trước, giá có thể gần như không biến động hoặc đi ngược lại.

Ngày công bố tồn kho

Mỹ công bố số liệu tồn kho dầu thô theo lịch định kỳ. Nguồn chính thức là EIA (Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ). Trước đó, API, một hiệp hội ngành, cũng công bố số liệu riêng.

Cơ chế tác động lên giá:

Thị trường đã có sẵn một mức dự báo (consensus) trước khi số liệu ra.
Giá phản ứng theo phần chênh lệch giữa số thực tế và số dự báo, chứ không theo bản thân con số.
Tồn kho tăng mạnh hơn dự báo thường được hiểu là cung dư, tồn kho giảm mạnh hơn dự báo được hiểu là cung thiếu. Tuy vậy, thị trường còn xem cả tồn kho xăng, dầu chưng cất và sản lượng lọc dầu, nên giá có thể đi ngược với cách hiểu đơn giản này.

Trong vài phút quanh thời điểm công bố, spread (chênh lệch giá mua và giá bán) thường giãn rộng. Lệnh dừng lỗ có thể bị khớp xa hơn mức đã đặt (trượt giá). Cách tiếp cận chung với tin tức được trình bày ở Giao dịch theo tin tức.

Các cuộc họp OPEC+

OPEC+ gồm các nước OPEC và một số nước sản xuất dầu ngoài khối. Nhóm này họp để quyết định hạn ngạch sản lượng. Quyết định cắt giảm hay tăng sản lượng ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ vọng về nguồn cung.

Những điểm cần biết:

Thông tin thường rò rỉ qua báo chí trước cuộc họp, nên giá có thể đã phản ánh một phần quyết định.
Cuộc họp có thể bị dời lịch, kéo dài, hoặc ra quyết định vào cuối tuần. Khi đó giá có thể mở cửa đầu tuần với khoảng trống (gap) so với giá đóng cửa trước đó.
Lệnh dừng lỗ không bảo vệ được bạn trước gap. Lệnh sẽ được khớp ở mức giá có sẵn đầu tiên.

Bên cạnh OPEC+, giá dầu còn chịu tác động từ địa chính trị, đồng USD, lãi suất của Fed và số liệu tăng trưởng kinh tế. Xem thêm tại Phân tích cơ bản và Giao dịch quanh FOMC.

Hiệu ứng roll hợp đồng

Nhiều CFD dầu được định giá theo hợp đồng tương lai. Khi hợp đồng hiện hành sắp đáo hạn, nhà cung cấp chuyển giá sang hợp đồng tháng kế tiếp. Việc này gọi là roll.

Hai hợp đồng thường có giá khác nhau:

Contango: hợp đồng xa đắt hơn hợp đồng gần.
Backwardation: hợp đồng xa rẻ hơn hợp đồng gần.

Vào ngày roll, biểu đồ có thể xuất hiện một bước nhảy giá không do cung cầu gây ra. Một số nhà cung cấp bù phần chênh lệch này bằng một khoản điều chỉnh vào tài khoản. Số khác đóng vị thế hoặc xử lý theo cách riêng. Với CFD dầu giao ngay (spot), chi phí giữ lệnh qua đêm được tính qua swap. Bạn hãy đọc kỹ thông số hợp đồng (contract specification) trên nền tảng hoặc trên trang chính thức của nhà cung cấp để biết ngày roll và cách tính phí. Tham khảo thêm Phí swap.

Quy tắc thường gặp ở người giao dịch dầu

Đây là các quy tắc quản lý rủi ro phổ biến, không phải khuyến nghị mua hay bán:

Xác định trước mức rủi ro tối đa cho mỗi lệnh, tính bằng một phần nhỏ của tài khoản, rồi tính khối lượng lệnh từ khoảng cách dừng lỗ. Bạn có thể dùng Công cụ tính toán để tính.
Đặt dừng lỗ theo mức biến động thực tế của dầu, không dùng khoảng cách quen dùng cho cặp tiền tệ.
Ghi lịch báo cáo tồn kho, cuộc họp OPEC+ và ngày roll vào kế hoạch giao dịch. Quyết định trước sẽ giảm khối lượng, đứng ngoài hay giữ lệnh qua các sự kiện này.
Không dời dừng lỗ ra xa khi giá đi ngược hướng.
Thử quy tắc trên tài khoản demo trước khi dùng tiền thật.

Xem thêm Quản lý rủi ro và Xây dựng trading plan.

Ví dụ giả định

Ví dụ dưới đây chỉ để minh họa, không phản ánh kết quả thực tế.

Một người mở lệnh mua USOIL trước giờ công bố tồn kho vì cho rằng tồn kho sẽ giảm. Số liệu thực tế cho thấy tồn kho giảm, nhưng tồn kho xăng lại tăng mạnh. Giá giảm thay vì tăng. Spread giãn rộng nên lệnh dừng lỗ bị khớp xa hơn mức đã đặt. Khoản lỗ vì vậy lớn hơn mức người này đã tính trước. Nếu không đặt dừng lỗ, đòn bẩy có thể đẩy tài khoản tới mức stop-out.

Các cách cụ thể khiến giao dịch dầu thua lỗ

Nguyên nhân	Điều gì xảy ra
Đòn bẩy quá cao	Một biến động nhỏ cũng có thể xóa phần lớn số tiền ký quỹ
Giữ lệnh qua tin tồn kho	Spread giãn, trượt giá, giá đảo chiều nhanh
Gap sau OPEC+ hoặc cuối tuần	Dừng lỗ bị khớp xa hơn mức đã đặt
Bỏ qua ngày roll	Bước nhảy giá hoặc khoản điều chỉnh bất ngờ
Swap khi giữ lệnh lâu	Chi phí cộng dồn làm giảm kết quả
Hiểu sai số dự báo	Giá đi ngược với cách hiểu "tồn kho giảm thì giá tăng"
Giao dịch quá nhiều	Chi phí spread tích lũy, quyết định theo cảm xúc

Lưu ý pháp lý tại Việt Nam

Theo phát biểu của cơ quan quản lý: NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra, NHNN: thanh toán, chuyển tiền ra nước ngoài cho sàn Forex không phải là giao dịch được phép theo quy định về ngoại hối. Đồng thời, NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Chi tiết hơn có tại Pháp lý và an toàn.

Câu hỏi thường gặp

USOIL và WTI có phải là một không?

Thường là có. USOIL là tên mà nhiều nền tảng đặt cho CFD dầu WTI. Bạn nên kiểm tra thông số hợp đồng để biết sản phẩm theo giá spot hay theo hợp đồng tương lai.

Vì sao giá dầu biến động mạnh vào ngày công bố tồn kho?

Vì giá phản ứng theo phần chênh lệch giữa số thực tế và số dự báo, và nhiều lệnh được khớp cùng lúc. Spread và trượt giá thường tăng trong thời điểm này.

Roll có làm tôi mất tiền không?

Có thể. Tùy cách nhà cung cấp xử lý, roll có thể tạo ra khoản điều chỉnh hoặc bước nhảy giá trên biểu đồ. Bạn nên kiểm tra quy định cụ thể trước khi giữ lệnh qua ngày roll.

Dừng lỗ có bảo vệ tôi khi OPEC+ ra quyết định bất ngờ không?

Không hoàn toàn. Khi có gap, lệnh dừng lỗ được khớp ở mức giá có sẵn đầu tiên, có thể xa hơn mức bạn đã đặt.

Cách trade dầu có dễ hơn cặp tiền tệ không?

Không. Dầu thường biến động mạnh và chịu nhiều sự kiện riêng như tồn kho, OPEC+ và roll. Giao dịch CFD dầu có đòn bẩy có thể làm mất tiền nhanh.

Giao dịch dầu WTI: cơ chế, sự kiện và rủi ro