Chỉ báo ADX và DMI

ADX là gì, DMI là gì

DMI (Directional Movement Index, chỉ số chuyển động có hướng) do J. Welles Wilder xây dựng. Bộ chỉ báo gồm các đường sau:

• +DI: đo phần chuyển động đi lên của giá.
• −DI: đo phần chuyển động đi xuống của giá.
• ADX (Average Directional Index): đo sức mạnh của xu hướng, không quan tâm xu hướng tăng hay giảm.

Hình dung đơn giản: +DI và −DI cho biết bên nào đang đẩy giá mạnh hơn. ADX cho biết cuộc đẩy đó có rõ ràng hay không. ADX đi lên nghĩa là xu hướng đang mạnh dần, dù giá đang tăng hay giảm. ADX đi xuống nghĩa là xu hướng yếu đi hoặc thị trường chuyển sang đi ngang (sideway). Xem thêm về các trạng thái này ở Xu hướng thị trường.

Công thức tính ADX và DMI

Với mỗi cây nến, so sánh với cây nến trước đó:

1. Chuyển động lên = đỉnh hiện tại trừ đỉnh trước. Chuyển động xuống = đáy trước trừ đáy hiện tại.
2. +DM bằng chuyển động lên nếu nó dương và lớn hơn chuyển động xuống, ngược lại bằng không. −DM tính theo cách đối xứng.
3. TR (True Range, biên độ thực) là giá trị lớn nhất trong các khoảng: đỉnh trừ đáy, đỉnh trừ giá đóng cửa trước, giá đóng cửa trước trừ đáy (lấy trị tuyệt đối). Đây cũng là nền tảng của chỉ báo ATR.
4. Làm mượt +DM, −DM và TR qua N chu kỳ bằng phương pháp làm mượt của Wilder.
5. +DI = +DM đã làm mượt chia cho TR đã làm mượt, biểu diễn theo phần trăm. −DI tương tự.
6. DX = trị tuyệt đối của (+DI trừ −DI) chia cho (+DI cộng −DI), cũng theo phần trăm.
7. ADX = DX được làm mượt tiếp qua N chu kỳ.

Vì ADX là trung bình của trung bình, đây là chỉ báo trễ: nó phản ứng sau khi giá đã di chuyển.

Thiết lập mặc định: MetaTrader đặt sẵn chu kỳ N theo đề xuất ban đầu của Wilder. Bạn xem giá trị cụ thể trong hộp thoại cài đặt của chỉ báo khi thêm vào biểu đồ.

Cách thêm ADX vào MT4 và MT5

Trong MetaTrader nói chung:

• MT4: menu Insert → Indicators → Trend → Average Directional Movement Index. Chỉ báo hiện trong cửa sổ riêng dưới biểu đồ giá, gồm ADX, +DI và −DI.
• MT5: menu Insert → Indicators → Trend. Có Average Directional Movement Index và Average Directional Movement Index Wilder. Các bản này dùng cách làm mượt khác nhau nên giá trị có thể lệch nhau. Nếu so sánh với tài liệu của Wilder, chọn bản Wilder.

Trong hộp thoại, bạn đổi chu kỳ, màu và có thể thêm đường mức (Levels) làm ngưỡng tham khảo. Chi tiết về nền tảng có ở MetaTrader 4 và MetaTrader 5. Nên tập trên tài khoản demo trước.

Cách đọc ADX và DMI

Ví dụ biểu đồ minh họa (vẽ tay, không phải giá thật)

Lưu ý: ở pha C, ADX đi lên trong khi giá giảm. ADX không có hướng, chỉ có độ mạnh.

Các điểm đọc chính

• Độ dốc của ADX thường có ý nghĩa hơn mức tuyệt đối. ADX đang lên cho thấy xu hướng mạnh dần, ADX quay đầu xuống cho thấy đà yếu đi, chưa chắc là đảo chiều.
• Vị trí của +DI so với −DI cho biết bên nào chiếm ưu thế trong chu kỳ đo.
• Giao cắt +DI/−DI cho thấy cán cân đổi bên. Khi ADX thấp, giao cắt xảy ra liên tục và ít ý nghĩa.
• Ngưỡng ADX: nhiều người kẻ đường mức thấp (dưới đó coi là không có xu hướng) và mức cao (trên đó coi là xu hướng rõ). Đây là quy ước tham khảo, không phải quy luật. Mỗi thị trường và khung thời gian cần kiểm tra riêng.

Cách dùng ADX thường gặp

• Lọc trạng thái thị trường: dùng ADX để quyết định nên đọc biểu đồ bằng công cụ theo xu hướng (như giao cắt MA, Parabolic SAR) hay công cụ dao động (như RSI).
• Đánh giá breakout: ADX đi lên từ vùng thấp sau giai đoạn đi ngang cho thấy chuyển động có lực. ADX đứng yên khi giá vượt vùng thường đi kèm false breakout.
• Kết hợp đa khung: đọc ADX ở khung lớn để biết bối cảnh, ở khung nhỏ để xem chi tiết. Xem Phân tích đa khung thời gian.

Không có cách dùng nào biến ADX thành tín hiệu chắc chắn. Mọi quyết định cần kế hoạch quản lý rủi ro.

Chọn tham số cho trader có kinh nghiệm

• Chu kỳ ngắn hơn: ADX và DI phản ứng nhanh hơn nhưng nhiễu hơn, giao cắt DI nhiều hơn.
• Chu kỳ dài hơn: đường mượt, ít nhiễu, nhưng trễ hơn. ADX có thể chỉ đạt đỉnh khi xu hướng đã gần kết thúc.
• Tách chu kỳ DI và chu kỳ làm mượt ADX: một số nền tảng cho phép đặt riêng. Bản chuẩn của MetaTrader dùng chung một chu kỳ.
• Khác biệt giữa các nền tảng: cách làm mượt (Wilder hay EMA thông thường) và số nến lịch sử dùng để khởi tạo làm giá trị lệch nhau. Khi so sánh kết quả kiểm thử, ghi rõ bản chỉ báo đang dùng.
• Ngưỡng theo thị trường: kim loại, chỉ số và cặp tiền có biên độ khác nhau nên mức ADX "điển hình" cũng khác. Hãy xem phân bố ADX trên dữ liệu lịch sử của chính công cụ bạn theo dõi.

Khi nào ADX và DMI dễ gây hiểu sai

• Biến động mạnh nhưng hai chiều: cú tăng vọt rồi giảm sâu có thể đẩy ADX lên dù không có xu hướng bền.
• ADX cao, sắp đảo chiều: ADX ở mức cao rồi quay xuống thường xảy ra gần lúc xu hướng chững lại. Đọc ADX cao là "chắc chắn tiếp diễn" là sai.
• Xu hướng chậm, đều: thị trường tăng từ từ với biên độ nhỏ có thể cho ADX thấp, khiến bạn bỏ qua xu hướng có thật.
• Khoảng trống giá (gap): gap cuối tuần hoặc sau tin tức làm TR và DM tăng đột biến, ảnh hưởng ADX trong nhiều nến sau đó.
• Giao cắt DI trong vùng đi ngang: cho nhiều tín hiệu nhiễu liên tiếp.
• Độ trễ: do làm mượt kép, ADX xác nhận muộn. Với CFD và forex dùng đòn bẩy, giá có thể đi ngược rất nhanh trước khi chỉ báo phản ánh, và bạn có thể mất tiền nhanh.

Để đối chiếu, bạn có thể so ADX với Aroon hoặc Supertrend, xem phần tổng quan ở Phân tích kỹ thuật.

Câu hỏi thường gặp

ADX là gì nói ngắn gọn?

ADX là chỉ báo đo sức mạnh xu hướng, không cho biết hướng. Hướng được đọc từ +DI và −DI.

ADX và DMI khác nhau thế nào?

DMI là cả bộ chỉ báo gồm +DI, −DI và ADX. Nhiều người gọi chung là "chỉ báo ADX".

ADX đi lên khi giá giảm có bình thường không?

Bình thường. ADX tăng khi xu hướng giảm mạnh dần, lúc đó −DI nằm trên +DI.

Có ngưỡng ADX cố định để xác định xu hướng không?

Không có ngưỡng đúng cho mọi thị trường. Các mức phổ biến chỉ là quy ước, nên kiểm tra trên dữ liệu của công cụ bạn theo dõi.

Vì sao ADX trên MT5 khác nền tảng khác?

Do cách làm mượt khác nhau. MT5 có bản thường và bản Wilder, giá trị có thể lệch nhau.

Có nên dùng riêng ADX để vào lệnh không?

ADX chỉ mô tả trạng thái thị trường, không dự báo giá. Dùng nó cùng các công cụ khác và quy tắc quản lý rủi ro rõ ràng.