Price action là gì: pin bar và inside bar

Price action là gì

Price action (hành động giá) là cách đọc biểu đồ dựa trên chính giá: nến, đỉnh, đáy và các vùng giá. Người dùng price action thường không dùng chỉ báo, hoặc chỉ dùng rất ít.

Ý tưởng cơ bản: mỗi cây nến cho thấy giá mở, cao nhất, thấp nhất và đóng của một khoảng thời gian. Hình dạng nến tại những vùng giá quan trọng được coi là dấu hiệu về việc bên mua hay bên bán đang chiếm ưu thế.

Giao dịch price action không phải là một hệ thống cố định. Đây là một khung tư duy. Mỗi người tự đặt quy tắc riêng, nên kết quả rất khác nhau. Nếu bạn chưa quen với nến, hãy xem trước mô hình nến Nhật và phân tích kỹ thuật.

Pin bar: dạng tăng sau một đợt giảm (trái) và dạng giảm đối xứng sau một đợt tăng (phải). Các nến được tô sáng tạo nên mô hình. Ví dụ minh họa: số liệu tự đặt ra để học, không phải giá thực hay điều kiện của sàn.

Pin bar

Pin bar là nến có thân nhỏ và bóng nến (râu) dài về một phía. Bóng dài cho thấy giá đã đi xa theo một hướng rồi bị đẩy ngược lại trước khi nến đóng.

Pin bar tăng: bóng dưới dài, thân nằm gần đỉnh nến. Cách đọc thường gặp: giá xuống thấp nhưng bị mua lên lại.
Pin bar giảm: bóng trên dài, thân nằm gần đáy nến. Cách đọc thường gặp: giá lên cao nhưng bị bán xuống lại.

Không có định nghĩa chung về việc bóng phải dài bao nhiêu so với thân. Mỗi tài liệu đưa ra một tiêu chuẩn khác. Đây là điểm chủ quan đầu tiên.

Inside bar

Inside bar là nến có đỉnh thấp hơn và đáy cao hơn nến ngay trước nó (gọi là nến mẹ). Toàn bộ biên độ của inside bar nằm trong biên độ nến mẹ.

Inside bar cho thấy thị trường tạm co lại. Người giao dịch thường chờ giá phá ra khỏi đỉnh hoặc đáy của nến mẹ rồi mới vào lệnh theo hướng phá vỡ. Cách này gần với giao dịch breakout, nhưng ở quy mô nhỏ.

Vùng giá: phần quan trọng nhất của khung

Pin bar hay inside bar xuất hiện liên tục trên mọi biểu đồ. Bản thân chúng không mang nhiều ý nghĩa. Khung price action chỉ dùng chúng khi chúng xuất hiện tại vùng giá đáng chú ý:

Vùng hỗ trợ và kháng cự: nơi giá từng đảo chiều nhiều lần.
Đỉnh, đáy gần nhất của xu hướng.
Vùng giá tròn hoặc vùng mà giá từng phá vỡ rồi quay lại kiểm tra.
Vùng cung cầu, xem thêm supply và demand.

Nhiều người còn lọc theo xu hướng ở khung thời gian lớn hơn. Ví dụ: chỉ xét pin bar tăng khi khung lớn đang có đỉnh và đáy cao dần. Cách kết hợp khung thời gian được giải thích tại đa khung thời gian.

Quy tắc thường gặp

Dưới đây là cấu trúc quy tắc hay được mô tả trong tài liệu price action. Đây là mô tả, không phải khuyến nghị.

Thành phần	Pin bar	Inside bar
Điều kiện	Pin bar tại vùng giá, cùng hướng xu hướng khung lớn	Inside bar gần vùng giá hoặc trong xu hướng rõ
Điểm vào	Khi giá vượt đỉnh (hoặc đáy) của pin bar, hoặc lệnh chờ tại vùng giữa bóng nến	Khi giá phá đỉnh hoặc đáy nến mẹ
Dừng lỗ	Phía bên kia đầu bóng nến	Phía bên kia nến mẹ
Chốt lời	Vùng giá đối diện gần nhất, hoặc theo tỷ lệ lợi nhuận/rủi ro đặt trước	Tương tự
Hủy setup	Nến kế tiếp đóng ngược hướng, hoặc có tin lớn sắp ra	Giá phá cả hai phía của nến mẹ

Khối lượng lệnh nên được tính từ khoảng cách dừng lỗ và mức rủi ro bạn chấp nhận cho mỗi lệnh. Nguyên tắc này có tại trang quản lý rủi ro.

Ví dụ giả định

Ví dụ sau hoàn toàn giả định, chỉ để minh họa cơ chế, không phản ánh kết quả thực tế nào.

Trên biểu đồ ngày của một cặp tiền, giá đi lên với các đỉnh và đáy cao dần. Giá điều chỉnh về vùng từng là kháng cự cũ. Tại đó xuất hiện pin bar tăng với bóng dưới dài, đóng cửa gần đỉnh nến.

Người giao dịch theo khung này đặt lệnh chờ mua phía trên đỉnh pin bar. Dừng lỗ đặt dưới đầu bóng nến. Chốt lời đặt dưới đỉnh gần nhất của xu hướng. Nếu nến kế tiếp không vượt đỉnh pin bar mà đóng dưới đáy của nó, setup bị hủy và lệnh chờ được xóa.

Kết quả của lệnh này có thể là lãi, lỗ hoặc hòa vốn. Ví dụ không nói gì về xác suất.

Tính chủ quan

Đây là điểm yếu lớn nhất của price action:

Định nghĩa nến: bóng dài bao nhiêu thì là pin bar, thân nhỏ bao nhiêu là đủ, mỗi người một ý.
Vẽ vùng giá: hai người nhìn cùng biểu đồ có thể vẽ vùng khác nhau. Vùng vẽ sau khi biết kết quả thường "đẹp" hơn thực tế.
Bối cảnh: "xu hướng rõ" hay "vùng quan trọng" là đánh giá cá nhân, khó viết thành quy tắc.
Thiên kiến nhìn lại: khi xem biểu đồ cũ, mắt dễ nhớ các pin bar thành công và bỏ qua các pin bar thất bại.

Cách giảm chủ quan: viết quy tắc đủ rõ để người khác đọc và áp dụng ra cùng kết quả. Nếu không làm được, bạn chưa có chiến lược mà chỉ có cảm giác.

Những cách price action làm mất tiền

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi bạn có quy tắc. Các cách thua lỗ cụ thể với khung này:

Tín hiệu giả: giá vượt đỉnh pin bar, kích hoạt lệnh, rồi quay đầu chạm dừng lỗ.
Dừng lỗ quá gần: đặt ngay sau bóng nến dễ bị quét bởi dao động bình thường hoặc spread giãn.
Dừng lỗ quá xa: pin bar có bóng rất dài làm khoảng dừng lỗ lớn. Nếu vẫn giữ khối lượng cũ, rủi ro mỗi lệnh tăng mạnh.
Giao dịch quá nhiều: thấy pin bar ở khắp nơi và vào lệnh tại cả những vùng không đạt chuẩn.
Khoảng trống giá và tin tức: giá có thể nhảy qua dừng lỗ, lệnh khớp ở giá xấu hơn dự kiến. Xem giao dịch theo tin tức.
Chi phí bị bỏ qua: spread, phí và phí swap khi giữ lệnh qua đêm làm giảm kết quả, nhất là trên khung nhỏ.
Dời dừng lỗ: tin vào "vùng mạnh" nên nới dừng lỗ khi giá đi ngược. Đây là vấn đề tâm lý giao dịch hơn là kỹ thuật.

Kiểm tra trước khi dùng

Trước khi dùng tiền thật, hãy kiểm tra quy tắc của bạn:

Viết quy tắc: định nghĩa pin bar, inside bar, cách vẽ vùng, điểm vào, dừng lỗ, chốt lời, khi nào bỏ qua.
Backtest: áp dụng quy tắc lên dữ liệu quá khứ, ghi lại mọi tín hiệu, cả lệnh thua. Xem backtest chiến lược.
Forward test: chạy quy tắc trên dữ liệu mới, ví dụ trên tài khoản demo, để kiểm tra bạn có thực sự tuân thủ được không. Xem forward test và demo.
Ghi nhật ký: chụp biểu đồ lúc vào lệnh, không chỉ lúc kết thúc, để tránh thiên kiến nhìn lại.

Kết quả kiểm tra tốt trên quá khứ không đảm bảo kết quả trong tương lai. Đưa quy tắc vào trading plan để giữ kỷ luật.

Lưu ý pháp lý tại Việt Nam

Theo nguồn chính thức: NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra, NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Chi tiết có tại pháp lý và an toàn.

Câu hỏi thường gặp