Flash crash là gì? Sập giá chớp nhoáng

Định nghĩa ngắn

Flash crash (sập giá chớp nhoáng) là khi giá của tài sản hoặc chỉ số giảm rất mạnh trong vài phút, có khi chỉ vài giây, rồi hồi lại phần lớn mức giảm ngay sau đó.

Nguyên nhân thường là thanh khoản (lượng lệnh mua bán sẵn có trong sổ lệnh) biến mất đột ngột. Khi gần như không còn lệnh mua, chỉ cần một khối lệnh bán vừa phải cũng đẩy giá xuống sâu.

Thị trường mở cửa vào thứ Hai thấp hơn mức stop-loss, nên lệnh stop được khớp ở mức giá đầu tiên có thể khớp. Stop-loss giúp hạn chế rủi ro nhưng không đảm bảo mức giá khớp. Ví dụ minh họa: số liệu tự đặt ra để học, không phải giá thực hay điều kiện của sàn.

Định nghĩa chính xác hơn

Không có ngưỡng chính thức nào quy định giá phải giảm bao nhiêu hay trong bao lâu thì được gọi là flash crash. Thuật ngữ này mô tả sự kiện, không phải chỉ số đo lường. Một sự kiện thường được gọi là flash crash khi có đủ ba đặc điểm:

biên độ giảm lớn hơn hẳn mức biến động bình thường của tài sản đó;
diễn ra quá nhanh so với tốc độ tin tức có thể giải thích;
giá hồi lại phần lớn trong thời gian ngắn.

Những trường hợp ranh giới:

Sập giá không hồi lại là crash hoặc capitulation, không phải flash crash.
Khoảng trống giá (gap) khi thị trường mở cửa là giá nhảy giữa hai phiên, không phải sụp trong phiên.
Flash rally là hiện tượng ngược lại: giá tăng vọt rồi rơi xuống.
Mini flash crash xảy ra với một cổ phiếu hoặc một cặp tiền riêng lẻ, không ảnh hưởng toàn thị trường.
Nguyên nhân có thể là lỗi Fat Finger, thuật toán bán dây chuyền, hoặc giờ giao dịch thưa người.

Ví dụ giả định

Giả sử một cặp tiền đang giao dịch ổn định trong phiên châu Á, lúc thanh khoản thấp. Một lệnh bán lớn được đưa vào thị trường. Các nhà tạo lập rút báo giá, spread giãn rộng. Các lệnh dừng lỗ (stop loss) của nhiều người lần lượt bị kích hoạt và tạo thêm áp lực bán.

Trong vài phút, giá rơi xuống mức mà bình thường phải mất nhiều ngày mới chạm tới. Sau đó bên mua quay lại và giá hồi về gần mức cũ.

Kết quả với từng loại lệnh:

Loại lệnh	Điều có thể xảy ra
Stop loss	Khớp ở giá xấu hơn nhiều so với mức đặt (trượt giá)
Lệnh chờ mua giới hạn	Có thể khớp ở giá rất thấp
Vị thế dùng đòn bẩy	Ký quỹ có thể xuống dưới mức stop-out và vị thế bị đóng tự động

Giá hồi lại không làm mở lại những vị thế đã bị đóng. Với giao dịch CFD và forex có đòn bẩy, khoản lỗ trong sự kiện như vậy có thể xảy ra rất nhanh, trước khi bạn kịp phản ứng. Xem thêm tại Quản lý rủi ro.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

Trên biểu đồ MetaTrader: cây nến có râu dưới rất dài, thân nến nhỏ. Trên khung thời gian lớn hơn, sự kiện có thể chỉ còn là một cái bóng nến.
Trong lịch sử lệnh và sao kê tài khoản: giá khớp khác xa giá đặt lệnh, hoặc vị thế bị đóng do stop-out.
Trong báo cáo của sàn và cơ quan quản lý: các báo cáo phân tích nguyên nhân và đề xuất cơ chế như circuit breaker.
Trên tin tức: tiêu đề kiểu "flash crash forex", "sự kiện flash crash của đồng bảng", thường gắn với Cable (GBP/USD) hoặc các chỉ số chứng khoán.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Flash crash là gì, nói ngắn gọn?

Là khi giá sập rất mạnh trong thời gian cực ngắn rồi hồi lại phần lớn mức giảm.

Flash crash forex có hay xảy ra không?

Hiếm, nhưng dễ xảy ra hơn vào giờ thanh khoản thấp, chẳng hạn giữa hai phiên lớn hoặc dịp lễ.

Stop loss có bảo vệ tôi khỏi flash crash không?

Không hoàn toàn. Stop loss thường khớp ở giá thị trường có sẵn, nên có thể bị trượt xa so với mức đặt.

Flash crash khác thiên nga đen thế nào?

Thiên nga đen là sự kiện hiếm và khó dự đoán, có tác động lâu dài. Flash crash là cú sập rất nhanh và thường hồi lại sớm.

Có cách nào biết trước flash crash không?

Không có cách đáng tin cậy nào. Bạn chỉ có thể nhận biết các điều kiện làm rủi ro tăng lên, như thanh khoản mỏng và spread giãn rộng.