Fat tails là gì?
Fat tails (phân phối đuôi dày) nghĩa là các biến động giá cực đoan xảy ra thường xuyên hơn mức mà phân phối chuẩn (đường cong hình chuông) dự đoán.
Tail risk (rủi ro đuôi) là rủi ro thua lỗ do chính những biến động cực đoan đó gây ra, tức các kết quả nằm ở "đuôi" xa của phân phối lợi nhuận.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa chính xác
Về mặt thống kê, phân phối đuôi dày có độ nhọn (kurtosis) lớn hơn phân phối chuẩn. Dạng phân phối này còn gọi là leptokurtic. Khi đó độ nhọn vượt mức (excess kurtosis) mang giá trị dương. Phần lớn ngày giao dịch có biến động nhỏ, nhưng thỉnh thoảng lại có những ngày giá chạy xa hơn nhiều lần độ lệch chuẩn. Theo mô hình chuẩn, những ngày như vậy gần như không thể xảy ra.
Các điểm người có kinh nghiệm nên phân biệt:
- Đuôi dày khác với độ lệch (skew). Đuôi dày nói về tần suất của các cú sốc lớn. Độ lệch cho biết đuôi trái (thua lỗ) hay đuôi phải (lợi nhuận) dài hơn.
- Biến động tập trung theo cụm. Ngày biến động mạnh thường đi liền nhau. Vì vậy dùng độ lệch chuẩn trung bình của cả giai đoạn sẽ che mất rủi ro trong những thời điểm căng thẳng.
- Mẫu dữ liệu ngắn đánh giá thấp đuôi. Nếu giai đoạn đo không chứa khủng hoảng nào, ước lượng rủi ro sẽ quá thấp.
- Tương quan thay đổi khi có khủng hoảng. Các tài sản vốn ít liên quan có thể giảm cùng lúc, nên đa dạng hóa kém hiệu quả đúng lúc cần nhất.
Ví dụ giả định
Một trader tính độ lệch chuẩn của biến động hằng ngày trên một cặp tiền và đặt quy mô lệnh với giả định giá hiếm khi đi quá mức đó vài lần. Mô hình chuẩn cho rằng một ngày giá đi xa gấp nhiều lần độ lệch chuẩn gần như không xảy ra.
Sau đó một thông báo bất ngờ của ngân hàng trung ương khiến giá nhảy vượt xa mức này, có thể kèm khoảng trống giá (gap). Lệnh dừng lỗ được khớp ở giá kém hơn mức đặt. Do dùng đòn bẩy, khoản lỗ lớn hơn nhiều so với kế hoạch và tài khoản có thể chạm mức stop-out (hệ thống tự đóng lệnh khi ký quỹ không đủ).
Muốn thử với số liệu cụ thể của mình, bạn có thể dùng công cụ tính toán để xem giá trị pip và ký quỹ thay đổi thế nào khi giá biến động mạnh.
Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Rủi ro đuôi là lý do khiến mức lỗ thực tế có thể vượt xa mức bạn dự tính.
Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu
- Báo cáo rủi ro và stress test: chỉ số VaR (giá trị chịu rủi ro) dựa trên phân phối chuẩn thường bị phê phán vì bỏ sót đuôi dày. Vì vậy các báo cáo bổ sung thêm Expected Shortfall và các kịch bản sốc.
- Tin tức: các cụm từ như "sự kiện đuôi", "thiên nga đen" hay "flash crash".
- Trên nền tảng giao dịch: bạn không thấy trực tiếp chữ "fat tails". Thay vào đó, rủi ro này hiện ra qua trượt giá, gap khi mở cửa đầu tuần và cảnh báo ký quỹ.
Thuật ngữ liên quan
- Biến động quy năm
- Hệ số tương quan
- Mức độ rủi ro Exposure
- Hiệu ứng lây lan tài chính
- Dòng tiền trú ẩn an toàn
- Cơ chế circuit breaker
- Quản lý rủi ro và Thuật ngữ tài chính
Câu hỏi thường gặp
Rủi ro đuôi chỉ có ở phía thua lỗ?
Không. Đuôi có ở cả phía tăng và phía giảm. Tuy vậy, trong quản lý rủi ro, người ta thường nói tới đuôi trái, tức phía thua lỗ.
Fat tails và thiên nga đen có giống nhau không?
Không hẳn. Fat tails là đặc điểm thống kê của phân phối. Thiên nga đen là một sự kiện cụ thể, hiếm và khó lường trước, nằm ở vùng đuôi đó.
Có loại bỏ được tail risk không?
Không loại bỏ hoàn toàn được. Bạn chỉ có thể nhận biết nó và giới hạn mức độ ảnh hưởng, ví dụ qua quy mô lệnh và mức đòn bẩy đang dùng.
Vì sao mô hình chuẩn vẫn được dùng?
Vì mô hình chuẩn đơn giản và dễ tính. Hạn chế là nó đánh giá thấp các biến động cực đoan, nên kết quả cần được kiểm tra thêm bằng các kịch bản sốc.
