Định nghĩa
Circuit breaker (ngắt mạch thị trường, trading halt) là cơ chế sàn giao dịch tự động tạm dừng giao dịch khi giá một cổ phiếu, hợp đồng hoặc cả chỉ số biến động vượt một ngưỡng đã quy định trước.
Mục đích là cho thị trường thời gian tiếp nhận thông tin, giảm bán tháo dây chuyền và tránh khớp lệnh ở mức giá vô lý.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa chính xác hơn
Mỗi sàn tự đặt quy tắc ngắt mạch. Một quy tắc thường gồm:
- Tham chiếu: giá đóng cửa phiên trước hoặc giá trung bình trong một khoảng thời gian gần nhất.
- Ngưỡng: mức thay đổi tính theo phần trăm so với tham chiếu, thường chia thành nhiều cấp.
- Hành động: tạm dừng trong một khoảng thời gian định trước, hoặc dừng đến hết phiên ở cấp cao nhất.
- Mở lại: thường bằng phiên đấu giá khớp lệnh định kỳ, giống phiên ATO và ATC.
Ngưỡng và thời gian cụ thể khác nhau giữa các sàn và được sửa đổi theo thời gian, nên cần đọc quy chế hiện hành của từng sàn.
Ví dụ minh họa (giả định)
Giả sử sàn X quy định: khi chỉ số chính giảm chạm ngưỡng cấp đầu tiên so với giá đóng cửa hôm trước, toàn bộ cổ phiếu ngừng giao dịch trong một khoảng thời gian cố định.
- Một tin xấu bất ngờ khiến chỉ số giảm nhanh và chạm ngưỡng cấp đầu tiên.
- Sàn ngừng khớp lệnh. Trên màn hình, giá đứng yên và trạng thái mã chuyển sang "halted".
- Một trader đặt lệnh dừng lỗ bán ở mức thấp hơn giá hiện tại một chút. Trong lúc tạm dừng, lệnh này không được khớp.
- Khi mở lại, phiên đấu giá xác định giá mở cửa thấp hơn hẳn mức dừng lỗ. Lệnh được khớp ở giá mở lại, không phải ở mức đã đặt. Khoản lỗ vì vậy lớn hơn dự tính.
Ví dụ này cho thấy ngắt mạch không bảo vệ tài khoản của bạn. Nó chỉ dừng việc khớp lệnh trong một thời gian.
Thuật ngữ xuất hiện ở đâu
- Tin tức: "kích hoạt circuit breaker", "Phố Wall tạm dừng giao dịch" thường đi kèm các đợt flash crash hoặc sự kiện thiên nga đen.
- Nền tảng giao dịch: trạng thái mã bị dừng, bảng giá không cập nhật, không đặt được lệnh mới.
- Thông báo của sàn và báo cáo: thông báo tạm ngừng, lý do, thời điểm mở lại.
- CFD trên chỉ số: khi thị trường cơ sở của US100 hay NAS100 bị dừng, giá CFD có thể ngừng cập nhật, giãn spread hoặc mở lại với khoảng trống giá (gap). Cách xử lý tùy từng nhà cung cấp. Nếu giao dịch qua Exness, hãy kiểm tra điều kiện hiện hành trong khu vực cá nhân hoặc trên trang chính thức.
Trường hợp đặc biệt
- Dừng một mã hay cả thị trường: có quy tắc áp cho từng cổ phiếu, có quy tắc áp cho toàn sàn.
- Biên độ trần/sàn khác với ngắt mạch: biên độ chặn giá vượt một mức nhưng giao dịch vẫn diễn ra. Ngắt mạch dừng hẳn việc khớp lệnh.
- Limit up / limit down trên hợp đồng tương lai: giá bị khóa ở giới hạn, có thể kèm tạm dừng.
- Dừng theo quyết định quản lý: sàn tạm dừng một mã khi chờ công bố thông tin, dù giá không biến động mạnh.
- Gần cuối phiên: tùy quy chế, cấp ngắt mạch thấp có thể không được áp dụng.
- Lệnh chờ: có sàn giữ lệnh trong sổ, có sàn hủy lệnh. Nếu lệnh được giữ, nó có thể khớp một phần khi mở lại.
Giao dịch có đòn bẩy, như CFD và forex, có thể khiến bạn mất tiền rất nhanh khi giá mở lại với khoảng trống lớn. Xem thêm quản lý rủi ro.
Thuật ngữ liên quan
- Flash Crash
- Fat tails và tail risk
- Capitulation (bán tháo đầu hàng)
- Hiệu ứng lây lan tài chính
- Lỗi Fat Finger
- Chỉ số chứng khoán
- Thuật ngữ tài chính
Câu hỏi thường gặp
Circuit breaker có ngăn giá tiếp tục giảm không?
Không. Cơ chế này chỉ tạm dừng giao dịch. Khi mở lại, giá có thể tiếp tục giảm hoặc tăng trở lại.
Ngắt mạch thị trường và tạm dừng giao dịch có giống nhau không?
Ngắt mạch là một loại tạm dừng giao dịch, được kích hoạt tự động theo ngưỡng giá. Tạm dừng giao dịch còn bao gồm các trường hợp dừng theo quyết định của sàn hoặc cơ quan quản lý.
Lệnh dừng lỗ có được khớp trong lúc tạm dừng không?
Không, vì sàn không khớp lệnh. Lệnh có thể được khớp khi thị trường mở lại, ở giá kém hơn mức đã đặt.
Thị trường forex có circuit breaker không?
Forex giao ngay là thị trường phi tập trung, không có ngắt mạch chung. Cơ chế này chủ yếu có ở các sàn tập trung như sàn chứng khoán và sàn phái sinh.
