Volume Profile và Market Profile: khối lượng theo mức giá

Volume profile là gì

Volume profile là biểu đồ khối lượng theo mức giá. Chỉ báo Volume thông thường cho biết khối lượng theo thời gian, tức mỗi cây nến có bao nhiêu giao dịch. Volume profile thì xếp khối lượng theo trục giá: mỗi mức giá có một thanh ngang, thanh càng dài thì khối lượng giao dịch tại mức đó càng lớn.

Market profile là phương pháp gần giống nhưng có từ trước. Nó không đếm khối lượng mà đếm thời gian: giá đã nằm ở mỗi mức trong bao nhiêu khoảng thời gian của phiên. Mỗi khoảng thời gian được ghi bằng ký hiệu gọi là TPO (time price opportunity). Hai cách đều trả lời cùng một câu hỏi: thị trường đã chấp nhận giao dịch nhiều nhất ở vùng giá nào.

Các thành phần chính

• POC (point of control): mức giá có khối lượng lớn nhất trong khoảng dữ liệu được tính. Với market profile, đó là mức có nhiều TPO nhất.
• Value area (vùng giá trị): dải giá quanh POC chứa phần lớn khối lượng của khoảng dữ liệu. Tỷ lệ phần trăm khối lượng dùng để xác định vùng này do phần mềm hoặc người dùng đặt trong cài đặt.
• VAH và VAL: biên trên (value area high) và biên dưới (value area low) của value area.
• HVN (high volume node): các mức có khối lượng cao, nơi giá từng đi chậm và giao dịch nhiều.
• LVN (low volume node): các mức có khối lượng thấp, nơi giá từng đi qua nhanh.

POC là gì và đọc ra sao

POC là nơi người mua và người bán khớp lệnh với nhau nhiều nhất trong giai đoạn được chọn. Nhiều trader xem POC như mức giá "công bằng" của giai đoạn đó. Khi giá quay lại gần POC, thị trường thường chậm lại vì đây là vùng đã có thanh khoản lớn. Điều này chỉ là quan sát về hành vi giá trong quá khứ, không đảm bảo giá sẽ phản ứng ở đó lần sau.

POC thay đổi theo khoảng dữ liệu bạn chọn: profile của phiên, của tuần, hay một đoạn tự chọn (fixed range) sẽ cho các POC khác nhau.

Ví dụ minh họa bằng hình vẽ

Hình dưới là biểu đồ tự vẽ, không phải giá thật. Các mức giá được ký hiệu bằng chữ cái.

Cách đọc:

• Mức D có thanh dài nhất, đó là POC.
• Dải từ mức B đến mức F chứa phần lớn khối lượng, đó là value area.
• Mức G gần như trống: giá từng đi qua rất nhanh. Khi giá quay lại vùng LVN như vậy, nó thường hoặc đi qua nhanh lần nữa, hoặc bị đẩy ngược lại. Không thể biết trước kịch bản nào xảy ra.
• Nếu giá nằm ngoài value area trong thời gian dài, có thể thị trường đang hình thành vùng giá trị mới. Volume profile chỉ mô tả điều đó sau khi dữ liệu đã có.

Nhiều người dùng VAH, VAL và POC cùng với kháng cự và hỗ trợ hoặc vùng cung cầu để đánh dấu các vùng cần chú ý, chứ không coi chúng là tín hiệu vào lệnh riêng.

Vì sao tick volume trên thị trường OTC làm công cụ này kém tin cậy

Cổ phiếu và hợp đồng tương lai giao dịch trên sàn tập trung, nên có số liệu khối lượng thật cho mỗi mức giá. Forex giao ngay và phần lớn CFD là thị trường OTC (phi tập trung): không có sổ lệnh chung, mỗi nhà cung cấp chỉ thấy dòng lệnh của chính mình.

Vì vậy MetaTrader và nhiều nền tảng khác hiển thị tick volume: số lần giá thay đổi, không phải số hợp đồng hay số tiền được giao dịch. Hệ quả:

• Tick volume chỉ là đại diện gián tiếp cho mức độ hoạt động. Thường thì giá thay đổi nhiều khi có nhiều giao dịch, nhưng quan hệ này không chắc chắn.
• Dữ liệu khác nhau giữa các nhà cung cấp giá, nên POC và value area trên cùng một cặp tiền có thể khác nhau giữa các nền tảng.
• Lúc thanh khoản mỏng, giá nhảy nhiều lần với ít giao dịch thật, tick volume bị phóng đại.
• Profile dựng từ dữ liệu khung nhỏ chính xác hơn profile dựng từ nến khung lớn, vì phần mềm phải giả định khối lượng phân bố thế nào bên trong mỗi cây nến.

Với forex và CFD, hãy xem POC và value area là vùng tham khảo gần đúng, không phải bản đồ chính xác về dòng tiền.

Những tình huống công cụ thất bại

• Tin tức mạnh: giá có thể xuyên qua POC và value area mà không dừng lại. Dữ liệu cũ không còn phản ánh mặt bằng giá mới.
• Thị trường có xu hướng rõ: profile trải dài, không có POC nổi bật, value area ít ý nghĩa. Xem thêm xu hướng thị trường.
• Chọn khoảng dữ liệu tùy tiện: đổi điểm bắt đầu hoặc kết thúc là POC đổi theo. Dễ vô thức chọn khoảng dữ liệu khớp với điều mình muốn thấy.
• Phá vỡ giả: giá ra khỏi value area rồi quay lại. Xem breakout và false breakout.
• Nhìn lại quá khứ: trên biểu đồ cũ, các phản ứng tại POC trông rất rõ, nhưng lúc giá đang chạy thì không rõ như vậy.

Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi phân tích có vẻ hợp lý. Không công cụ nào thay được việc đặt dừng lỗ và kiểm soát khối lượng lệnh. Xem quản lý rủi ro.

Kết hợp với công cụ khác

• VWAP cho giá trung bình theo khối lượng trên trục thời gian, có thể so với POC.
• OBV theo dõi khối lượng tích lũy theo hướng giá.
• Phương pháp Wyckoff dùng khái niệm tích lũy và phân phối, gần với cách đọc value area.
• Phân tích đa khung thời gian giúp so sánh profile của phiên với profile của tuần.

Câu hỏi thường gặp

Volume profile và market profile khác nhau ở đâu?

Volume profile đo khối lượng tại mỗi mức giá. Market profile đo thời gian giá nằm ở mỗi mức, bằng các ký hiệu TPO.

POC là gì?

POC là mức giá có khối lượng (hoặc số TPO) lớn nhất trong khoảng dữ liệu được chọn.

Value area được tính thế nào?

Phần mềm bắt đầu từ POC rồi mở rộng lên và xuống cho đến khi gom đủ tỷ lệ khối lượng đã đặt trong cài đặt.

Dùng volume profile cho forex có ý nghĩa không?

Có thể dùng để tham khảo, nhưng dữ liệu là tick volume chứ không phải khối lượng thật, và khác nhau giữa các nhà cung cấp. Kết quả chỉ nên xem là gần đúng.

POC có phải điểm vào lệnh không?

Không. POC chỉ mô tả nơi giao dịch tập trung trong quá khứ. Giá có thể đi xuyên qua nó.