Quỹ bồi thường nhà đầu tư là gì
Quỹ bồi thường nhà đầu tư (investor compensation scheme) là cơ chế do luật của một quốc gia lập ra. Quỹ chi trả cho khách hàng khi công ty đầu tư được cấp phép mất khả năng thanh toán và không trả lại được tiền hoặc tài sản của khách.
Quỹ không phải bảo hiểm cho mọi rủi ro. Nó chỉ là lớp bảo vệ cuối cùng, sau lớp tách biệt quỹ khách hàng, tức là quy định buộc công ty giữ tiền của khách tách khỏi tiền của chính công ty.
Quỹ bồi thường không bù lỗ giao dịch
Đây là điểm nhiều người hiểu sai. Quỹ bồi thường không trả lại khoản lỗ do lệnh giao dịch của bạn. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, và khoản lỗ đó là rủi ro của chính bạn.
Bồi thường khi sàn phá sản chỉ áp dụng khi:
- công ty được cấp phép bởi cơ quan có quỹ bồi thường;
- công ty thật sự mất khả năng trả tiền cho khách;
- bạn là khách hàng đủ điều kiện theo quy định của quỹ;
- khoản tiền nằm trong mức trần mà quỹ chi trả.
Quỹ cũng không xử lý tranh chấp thông thường về khớp lệnh hay phí. Việc đó thuộc về khiếu nại sàn forex.
FSCS tại Anh
FSCS (Financial Services Compensation Scheme) là quỹ bồi thường của Vương quốc Anh. Nó áp dụng cho công ty được FCA cấp phép, và chỉ cho pháp nhân được FCA cấp phép, không phải cho mọi công ty cùng thương hiệu.
Những điểm cần biết:
- mức trần được tính trên mỗi người, mỗi công ty; mức cụ thể do FSCS công bố và có thể thay đổi;
- không phải mọi loại khách hàng hay sản phẩm đều đủ điều kiện;
- công ty phải có tên trong sổ đăng ký của FCA tại thời điểm liên quan.
Cách kiểm tra một công ty trong sổ đăng ký FCA: xem Tra cứu FCA. Mức trần hiện hành và điều kiện đủ tư cách: chỉ dựa vào trang chính thức của FSCS.
ICF tại Síp
ICF (Investor Compensation Fund) là quỹ bồi thường cho khách hàng của các công ty đầu tư Síp (CIF) do CySEC cấp phép. Nguyên tắc tương tự FSCS: quỹ chi trả khi CIF không trả được tiền cho khách, có mức trần và có danh sách khách hàng không đủ điều kiện.
ICF thường gắn với khách hàng nhỏ lẻ được phục vụ theo khung pháp lý châu Âu. Khách mở tài khoản tại pháp nhân khác của cùng tập đoàn thì không được ICF bảo vệ.
Cách tra cứu một CIF: xem Tra cứu CySEC. Mức trần và điều kiện hiện hành: kiểm tra trên trang chính thức của CySEC hoặc của ICF.
Các cơ quan quản lý khác
Mỗi quốc gia có cách làm riêng. Có nơi có quỹ bồi thường riêng cho nhà đầu tư, có nơi chỉ có quy định về vốn và tách biệt quỹ, có nơi gần như không có cơ chế chi trả nào.
Trước khi tin rằng mình được bảo vệ, hãy tự kiểm tra trên trang chính thức của từng cơ quan:
- Tra cứu FSCA Nam Phi
- Tra cứu FSA Seychelles
- Tra cứu FSC Mauritius
- Tra cứu CMA Kenya
- Cơ quan quản lý khác: ASIC, FINMA
Khách hàng offshore thường không được bảo vệ
Nhiều tập đoàn môi giới có nhiều pháp nhân. Khách ở châu Âu hay Anh được mở tài khoản tại pháp nhân được FCA hoặc CySEC cấp phép. Khách ở châu Á, gồm Việt Nam, thường được mở tài khoản tại pháp nhân offshore, tức là pháp nhân đăng ký ở nơi có quy định nhẹ hơn.
Khi đó, giấy phép FCA hay CySEC của tập đoàn không áp dụng cho tài khoản của bạn, và FSCS hay ICF cũng không chi trả. Điều này đúng với hầu hết các sàn quốc tế, không riêng sàn nào. Chi tiết: Offshore và onshore và Giấy phép bảo vệ gì.
Để biết mình thuộc pháp nhân nào, hãy đọc tên công ty ghi trong thỏa thuận khách hàng và trong khu vực cá nhân, không dựa vào logo hay quảng cáo.
Người ở Việt Nam
Tại Việt Nam không có quỹ bồi thường cho giao dịch trên sàn forex. Cụ thể, NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra, NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Về chuyển tiền: NHNN: thanh toán, chuyển tiền ra nước ngoài cho sàn Forex không phải là giao dịch được phép theo quy định về ngoại hối.
Nói cách khác, nếu sàn ngừng hoạt động hoặc không trả tiền, người ở Việt Nam thường không có quỹ nào chi trả, cả trong nước lẫn ở nước ngoài. Xem thêm Pháp lý và an toàn.
Kiểm tra trước khi nạp tiền
- Tìm tên pháp nhân sẽ giữ tài khoản của bạn.
- Tra tên đó trong sổ đăng ký chính thức của cơ quan cấp phép, theo hướng dẫn trong Kiểm tra giấy phép sàn.
- Kiểm tra xem cơ quan đó có quỹ bồi thường không, và bạn có thuộc diện đủ điều kiện không.
- Giả định rằng số tiền bạn nạp có thể mất toàn bộ, và chỉ dùng tiền bạn chấp nhận mất. Xem Quản lý rủi ro và Checklist chọn sàn.
Nếu ai đó hứa "đòi lại tiền qua quỹ bồi thường" với phí trả trước, hãy đọc Lừa đảo đòi lại tiền.
Câu hỏi thường gặp
Quỹ bồi thường có trả khoản lỗ giao dịch không?
Không. Quỹ chỉ chi trả khi công ty được cấp phép mất khả năng trả tiền cho khách, không bù lỗ do lệnh của bạn.
Sàn có giấy phép FCA thì tôi có được FSCS bảo vệ không?
Chỉ khi tài khoản của bạn nằm tại pháp nhân được FCA cấp phép và bạn đủ điều kiện. Khách mở tài khoản tại pháp nhân offshore thường không được bảo vệ.
Mức bồi thường tối đa là bao nhiêu?
Mỗi quỹ có mức trần riêng và có thể thay đổi. Hãy xem trên trang chính thức của quỹ hoặc cơ quan quản lý.
Người Việt Nam có quỹ bồi thường nào khi sàn forex phá sản không?
Trong nước không có. NHNN cho biết chưa cấp phép sàn forex nào và nhà đầu tư không được pháp luật bảo vệ nếu thua lỗ.
Làm sao biết tài khoản của tôi thuộc pháp nhân nào?
Đọc tên công ty trong thỏa thuận khách hàng và trong khu vực cá nhân, rồi tra tên đó trong sổ đăng ký chính thức.
