Order book là gì: sổ lệnh và cách đọc

Order book là gì

Order book (sổ lệnh) là danh sách các lệnh mua và lệnh bán đang chờ khớp của một tài sản, được sắp xếp theo mức giá.

Sổ lệnh có hai phía:

Bid (phía mua): các lệnh giới hạn muốn mua. Giá càng cao càng nằm gần đầu danh sách.
Ask (phía bán): các lệnh giới hạn muốn bán. Giá càng thấp càng nằm gần đầu danh sách.

Khoảng cách giữa giá bid cao nhất và giá ask thấp nhất là spread (chênh lệch giá mua bán).

Độ sâu thị trường: khối lượng đang chờ ở mỗi mức giá. Lệnh lớn sẽ quét qua nhiều mức giá, nên giá trung bình của nó kém hơn giá niêm yết tốt nhất. Ví dụ minh họa: số liệu tự đặt ra để học, không phải giá thực hay điều kiện của sàn.

Định nghĩa chính xác hơn

Trên sàn tập trung, sổ lệnh là tập hợp các lệnh giới hạn còn hiệu lực. Bộ máy khớp lệnh (matching engine) ghép lệnh theo ưu tiên giá, rồi ưu tiên thời gian: lệnh có giá tốt hơn khớp trước, và trong cùng một mức giá thì lệnh vào trước khớp trước.

Một vài trường hợp cần biết:

Lệnh thị trường không nằm trong sổ lệnh. Lệnh này lấy thanh khoản có sẵn và khớp ngay với các mức giá tốt nhất.
Lệnh ẩn hoặc lệnh iceberg chỉ hiện một phần khối lượng, hoặc không hiện. Vì vậy, sổ lệnh nhìn thấy không phải lúc nào cũng là toàn bộ cung cầu.
Lệnh có thể bị hủy rất nhanh. Khối lượng lớn hiện trên sổ có thể biến mất trước khi giá chạm tới.
Forex OTC (phi tập trung) không có một sổ lệnh chung cho toàn thị trường. Dữ liệu độ sâu bạn thấy chỉ là thanh khoản của nhà cung cấp giá hoặc nhà tạo lập mà bạn kết nối tới.
Phiên đấu giá mở cửa và đóng cửa gom lệnh rồi khớp tại một mức giá duy nhất, không khớp liên tục.

Ví dụ giả định: đọc sổ lệnh

Giả sử một tài sản có sổ lệnh như sau. Các mức giá được ký hiệu bằng chữ, trong đó C cao hơn B, B cao hơn A, và A cao hơn Z.

Phía	Mức giá	Khối lượng chờ
Ask	C	Lớn
Ask	B (ask tốt nhất)	Nhỏ
Bid	A (bid tốt nhất)	Trung bình
Bid	Z	Lớn

Cách đọc bảng này:

Spread là khoảng cách từ A đến B.
Một lệnh mua thị trường có khối lượng lớn hơn phần chờ ở mức B sẽ khớp hết mức B trước, sau đó khớp phần còn lại ở mức C. Giá khớp trung bình vì thế cao hơn B. Hiện tượng này gọi là trượt giá (slippage).
Nếu lệnh đi kèm điều kiện FOK, lệnh có thể bị hủy toàn bộ vì không khớp đủ ở một mức giá. Nếu là IOC, phần khớp được sẽ giữ lại và phần còn lại bị hủy.

Sổ lệnh mỏng, tức ít khối lượng ở mỗi mức giá, làm giá dễ nhảy mạnh. Khi giao dịch CFD hoặc forex có đòn bẩy, biến động như vậy có thể gây thua lỗ nhanh, kể cả vượt mức bạn dự tính.

Bạn gặp thuật ngữ này ở đâu

Nền tảng giao dịch: MetaTrader 5 có cửa sổ Depth of Market (độ sâu thị trường). Mức độ chi tiết của dữ liệu phụ thuộc vào nhà cung cấp giá. Xem thêm tại Nền tảng và ứng dụng.
Order book crypto: các sàn tiền mã hóa thường hiển thị sổ lệnh và biểu đồ độ sâu ngay trên giao diện giao dịch.
Tin tức và báo cáo: các cụm như "thanh khoản mỏng" hay "sổ lệnh cạn" thường xuất hiện khi mô tả các đợt flash crash hoặc biến động mạnh.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Sổ lệnh là gì?

Sổ lệnh là danh sách các lệnh mua và lệnh bán đang chờ khớp, sắp xếp theo giá. Phía mua gọi là bid, phía bán gọi là ask.

Đọc sổ lệnh có cho biết giá sẽ đi đâu không?

Không. Sổ lệnh chỉ cho thấy các lệnh đang hiển thị tại thời điểm đó. Lệnh có thể bị hủy hoặc bị ẩn, nên sổ lệnh không phải là dự báo giá.

Forex có order book không?

Forex giao dịch phi tập trung nên không có một sổ lệnh chung cho cả thị trường. Dữ liệu độ sâu bạn thấy chỉ phản ánh nguồn thanh khoản mà nền tảng của bạn kết nối tới.

Order book crypto khác gì sổ lệnh chứng khoán?

Nguyên tắc khớp lệnh giống nhau. Khác biệt là sàn crypto thường hoạt động liên tục, và mỗi sàn có sổ lệnh riêng, nên giá và độ sâu có thể khác nhau giữa các sàn.

Order book là gì? Giải thích sổ lệnh