Định nghĩa ngắn
Tâm lý thị trường (market sentiment) là thái độ chung của những người tham gia thị trường đối với một tài sản hoặc toàn bộ thị trường: họ đang lạc quan, bi quan hay chưa rõ hướng.
Khi đa số kỳ vọng giá tăng, người ta gọi là tâm lý tăng giá (bullish). Khi đa số kỳ vọng giá giảm, đó là tâm lý giảm giá (bearish). Khái niệm này gắn với thị trường bò và thị trường gấu, nhưng không đồng nghĩa với chúng.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa chặt chẽ hơn
Hiểu chặt chẽ hơn, sentiment là kỳ vọng tổng hợp của người tham gia. Kỳ vọng này được đo gián tiếp qua vị thế, dòng tiền, khảo sát hoặc giá của công cụ phòng hộ. Không có con số "chính xác" nào cho tâm lý thị trường. Mỗi chỉ số sentiment chỉ đo một nhóm người tham gia cụ thể, bằng phương pháp riêng.
Các trường hợp cần lưu ý:
- Chỉ đo một nhóm người: dữ liệu vị thế của khách hàng tại một nhà môi giới chỉ phản ánh khách hàng của nhà môi giới đó, không phản ánh ngân hàng hay quỹ.
- Cực điểm không phải là điểm đảo chiều: tâm lý quá lạc quan có thể kéo dài rất lâu trước khi giá đổi hướng, và có khi giá không đổi hướng.
- Sentiment khác với cơ bản: giá có thể đi ngược dữ liệu kinh tế trong một thời gian vì kỳ vọng đã được phản ánh vào giá từ trước. Xem thêm mua tin đồn, bán sự thật.
Ví dụ giả định
Giả sử trên một nền tảng giao dịch có ô hiển thị tỷ lệ vị thế mua/bán của khách hàng đối với EUR/USD:
| Quan sát | Nội dung giả định |
|---|---|
| Vị thế của khách hàng | Đa số đang giữ lệnh mua |
| Diễn biến giá | Giá tiếp tục giảm |
| Tiêu đề tin tức | Chủ yếu bi quan về đồng euro |
Có hai cách đọc khác nhau. Người theo đầu tư ngược xu hướng coi việc đám đông mua ngược chiều giá là dấu hiệu tâm lý lệch. Người theo xu hướng lại coi tin tức bi quan là sự xác nhận cho đà giảm. Cả hai cách đọc đều không phải là tín hiệu giao dịch. Sentiment chỉ là một lớp thông tin bên cạnh phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản.
Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Đọc đúng tâm lý thị trường không làm giảm rủi ro đó.
Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu
- Nền tảng và trang của nhà môi giới: ô "sentiment" hoặc tỷ lệ long/short của khách hàng.
- Fear and Greed Index: chỉ số tổng hợp nhiều thành phần như đà giá, biến động và nhu cầu trú ẩn, xếp trên một thang từ "sợ hãi cực độ" đến "tham lam cực độ". Có phiên bản cho chứng khoán Mỹ và phiên bản cho tiền mã hóa.
- Báo cáo COT (Commitments of Traders): dữ liệu vị thế trên thị trường hợp đồng tương lai Mỹ, công bố hằng tuần.
- Chỉ số biến động như VIX: thường được báo chí gọi là "thước đo nỗi sợ".
- Tin tức: các cụm từ như "risk-on", "risk-off", "khẩu vị rủi ro" hay "nhà đầu tư thận trọng".
Thuật ngữ liên quan
- Tâm lý giao dịch: tâm lý của từng cá nhân, khác với tâm lý của cả đám đông.
- Capitulation: bán tháo khi tâm lý bi quan lên cực điểm.
- Dòng tiền trú ẩn an toàn: dòng tiền dịch chuyển khi tâm lý chuyển sang sợ hãi.
- Bong bóng tài sản: tâm lý tham lam kéo giá xa khỏi giá trị cơ bản.
- Dead cat bounce, điều chỉnh thị trường, thiên nga đen.
- Xem thêm tại thuật ngữ tài chính.
Câu hỏi thường gặp
Market sentiment là gì?
Là thái độ chung của những người tham gia thị trường, lạc quan hoặc bi quan, đối với một tài sản hay toàn thị trường.
Chỉ số sentiment có dự báo được giá không?
Không. Chỉ số này mô tả trạng thái kỳ vọng ở hiện tại. Giá có thể đi ngược chỉ số trong thời gian dài.
Fear and Greed Index đo gì?
Chỉ số tổng hợp nhiều thành phần thị trường thành một mức điểm trên thang từ sợ hãi đến tham lam. Mỗi đơn vị công bố dùng công thức riêng.
Tâm lý thị trường khác tâm lý giao dịch thế nào?
Tâm lý thị trường là kỳ vọng của cả đám đông. Tâm lý giao dịch là cảm xúc và kỷ luật của từng người khi ra quyết định.