Tỷ lệ thất nghiệp và dữ liệu việc làm Mỹ

Tỷ lệ thất nghiệp là gì

Tỷ lệ thất nghiệp là phần người không có việc làm, đang tìm việc và sẵn sàng làm việc, so với toàn bộ lực lượng lao động. Lực lượng lao động gồm người đang có việc và người thất nghiệp đang tìm việc. Người không tìm việc, như sinh viên hay người đã nghỉ hưu, không nằm trong lực lượng lao động.

Ở Mỹ, Cục Thống kê Lao động (BLS) công bố tỷ lệ này mỗi tháng trong báo cáo việc làm (Employment Situation). Cùng báo cáo đó có số việc làm phi nông nghiệp. Xem chi tiết ở trang NFP - Bảng lương phi nông nghiệp.

Với người giao dịch, cụm "unemployment rate forex" chỉ việc theo dõi con số này vì nó ảnh hưởng đến kỳ vọng lãi suất của Fed, từ đó tác động đến đồng USD.

“U-3” và “U-6”: hai cách đo thất nghiệp

BLS công bố nhiều thước đo thất nghiệp. Hai thước đo được nhắc nhiều nhất là:

• “U-3”: tỷ lệ thất nghiệp chính thức, là con số xuất hiện trên tin tức và lịch kinh tế. Nó chỉ tính người không có việc và đã chủ động tìm việc trong thời gian gần đây.
• “U-6”: thước đo rộng hơn. Ngoài nhóm của “U-3”, nó tính thêm người muốn làm việc nhưng đã ngừng tìm vì nản lòng, người gắn bó lỏng lẻo với thị trường lao động, và người làm bán thời gian vì không tìm được việc toàn thời gian.

“U-6” luôn cao hơn “U-3”. Khoảng cách giữa hai thước đo cho biết có bao nhiêu "chỗ trống" ẩn trong thị trường lao động. Nếu “U-3” ổn định nhưng “U-6” tăng, thị trường lao động có thể đang yếu đi theo cách mà con số chính thức chưa thể hiện.

Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động

Tỷ lệ tham gia lực lượng lao động là phần dân số trong độ tuổi lao động đang có việc hoặc đang tìm việc.

Chỉ số này giúp đọc đúng tỷ lệ thất nghiệp. Tỷ lệ thất nghiệp có thể giảm vì hai lý do khác nhau:

• Người thất nghiệp tìm được việc: đây là tín hiệu tốt.
• Người thất nghiệp ngừng tìm việc và rời lực lượng lao động: con số giảm, nhưng thị trường lao động không mạnh lên.

Vì vậy, nhà phân tích thường xem tỷ lệ thất nghiệp cùng với tỷ lệ tham gia và tỷ lệ việc làm trên dân số.

Các dữ liệu việc làm khác cần biết

Đơn xin trợ cấp thất nghiệp

Đơn trợ cấp lần đầu (initial claims) là dữ liệu việc làm nhanh nhất. Số đơn tăng liên tục thường là dấu hiệu sa thải nhiều hơn. Số liệu hàng tuần dao động mạnh, nên nhiều người xem trung bình động. Chi tiết ở trang Đơn xin trợ cấp thất nghiệp.

JOLTS

JOLTS cho biết nhu cầu tuyển dụng. Số vị trí trống cao so với số người thất nghiệp cho thấy thị trường lao động "chặt", có thể đẩy tiền lương lên. Tỷ lệ nghỉ việc chủ động cũng được theo dõi: người lao động nghỉ nhiều thường là vì họ tin có thể tìm việc khác.

ADP và BLS: vì sao hay lệch nhau

ADP dựa trên dữ liệu bảng lương của khách hàng doanh nghiệp, còn BLS dựa trên khảo sát chính thức. Phạm vi và phương pháp khác nhau, nên hai con số thường không khớp, đôi khi lệch đáng kể. ADP không phải là dự báo chính xác cho NFP. Thị trường có thể phản ứng với ADP, nhưng phản ứng với báo cáo BLS thường lớn hơn.

Cơ chế: từ thất nghiệp đến lãi suất và tỷ giá

Fed có nhiệm vụ kép: ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm. Vì vậy, dữ liệu việc làm ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ vọng chính sách. Xem thêm Fed - Cục Dự trữ Liên bang và Lãi suất và tiền tệ.

Chuỗi tác động thường được mô tả như sau:

• Thị trường lao động yếu hơn dự kiến → kỳ vọng Fed nới lỏng hoặc giữ lãi suất thấp lâu hơn → lợi suất trái phiếu Mỹ có xu hướng giảm → USD có xu hướng yếu đi.
• Thị trường lao động mạnh hơn dự kiến, nhất là khi tiền lương tăng nhanh → lo ngại lạm phát → kỳ vọng lãi suất cao hơn → USD và lợi suất có xu hướng tăng.

Đây là xu hướng thường gặp, không phải quy luật cố định. Kết quả còn phụ thuộc vào lạm phát, giọng điệu của Fed và tâm lý thị trường lúc đó.

Thị trường thường phản ứng thế nào

• Thực tế so với kỳ vọng: giá phản ứng với phần bất ngờ, tức khoảng chênh giữa số công bố và số dự báo đồng thuận. Xem Tin kỳ vọng và bất ngờ.
• Đọc cả báo cáo: tỷ lệ thất nghiệp, NFP, tiền lương trung bình theo giờ và các lần điều chỉnh số liệu kỳ trước có thể cho tín hiệu trái chiều. Phản ứng đầu tiên có thể đảo chiều khi thị trường đọc hết chi tiết.
• Vàng và chỉ số chứng khoán: vàng thường nhạy với lợi suất và USD. Chứng khoán có lúc phản ứng ngược trực giác: tin việc làm yếu có thể được xem là "tốt" nếu nó làm tăng kỳ vọng hạ lãi suất. Xem Điều gì tác động giá vàng và Dấu hiệu suy thoái.
• Thanh khoản và spread: quanh giờ công bố, spread (chênh lệch giá mua và giá bán) có thể giãn rộng, giá có thể nhảy và lệnh có thể khớp ở mức khác với mức đặt (trượt giá).

Lấy ngày công bố ở đâu

Trang này không ghi ngày cụ thể vì lịch có thể thay đổi. Hãy lấy ngày và giờ từ lịch phát hành chính thức của BLS và Bộ Lao động Mỹ, và lấy số liệu từ nguồn chính thức của các cơ quan này. Lịch kinh tế giúp xem cùng lúc số dự báo và số kỳ trước; cách đọc có ở trang Cách đọc lịch kinh tế.

Rủi ro

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, nhất là quanh tin việc làm khi giá biến động mạnh. Trang này giải thích dữ liệu, không đưa ra tín hiệu hay dự báo. Người đọc ở Việt Nam nên biết: NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Xem thêm Pháp lý và an toàn và Quản lý rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

Tỷ lệ thất nghiệp trên tin tức là “U-3” hay “U-6”?

Thường là “U-3”, tức tỷ lệ thất nghiệp chính thức. “U-6” rộng hơn và luôn cao hơn.

Vì sao tỷ lệ thất nghiệp giảm mà thị trường không coi là tin tốt?

Con số có thể giảm vì người lao động rời lực lượng lao động, không phải vì tìm được việc. Hãy xem cùng tỷ lệ tham gia lực lượng lao động.

ADP có dự báo được NFP không?

Không đáng tin cậy. ADP và BLS dùng nguồn dữ liệu và phương pháp khác nhau, nên thường lệch nhau.

Dữ liệu việc làm nào ra sớm nhất?

Đơn xin trợ cấp thất nghiệp hàng tuần. Đây là dữ liệu kịp thời nhất nhưng dao động nhiều.

JOLTS khác báo cáo việc làm thế nào?

JOLTS đo nhu cầu tuyển dụng và luân chuyển lao động, còn báo cáo việc làm đo số người có việc và thất nghiệp. JOLTS cũng phản ánh giai đoạn sớm hơn.

Tôi xem số liệu thất nghiệp Mỹ chính thức ở đâu?

Trên trang chính thức của BLS và Bộ Lao động Mỹ. Số liệu từ các nguồn khác nên được đối chiếu với nguồn này.