Tiền tệ hàng hóa là gì
Tiền tệ hàng hóa (commodity currencies) là đồng tiền của những nền kinh tế có phần lớn kim ngạch xuất khẩu là nguyên liệu thô như kim loại, năng lượng hay nông sản. Vì thu nhập từ xuất khẩu phụ thuộc vào giá các mặt hàng đó, tỷ giá của đồng tiền thường chịu ảnh hưởng của giá hàng hóa trên thị trường thế giới.
Nhóm thường được nhắc đến là AUD CAD NZD, cùng với NOK. Đây là tiền tệ gắn với hàng hóa theo nghĩa thống kê và kinh tế. Mối liên hệ này không cố định và không phải là quy luật giá.
| Đồng tiền | Nền kinh tế | Nhóm hàng xuất khẩu chính | Ngân hàng trung ương |
|---|---|---|---|
| AUD | Úc | Quặng sắt, than, khí hóa lỏng, vàng | RBA |
| CAD | Canada | Dầu thô, khí đốt, kim loại, gỗ | BoC |
| NZD | New Zealand | Sữa và sản phẩm sữa, thịt, nông sản | RBNZ |
| NOK | Na Uy | Dầu thô, khí đốt | Norges Bank |
- Giá mặt hàng xuất khẩu chính của một quốc gia tăng: dầu, kim loại hoặc nông sản.
- Quốc gia đó thu về nhiều ngoại tệ hơn từ xuất khẩu.
- Cán cân thương mại và triển vọng tăng trưởng được cải thiện.
- Đồng tiền của nước xuất khẩu có xu hướng tăng cùng hàng hóa; các nước nhập khẩu phải đối mặt với chi phí cao hơn.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Điều kiện thương mại (terms of trade)
Điều kiện thương mại là tỷ lệ giữa giá hàng xuất khẩu và giá hàng nhập khẩu của một nước. Khi giá xuất khẩu tăng nhanh hơn giá nhập khẩu, cùng một lượng hàng bán ra đổi được nhiều hàng nhập về hơn. Thu nhập quốc gia tăng dù sản lượng không đổi.
Cơ chế truyền dẫn sang tỷ giá thường diễn ra như sau:
- Nhà xuất khẩu nhận ngoại tệ nhiều hơn và đổi sang nội tệ để trả lương, thuế, chi phí. Nhu cầu nội tệ tăng.
- Doanh nghiệp ngành khai thác mở rộng đầu tư, kéo theo dòng vốn nước ngoài.
- Cán cân thương mại và cán cân vãng lai được cải thiện.
- Thu nhập cao hơn có thể đẩy lạm phát, khiến thị trường kỳ vọng ngân hàng trung ương giữ lãi suất cao hơn. Chênh lệch lãi suất ảnh hưởng tỷ giá (xem lãi suất và tiền tệ).
Chiều ngược lại cũng đúng: giá xuất khẩu giảm làm thu nhập giảm và thường gây áp lực lên đồng tiền.
Thị trường thường phản ứng thế nào
Theo từng đồng tiền
- AUD: nhạy với giá quặng sắt và than, và với nhu cầu của Trung Quốc, khách hàng lớn của Úc. Số liệu kinh tế Trung Quốc và quyết định của PBoC thường được theo dõi cùng AUD.
- CAD: hay đi cùng giá dầu. Lưu ý cặp USD/CAD được niêm yết với CAD ở vế sau, nên CAD mạnh lên hiện ra là USD/CAD giảm. Xem thêm điều gì tác động giá dầu, OPEC+ và tồn kho dầu EIA.
- NZD: phản ứng với giá sữa trên các phiên đấu giá quốc tế và với tâm lý rủi ro chung.
- NOK: gắn với dầu và khí đốt. Na Uy có quỹ tài sản quốc gia lớn đầu tư ra nước ngoài, nên dòng tiền của quỹ cũng ảnh hưởng NOK.
Tâm lý rủi ro
Tiền tệ hàng hóa thường được xếp vào nhóm "risk-on": khi nhà đầu tư lạc quan về tăng trưởng toàn cầu, chúng thường mạnh lên; khi thị trường lo ngại, vốn có xu hướng chuyển sang USD, JPY, CHF. Xem risk-on và risk-off và chỉ số USD (DXY).
Vì sao mối liên hệ hay bị phá vỡ
- Giá hàng hóa và tỷ giá có thể lệch nhau trong thời gian dài.
- Ngân hàng trung ương có thể phản ứng khác kỳ vọng, và lãi suất đôi khi chi phối mạnh hơn giá hàng hóa.
- Nhà xuất khẩu phòng ngừa rủi ro tỷ giá trước, nên tác động đến chậm.
- Cú sốc giá do nguồn cung, ví dụ cắt giảm sản lượng dầu, tác động khác với cú sốc do nhu cầu toàn cầu.
- Kết quả thường phụ thuộc vào mức chênh giữa số liệu thực tế và kỳ vọng, không chỉ vào bản thân số liệu (xem tin kỳ vọng và bất ngờ).
Lịch và số liệu chính thức
Ngày họp chính sách tiền tệ, ngày công bố lạm phát, việc làm, thương mại cần lấy từ nguồn chính thức, không lấy từ trang tổng hợp không rõ nguồn:
- RBA, BoC, RBNZ và Norges Bank đều công bố lịch họp chính sách trên website của mình.
- Cơ quan thống kê của Úc, Canada, New Zealand và Na Uy công bố lịch phát hành số liệu thương mại, giá xuất khẩu và điều kiện thương mại.
- RBA công bố chỉ số giá hàng hóa riêng, hữu ích khi theo dõi AUD.
Cách đọc các mục trên lịch và chỉ số dự báo đồng thuận có ở trang cách đọc lịch kinh tế. Trang này không đưa số liệu vì chỉ dùng số liệu từ nguồn chính thức; hãy kiểm tra trực tiếp trên website của các cơ quan nêu trên.
Rủi ro khi giao dịch tiền tệ hàng hóa
Các cặp như AUD/USD, USD/CAD, NZD/USD có thể biến động mạnh quanh quyết định lãi suất, số liệu Trung Quốc hoặc biến động giá dầu. Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi hiểu đúng cơ chế. Hiểu mối liên hệ hàng hóa – tỷ giá không giúp biết trước giá sẽ đi đâu. Xem quản lý rủi ro và các cặp tiền tệ.
Người đọc tại Việt Nam nên tìm hiểu khung pháp lý về giao dịch ngoại hối trên sàn nước ngoài tại trang pháp lý và an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Tiền tệ hàng hóa gồm những đồng nào?
Thường nhắc đến AUD, CAD, NZD và NOK. Một số tài liệu xếp thêm đồng tiền của các nước xuất khẩu nguyên liệu khác.
Giá dầu tăng thì CAD có chắc chắn mạnh lên không?
Không. Mối liên hệ chỉ là xu hướng thống kê. Lãi suất, tâm lý rủi ro và sức mạnh của USD có thể lấn át giá dầu.
Điều kiện thương mại khác cán cân thương mại thế nào?
Điều kiện thương mại so sánh giá xuất khẩu với giá nhập khẩu. Cán cân thương mại là chênh lệch giá trị xuất khẩu và nhập khẩu. Giá thay đổi tác động đến cả hai.
Vì sao AUD phản ứng với số liệu Trung Quốc?
Trung Quốc mua phần lớn quặng sắt và than của Úc, nên tín hiệu về nhu cầu của Trung Quốc ảnh hưởng kỳ vọng về thu nhập xuất khẩu của Úc.
Lấy lịch họp RBA, BoC, RBNZ ở đâu?
Trên website chính thức của từng ngân hàng trung ương. Xem thêm các trang RBA, BoC, RBNZ.
