Người tham gia thị trường forex

Ai giao dịch forex: nhìn nhanh

Forex là thị trường mua bán tiền tệ. Thị trường này không có sàn tập trung mà diễn ra phi tập trung (OTC), tức các bên giao dịch trực tiếp với nhau. Xem thêm tại Forex là gì và OTC và sàn tập trung.

Ngân hàng trung ương

Ngân hàng trung ương quản lý tiền tệ của quốc gia. Ở Việt Nam, đó là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, đơn vị công bố tỷ giá trung tâm và điều hành lãi suất.

Ngân hàng trung ương tác động tới forex theo các cách sau:

• Lãi suất điều hành: lãi suất thay đổi làm thay đổi sức hấp dẫn của đồng tiền. Xem Lãi suất & kinh tế VN.
• Can thiệp trực tiếp: mua hoặc bán ngoại tệ từ dự trữ để hạn chế biến động tỷ giá.
• Phát biểu và định hướng: thị trường phản ứng với tín hiệu về chính sách sắp tới.

Ngân hàng trung ương không giao dịch để kiếm lời. Mục tiêu của họ là lạm phát, tăng trưởng và ổn định tài chính.

Ngân hàng thương mại và nhà tạo lập thị trường

Các ngân hàng lớn giao dịch với nhau trên thị trường liên ngân hàng (interbank). Phần lớn khối lượng forex đi qua nhóm này.

Nhà tạo lập thị trường (market maker) là bên luôn đưa ra đồng thời giá mua và giá bán, sẵn sàng giao dịch ở các mức giá đó. Khoảng cách giữa hai giá là spread; xem thêm Giá Bid và Ask.

Ngân hàng thương mại tham gia để:

• đổi tiền và chuyển tiền cho khách hàng;
• cung cấp thanh khoản cho broker và các tổ chức nhỏ hơn;
• tự kinh doanh trên tài khoản của ngân hàng.

Doanh nghiệp

Công ty xuất nhập khẩu cần ngoại tệ để thanh toán hàng hóa, trả nợ vay nước ngoài hoặc chuyển lợi nhuận về nước. Họ giao dịch vì nhu cầu kinh doanh thật, không phải để đoán giá.

Nhiều doanh nghiệp dùng hợp đồng kỳ hạn hoặc hoán đổi để phòng ngừa rủi ro (hedging): khóa trước tỷ giá cho khoản thanh toán tương lai để rủi ro tỷ giá không ảnh hưởng tới lợi nhuận.

Quỹ đầu tư và quỹ phòng hộ

Quỹ hưu trí, quỹ đầu tư và công ty bảo hiểm mua tài sản ở nước ngoài nên phải đổi tiền. Dòng vốn này có thể kéo dài và ảnh hưởng tới xu hướng của cặp tiền.

Quỹ phòng hộ (hedge fund) thường đầu cơ chủ động dựa trên chênh lệch lãi suất, dữ liệu kinh tế hoặc chính sách. Họ dùng vốn lớn và đòn bẩy, nên có thể gây biến động mạnh trong ngắn hạn.

Nhà giao dịch cá nhân

Cá nhân (retail) không vào trực tiếp thị trường liên ngân hàng. Họ giao dịch qua broker, thường bằng CFD – hợp đồng chênh lệch giá, không nhận tiền tệ thật. Broker có thể tự làm đối tác của lệnh hoặc chuyển lệnh tới nhà cung cấp thanh khoản; xem Market Maker, STP, ECN.

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả toàn bộ số tiền đã nạp. Đọc Vì sao nhiều người thua lỗ và Quản lý rủi ro trước khi giao dịch.

Vì sao nhà giao dịch cá nhân không làm thị trường dịch chuyển

• Quy mô: lệnh của mỗi cá nhân rất nhỏ so với lệnh của ngân hàng, quỹ hoặc ngân hàng trung ương.
• Phân tán: hàng loạt cá nhân mua và bán ngược chiều nhau, lệnh phần lớn tự triệt tiêu.
• Đi qua trung gian: tùy mô hình của broker, lệnh cá nhân có thể được gộp hoặc bù trừ nội bộ trước khi ra thị trường.
• Người ra giá là tổ chức lớn: giá mà cá nhân thấy là giá do nhà tạo lập thị trường và nhà cung cấp thanh khoản đưa ra.

Vì vậy, cá nhân là người nhận giá (price taker), không phải người đặt giá.

Định nghĩa chính xác cho người có kinh nghiệm

• Thị trường liên ngân hàng: mạng lưới giao dịch giữa các ngân hàng lớn, trực tiếp hoặc qua nền tảng điện tử và môi giới liên ngân hàng.
• Nhà cung cấp thanh khoản (liquidity provider): tổ chức đưa báo giá có thể khớp cho broker hoặc tổ chức khác. Xem Thanh khoản.
• Dòng lệnh (order flow): tổng lệnh mua bán của khách hàng. Ngân hàng nắm dòng lệnh có lợi thế thông tin về cung cầu ngắn hạn.
• Dòng giao dịch thực và dòng đầu cơ: dòng giao dịch thực xuất phát từ thương mại, đầu tư, thanh toán; dòng đầu cơ nhắm vào chênh lệch giá. Cả hai cùng tạo nên giá.
• Giao ngay và phái sinh: ngoài giao ngay (spot) còn có kỳ hạn (forward), hoán đổi (swap), quyền chọn và hợp đồng tương lai. Khái niệm rollover liên quan tới việc gia hạn vị thế giao ngay.

Lưu ý pháp lý tại Việt Nam

Theo Ngân hàng Nhà nước: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra: NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Chi tiết xem tại Pháp lý và an toàn và Quy định và an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Ai giao dịch forex nhiều nhất?

Các ngân hàng lớn trên thị trường liên ngân hàng, đóng vai trò nhà tạo lập thị trường.

Ngân hàng trung ương có giao dịch forex để kiếm lời không?

Không. Ngân hàng trung ương can thiệp để điều hành tiền tệ và giữ ổn định tỷ giá.

Nhà tạo lập thị trường là gì?

Là bên luôn báo đồng thời giá mua và giá bán, kiếm phần chênh lệch spread và cung cấp thanh khoản cho thị trường.

Lệnh của cá nhân có làm giá thay đổi không?

Gần như không. Lệnh cá nhân nhỏ, phân tán và có thể được broker bù trừ trước khi ra thị trường.

Doanh nghiệp giao dịch forex để làm gì?

Để thanh toán quốc tế và phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho các khoản thu chi bằng ngoại tệ.

Người mới nên đọc gì tiếp theo?

Bắt đầu với Thị trường forex hoạt động và Kiến thức cơ bản.