Bảo hiểm tiền gửi là gì và cơ chế chi trả

Bảo hiểm tiền gửi là gì

Bảo hiểm tiền gửi là cơ chế do Nhà nước tổ chức để trả lại một phần hoặc toàn bộ tiền gửi cho người gửi khi một tổ chức nhận tiền gửi mất khả năng chi trả hoặc bị phá sản.

Ngân hàng tham gia hệ thống phải đóng phí bảo hiểm định kỳ. Người gửi tiền không phải ký hợp đồng riêng hay trả thêm phí. Nếu sự cố xảy ra, tổ chức bảo hiểm tiền gửi chi trả trực tiếp cho người gửi, tối đa đến hạn mức do pháp luật quy định.

Mục đích của cơ chế này là bảo vệ người gửi tiền nhỏ lẻ và giảm nguy cơ người dân đồng loạt rút tiền khi có tin xấu về một ngân hàng.

Bảo hiểm tiền gửi chi trả cho mỗi người gửi tiền tối đa theo một hạn mức tại mỗi ngân hàng; phần tiền vượt hạn mức sẽ có rủi ro nếu ngân hàng phá sản. Hạn mức và quy định do tổ chức bảo hiểm tiền gửi của mỗi quốc gia quy định. Các hình dạng minh họa để học, không phải dữ liệu thị trường thực.

Hạn mức bảo hiểm tiền gửi hoạt động như thế nào

Hạn mức là số tiền tối đa được chi trả cho một người gửi tại một tổ chức tham gia bảo hiểm. Số tiền này thường bao gồm cả gốc và lãi. Khi đọc quy định, bạn cần chú ý những điểm sau:

Tính theo người và theo tổ chức. Tổng tiền gửi của bạn ở nhiều sổ, nhiều chi nhánh của cùng một ngân hàng thường được cộng lại rồi mới so với hạn mức.
Phần vượt hạn mức không được bảo hiểm trả. Phần này chỉ có thể được thu hồi qua thủ tục thanh lý tài sản của ngân hàng. Khả năng thu hồi và thời gian không chắc chắn.
Gửi ở nhiều ngân hàng khác nhau thì mỗi ngân hàng được tính riêng. Đây là một cách phân tán rủi ro, nhưng không phải khuyến nghị chọn ngân hàng cụ thể nào.
Hạn mức có thể được điều chỉnh theo văn bản mới. Đừng dựa vào con số bạn từng đọc ở nơi khác.

Trang này không ghi số hạn mức. Hãy đối chiếu với văn bản pháp luật đang có hiệu lực và thông báo của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, hoặc hỏi trực tiếp ngân hàng nơi bạn gửi tiền.

Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam

Tại Việt Nam, bảo hiểm tiền gửi được quy định trong Luật Bảo hiểm tiền gửi và do một tổ chức nhà nước chuyên trách thực hiện. Các tổ chức tín dụng nhận tiền gửi của cá nhân thuộc diện tham gia.

Để kiểm tra một khoản tiền gửi cụ thể, bạn nên làm các bước sau:

Hỏi ngân hàng xem tổ chức đó có tham gia bảo hiểm tiền gửi không. Thông thường ngân hàng niêm yết giấy chứng nhận tham gia tại nơi giao dịch.
Hỏi rõ sản phẩm bạn định mua có phải là tiền gửi không. Tại quầy ngân hàng, nhân viên đôi khi giới thiệu cả bảo hiểm nhân thọ, chứng chỉ quỹ hoặc trái phiếu. Các sản phẩm này không phải tiền gửi.
Đọc mức hạn mức hiện hành trên kênh chính thức và so với tổng số dư của bạn tại ngân hàng đó.

Cách so sánh kỳ hạn và lãi suất được trình bày ở Gửi tiết kiệm và Lãi suất tiền gửi.

Những gì không được bảo hiểm tiền gửi bảo vệ

Bảo hiểm tiền gửi chỉ bảo vệ tiền gửi. Nó không bảo vệ khoản đầu tư khỏi việc giảm giá. Các khoản sau thường nằm ngoài phạm vi:

Loại tài sản	Vì sao không được bảo hiểm tiền gửi
Cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, ETF	Đây là khoản đầu tư, giá có thể giảm. Xem Quỹ mở là gì
Trái phiếu doanh nghiệp	Rủi ro phụ thuộc vào khả năng trả nợ của tổ chức phát hành. Xem Trái phiếu là gì
Hợp đồng bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm liên kết đầu tư	Đây là sản phẩm bảo hiểm, không phải tiền gửi
Tiền mã hóa	Không phải tiền gửi ngân hàng. Xem Rủi ro đầu tư tiền mã hóa
Tiền chuyển cho sàn Forex/CFD ở nước ngoài	Nằm ngoài hệ thống ngân hàng trong nước

Với Forex, cơ quan quản lý đã nói rõ: NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Cùng với đó, NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Ngoài ra, giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Không có cơ chế bảo hiểm tiền gửi nào bù cho khoản lỗ đó. Bối cảnh pháp lý chi tiết có ở trang Pháp lý và an toàn.

Tiền gửi có an toàn không

Tiền gửi trong hạn mức tại tổ chức tham gia bảo hiểm có mức bảo vệ cao hơn hầu hết các tài sản khác. Tuy vậy, bạn vẫn cần lưu ý ba điều:

Lạm phát vẫn làm giảm sức mua của tiền gửi, kể cả khi số dư được bảo hiểm. Xem Lãi suất danh nghĩa và thực.
Thời gian chờ chi trả. Khi có sự cố, tiền không về ngay. Vì vậy nên để quỹ khẩn cấp ở nơi có thể rút được.
Rủi ro lừa đảo. Bảo hiểm tiền gửi không bảo vệ bạn khi chính bạn chuyển tiền cho kẻ gian.

Việc phân bổ tiền giữa tiền gửi và đầu tư được trình bày ở Đa dạng hóa danh mục.

Câu hỏi thường gặp

Bảo hiểm tiền gửi có trả cả lãi không?

Thông thường số tiền chi trả gồm cả gốc và lãi, nhưng tổng cộng không vượt hạn mức. Hãy kiểm tra quy định hiện hành để biết chính xác.

Tôi có phải đăng ký hay trả phí bảo hiểm tiền gửi không?

Không. Ngân hàng tham gia hệ thống tự đóng phí. Người gửi được bảo vệ mà không cần làm thủ tục riêng.

Gửi nhiều sổ ở cùng một ngân hàng có được bảo hiểm riêng từng sổ không?

Thường là không. Các khoản tiền gửi của một người tại cùng một tổ chức được cộng lại để so với hạn mức.

Chứng chỉ quỹ mua tại quầy ngân hàng có được bảo hiểm tiền gửi không?

Không. Chứng chỉ quỹ là sản phẩm đầu tư, dù bạn mua tại ngân hàng.

Tiền nạp vào sàn Forex có được bảo hiểm không?

Không. Tiền đó nằm ngoài hệ thống tiền gửi ngân hàng trong nước. Theo NHNN, người tham gia không được pháp luật bảo vệ nếu thua lỗ.

Xem hạn mức bảo hiểm tiền gửi ở đâu?

Xem trong văn bản pháp luật đang có hiệu lực, trên kênh chính thức của tổ chức bảo hiểm tiền gửi, hoặc hỏi trực tiếp ngân hàng nơi bạn gửi tiền.

Bảo hiểm tiền gửi: tiền gửi có an toàn không?