Quỹ khẩn cấp là gì
Quỹ khẩn cấp, còn gọi là quỹ dự phòng hay tiết kiệm dự phòng, là khoản tiền để riêng chỉ dùng khi có sự cố ngoài kế hoạch. Ví dụ: mất việc, giảm thu nhập, ốm đau, sửa xe, sửa nhà, chi phí gia đình đột xuất.
Quỹ này không nhằm sinh lời. Nó giúp bạn trả các khoản cần thiết mà không phải vay nóng, quẹt thẻ tín dụng hay bán tài sản đầu tư vào lúc giá bất lợi.
Quỹ khẩn cấp khác tiền tiết kiệm cho mục tiêu như mua nhà hay đi du lịch. Tiền mục tiêu có thời điểm sử dụng biết trước. Quỹ khẩn cấp phải sẵn sàng bất cứ lúc nào.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Quỹ khẩn cấp nên lớn bao nhiêu
Quy mô quỹ thường tính theo số tháng chi tiêu thiết yếu, không tính theo thu nhập. Chi tiêu thiết yếu gồm nhà ở, ăn uống, điện nước, đi lại, bảo hiểm, tiền trả nợ bắt buộc và chi phí cho người phụ thuộc.
Không có con số đúng cho mọi người. Các yếu tố sau khiến quỹ cần lớn hơn:
- Thu nhập không đều: làm tự do, kinh doanh nhỏ, hưởng hoa hồng.
- Nuôi con, cha mẹ hoặc người phụ thuộc khác.
- Chỉ gia đình có duy nhất người tạo thu nhập.
- Ngành nghề khó tìm việc lại nhanh.
- Chưa có bảo hiểm y tế hoặc bảo hiểm tài sản đủ.
Ngược lại, quỹ có thể nhỏ hơn nếu thu nhập ổn định, gia đình có hơn một nguồn thu và có bảo hiểm tốt. Cách làm thường gặp: tính chi tiêu thiết yếu hằng tháng, rồi chọn số tháng muốn được che chắn theo hoàn cảnh của mình.
Cách lập quỹ khẩn cấp
Có thể chia việc lập quỹ thành các bước:
- Ghi lại chi tiêu thực tế trong vài tháng gần đây. Tách khoản thiết yếu và khoản có thể cắt khi khó khăn.
- Đặt mục tiêu quỹ bằng chi tiêu thiết yếu hằng tháng nhân với số tháng bạn chọn.
- Chọn thời gian đạt mục tiêu và tính số tiền cần để riêng mỗi tháng.
- Tự động hóa: chuyển tiền sang tài khoản riêng ngay khi nhận lương, trước khi chi tiêu.
- Xem lại định kỳ: khi chi tiêu, gia đình hay công việc thay đổi, hãy điều chỉnh mục tiêu.
- Bổ sung lại sau khi dùng: rút quỹ thì đặt kế hoạch nạp lại trước khi quay về các mục tiêu khác.
Công cụ dưới đây tính số tiền cần tiết kiệm mỗi tháng để đạt mục tiêu. Bạn có thể bật điều chỉnh theo lạm phát nếu thời gian tích lũy dài.
Hãy điền các ô còn trống để xem kết quả.
PMT = (mục tiêu − vốn ban đầu × (1 + r)^n) × r / ((1 + r)^n − 1), r = lãi suất năm / 12, n = số tháng.
Kết quả phụ thuộc vào giả định bạn nhập. Lãi suất và tỷ lệ lạm phát nên lấy từ nguồn chính thức, ghi rõ ngày lấy số liệu.
Giữ quỹ khẩn cấp ở đâu
Tiêu chí chính là thanh khoản: rút được nhanh, đủ số tiền, không mất gốc. Các nơi người ta thường dùng:
| Nơi giữ | Thanh khoản | Rủi ro mất gốc | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Tài khoản thanh toán riêng | Rất cao | Thấp | Lãi thường rất thấp; dễ bị tiêu lẫn nếu không tách riêng |
| Tiền gửi không kỳ hạn | Cao | Thấp | Lãi thấp; xem lãi suất tiền gửi |
| Tiết kiệm có kỳ hạn ngắn | Trung bình | Thấp | Rút trước hạn thường chỉ hưởng lãi thấp hơn; đọc kỹ điều khoản |
| Tiền mặt tại nhà | Rất cao | Mất cắp, hỏa hoạn | Thường chỉ giữ phần nhỏ |
Nhiều người chia quỹ thành phần dùng ngay trong tài khoản thanh toán và phần còn lại trong tiết kiệm có kỳ hạn ngắn, xếp các sổ đáo hạn so le để luôn có tiền sắp về. Tiền gửi tại ngân hàng có cơ chế bảo hiểm tiền gửi trong giới hạn của luật; hãy kiểm tra hạn mức hiện hành.
Thanh khoản hay lợi suất
Quỹ khẩn cấp ưu tiên an toàn và thanh khoản, chấp nhận lợi suất thấp. Đổi lại, cần biết rằng lạm phát làm giảm sức mua của tiền gửi theo thời gian. Phân biệt lãi suất danh nghĩa và thực giúp bạn hiểu chi phí của việc giữ tiền an toàn.
Các tài sản biến động như cổ phiếu, vàng, tiền mã hóa, quỹ mở không phù hợp làm quỹ khẩn cấp. Sự cố thường đến đúng lúc thị trường giảm, buộc bạn bán lỗ. Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy còn rủi ro hơn: tài khoản có thể mất tiền rất nhanh, nên tiền dự phòng không thuộc về nơi đó.
Khi quỹ đã đủ, phần tiền dư mới tính đến đầu tư theo khẩu vị rủi ro và phân bổ tài sản. Xem thêm tổng quan tại Tiết kiệm, đầu tư, vay.
Câu hỏi thường gặp
Có nên trả nợ trước rồi mới lập quỹ khẩn cấp?
Thường nên có khoản dự phòng nhỏ trước, rồi song song trả nợ lãi cao. Nếu không có quỹ, sự cố nhỏ cũng đẩy bạn vào vay thêm. Xem cách tránh bẫy nợ.
Thẻ tín dụng có thay được quỹ khẩn cấp không?
Không. Thẻ là khoản vay; nếu không trả đủ đúng hạn, lãi rất cao. Xem lãi suất thẻ tín dụng.
Có nên giữ quỹ khẩn cấp bằng ngoại tệ hoặc vàng?
Giá vàng và tỷ giá biến động, nên giá trị quỹ tính bằng đồng có thể giảm đúng lúc cần. Với chi tiêu bằng đồng, giữ quỹ bằng đồng giúp tránh rủi ro này.
Khi nào được dùng quỹ khẩn cấp?
Khi khoản chi vừa cần thiết, vừa gấp, vừa không lường trước. Mua sắm giảm giá hay cơ hội đầu tư không thuộc nhóm này.
Quỹ khẩn cấp nên để cùng tài khoản chi tiêu không?
Nên tách riêng để không vô tình tiêu mất và dễ theo dõi số dư so với mục tiêu.