Cổ phiếu ưu đãi là gì? Preferred shares

Cổ phiếu ưu đãi là gì

Cổ phiếu ưu đãi (preferred shares) là loại cổ phiếu được nhận cổ tức trước cổ phiếu phổ thông, thường với mức cổ tức xác định trước, nhưng đổi lại thường có ít hoặc không có quyền biểu quyết.

Định nghĩa chính xác hơn: đây là chứng khoán vốn chủ sở hữu. Khi chia lợi nhuận và khi thanh lý công ty, chủ sở hữu của nó đứng sau chủ nợ và trái chủ, nhưng đứng trước cổ đông phổ thông. Quyền cụ thể do điều lệ công ty và điều kiện phát hành quy định, không giống nhau giữa các công ty.

Theo Luật Doanh nghiệp của Việt Nam, cổ phần ưu đãi gồm các loại sau:

ưu đãi cổ tức;
ưu đãi hoàn lại;
ưu đãi biểu quyết;
các loại ưu đãi khác do điều lệ quy định.

Ví dụ giả định

Công ty A phát hành cổ phiếu ưu đãi cổ tức. Mức cổ tức cố định tính theo tỷ lệ trên mệnh giá:

Cổ tức ưu đãi trên mỗi cổ phiếu = mệnh giá × tỷ lệ cổ tức cố định

Năm lợi nhuận thấp: công ty trả đủ phần cổ tức cố định cho cổ đông ưu đãi trước. Cổ đông phổ thông chỉ nhận phần còn lại, có thể không nhận gì.
Năm lợi nhuận cao: cổ đông phổ thông có thể nhận nhiều hơn. Cổ đông ưu đãi vẫn chỉ nhận mức cố định, trừ khi điều kiện phát hành cho phép nhận thêm phần thưởng.

Ví dụ này cho thấy cổ phiếu ưu đãi ổn định hơn về thu nhập nhưng bị giới hạn phần tăng thêm. Cách nó vận hành gần với lãi coupon trái phiếu hơn là cổ phiếu phổ thông.

Cổ phiếu ưu đãi và phổ thông

Tiêu chí	Ưu đãi	Phổ thông
Cổ tức	Ưu tiên, thường cố định	Thay đổi, có thể không có
Quyền biểu quyết	Thường hạn chế hoặc không có	Có
Khi thanh lý	Trước cổ đông phổ thông	Sau cùng
Phần tăng giá	Thường hạn chế	Không giới hạn

Các trường hợp đặc biệt

Cộng dồn (cumulative): cổ tức bị hoãn được cộng dồn. Phần này phải trả hết trước khi cổ đông phổ thông được nhận.
Không cộng dồn: cổ tức đã bỏ qua thì mất.
Tham dự (participating): ngoài phần cố định, cổ đông còn được chia thêm khi lợi nhuận vượt ngưỡng.
Chuyển đổi (convertible): có thể đổi sang cổ phiếu phổ thông theo tỷ lệ đã định.
Hoàn lại (redeemable/callable): công ty hoặc người nắm giữ có quyền yêu cầu mua lại.
Vĩnh viễn (perpetual): không có ngày đáo hạn.

Cổ tức ưu đãi không phải nghĩa vụ nợ. Nếu công ty khó khăn, cổ tức vẫn có thể bị hoãn. Khi công ty vỡ nợ, cổ đông ưu đãi chỉ nhận sau chủ nợ.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

Báo cáo tài chính: trong phần vốn chủ sở hữu, cổ phiếu ưu đãi được tách riêng khỏi cổ phiếu phổ thông. Khi tính giá trị sổ sách cho cổ đông phổ thông, phần này thường được loại ra.
Tin tức: thường xuất hiện trong tin về phát hành riêng lẻ, tăng vốn hoặc tái cấu trúc ngân hàng.
Bảng giá thị trường nước ngoài: mã cổ phiếu ưu đãi thường có hậu tố riêng để phân biệt với mã phổ thông.
Nền tảng giao dịch: CFD cổ phiếu (hợp đồng chênh lệch giá, không sở hữu cổ phiếu thật) thường dựa trên cổ phiếu phổ thông. Bạn cần kiểm tra đặc tả hợp đồng của từng mã. Giao dịch CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh.

Thuật ngữ liên quan

Ngày GDKHQ
Cổ phiếu blue chip
Free float
ADR và GDR
Lãi và lỗ vốn
Hủy niêm yết
Danh sách đầy đủ ở trang Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức có chắc chắn được trả cổ tức không?

Không. Cổ phiếu này chỉ được ưu tiên so với cổ phiếu phổ thông. Nếu công ty không có lợi nhuận hoặc quyết định hoãn chi trả, cổ đông vẫn có thể không nhận được cổ tức.

Cổ phiếu ưu đãi có được mua bán trên sàn không?

Tùy từng thị trường và từng loại. Nhiều loại cổ phần ưu đãi bị hạn chế chuyển nhượng. Bạn cần xem điều lệ công ty và điều kiện phát hành.

Cổ phiếu ưu đãi khác trái phiếu thế nào?

Trái phiếu là khoản nợ, nên công ty có nghĩa vụ trả lãi. Cổ phiếu ưu đãi là vốn chủ sở hữu, nên cổ tức không phải nghĩa vụ bắt buộc. Khi thanh lý, cổ đông ưu đãi nhận sau trái chủ.

Preferred shares có rủi ro không?

Có. Giá cổ phiếu ưu đãi vẫn biến động, cổ tức có thể bị hoãn, và khi công ty phá sản, người nắm giữ có thể mất phần lớn hoặc toàn bộ vốn.

Cổ phiếu ưu đãi (Preferred shares)