Danh mục đầu tư là gì? Portfolio và tỷ trọng

Định nghĩa

Danh mục đầu tư (portfolio) là toàn bộ các tài sản và vị thế mà một người hoặc một tổ chức đang nắm giữ, được xem xét như một tổng thể.

Định nghĩa chính xác hơn: danh mục là tập hợp các khoản nắm giữ, mỗi khoản có một tỷ trọng. Tỷ trọng bằng giá trị của khoản đó chia cho tổng giá trị danh mục. Lợi nhuận và rủi ro của danh mục phụ thuộc vào kết quả của từng tài sản, vào tỷ trọng của chúng và vào mức độ các tài sản biến động cùng chiều với nhau, gọi là hệ số tương quan.

Thêm khoản đầu tư (mỗi khoản biến động 20% trong ví dụ này) làm giảm biên độ dao động của danh mục, nhưng chỉ giảm đến một mức sàn: rủi ro chung của toàn thị trường, cao hơn khi các tài sản biến động cùng chiều (ρ = hệ số tương quan). Ví dụ minh họa: số liệu tự đặt ra để học, không phải giá thực hay điều kiện của sàn.

Ví dụ giả định

Một nhà đầu tư giả định nắm giữ:

Khoản nắm giữ	Nhóm tài sản	Cách tính tỷ trọng
Cổ phiếu niêm yết	Cổ phiếu	Giá trị cổ phiếu / tổng giá trị
Chứng chỉ quỹ trái phiếu	Thu nhập cố định	Giá trị chứng chỉ quỹ / tổng giá trị
Vàng vật chất	Hàng hóa	Giá trị vàng theo giá hiện tại / tổng giá trị
Tiền gửi	Tiền mặt	Số dư / tổng giá trị

Tổng các tỷ trọng luôn bằng toàn bộ danh mục. Khi giá cổ phiếu tăng mạnh hơn các tài sản khác, tỷ trọng cổ phiếu tự tăng lên dù nhà đầu tư không mua thêm. Việc mua bán để đưa tỷ trọng về mức đã định trước gọi là tái cân bằng.

Đa dạng hóa danh mục là phân bổ vốn vào các tài sản có tương quan thấp, để một khoản giảm giá không quyết định toàn bộ kết quả. Đa dạng hóa giảm rủi ro riêng của từng tài sản nhưng không loại bỏ rủi ro chung của thị trường. Trong các giai đoạn khủng hoảng, tương quan giữa các tài sản thường tăng lên (xem fat tails và tail risk).

Trường hợp đặc biệt với người giao dịch

Vị thế có đòn bẩy (CFD, forex): phần ký quỹ không phản ánh quy mô rủi ro thật. Tỷ trọng nên tính theo giá trị danh nghĩa, hay exposure. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi danh mục trông có vẻ đa dạng.
Vị thế bán (short): mang tỷ trọng âm, nên tổng exposure có thể lớn hơn vốn.
Nhiều đồng tiền: tài sản định giá bằng ngoại tệ kéo theo rủi ro tỷ giá.
Danh mục tập trung: dù chỉ có một tài sản, về hình thức đó vẫn là một danh mục.

Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu

Nền tảng giao dịch: trong MetaTrader, cửa sổ Terminal hiển thị các vị thế đang mở, số dư, vốn chủ sở hữu (equity) và ký quỹ. Đây là danh mục hiện tại của tài khoản.
Báo cáo: sao kê tài khoản và báo cáo định kỳ của quỹ mở và quỹ đóng đều trình bày cơ cấu danh mục.
Tin tức: các cụm từ như "quỹ cơ cấu danh mục", "khối ngoại tái cân bằng" hay "kỳ review ETF" nói về việc thay đổi tỷ trọng.

Xây dựng danh mục đầu tư: các khái niệm cần biết

Xây dựng danh mục là quá trình chọn tài sản và đặt tỷ trọng theo mục tiêu, thời gian nắm giữ và mức rủi ro chấp nhận được. Trang này không đưa ra khuyến nghị phân bổ nào. Các khái niệm liên quan:

Câu hỏi thường gặp

Portfolio là gì?

Portfolio là tên tiếng Anh của danh mục đầu tư, tức toàn bộ tài sản và vị thế đang nắm giữ, được xem như một tổng thể.

Tiền mặt có tính vào danh mục không?

Có. Tiền mặt là một khoản nắm giữ có tỷ trọng riêng.

Đa dạng hóa có đảm bảo không lỗ không?

Không. Đa dạng hóa chỉ giảm rủi ro riêng của từng tài sản. Danh mục vẫn có thể giảm giá trị khi cả thị trường giảm.

Tài khoản giao dịch CFD có phải là một danh mục không?

Có. Các vị thế đang mở tạo thành danh mục của tài khoản, và rủi ro của danh mục đó nên được đo theo exposure thay vì theo số tiền ký quỹ.

Danh mục đầu tư (Portfolio) là gì?