Hợp đồng tương lai (futures contract) là gì?

Định nghĩa ngắn

Hợp đồng tương lai (futures, futures contract) là thỏa thuận mua hoặc bán một tài sản ở mức giá chốt hôm nay, thanh toán vào ngày đáo hạn, với điều khoản được sở giao dịch chuẩn hóa.

Về bản chất, đây là hợp đồng kỳ hạn được chuẩn hóa và niêm yết trên sàn. Hợp đồng tương lai thuộc nhóm phái sinh: giá của nó đi theo giá tài sản cơ sở.

Định nghĩa chính xác hơn

Sở giao dịch quy định sẵn các điều khoản của từng hợp đồng:

• tài sản cơ sở, ví dụ hàng hóa, chỉ số chứng khoán, lãi suất hoặc tiền tệ;
• quy mô hợp đồng và bước giá tối thiểu;
• ngày hết hạn và cách tất toán: thanh toán tiền mặt hoặc giao hàng vật chất.

Giao dịch futures không diễn ra trực tiếp giữa bên mua và bên bán. Đối tác trung tâm (CCP) đứng giữa, nên rủi ro đối tác thấp hơn so với hợp đồng kỳ hạn ký riêng. Người tham gia nộp ký quỹ ban đầu (tài sản thế chấp). Cuối mỗi phiên, sàn đánh giá lại vị thế theo giá thanh toán (mark-to-market) và cộng hoặc trừ lãi lỗ vào tài khoản. Khi số dư xuống dưới mức ký quỹ duy trì, người giữ vị thế phải nộp thêm tiền (margin call). Xem thêm bù trừ và thanh toán.

Ví dụ giả định

Giả sử bạn mua (long) hợp đồng tương lai dầu thô ở giá P. Sau đó bạn đóng vị thế ở giá Q.

• Lãi hoặc lỗ = (Q − P) × quy mô hợp đồng × số hợp đồng.
• Nếu Q cao hơn P, người mua có lãi. Nếu Q thấp hơn P, người mua lỗ đúng phần chênh lệch đó.
• Tiền ký quỹ chỉ bằng một phần giá trị hợp đồng. Vì vậy một biến động giá nhỏ cũng làm số dư thay đổi mạnh so với số tiền đã nộp.

Đòn bẩy trong futures hoặc CFD trên futures có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả mất nhiều hơn mức bạn dự tính. Trước khi giao dịch, hãy đọc trang quản lý rủi ro.

Bạn gặp thuật ngữ này ở đâu

• Tin tức: giá dầu, vàng hoặc chỉ số thường được báo theo hợp đồng front month, tức hợp đồng gần đáo hạn nhất.
• Nền tảng giao dịch: trong phần thông số mã (specification) của các CFD dựa trên futures, bạn sẽ thấy ngày hết hạn hoặc ngày roll. Khi roll hợp đồng, giá có thể nhảy do chênh lệch giữa hợp đồng cũ và hợp đồng mới.
• Báo cáo thị trường: các thuật ngữ contango và backwardation mô tả quan hệ giữa giá futures các kỳ hạn và giá giao ngay.

Trường hợp đặc biệt

• Giá futures khác giá giao ngay: chênh lệch này (basis) phản ánh chi phí lưu kho, lãi suất và cổ tức. Nó thu hẹp dần khi hợp đồng gần đáo hạn.
• Giao hàng vật chất: nếu giữ hợp đồng đến hạn, người giữ vị thế có thể phải nhận hoặc giao hàng thật. Nhà đầu cơ thường đóng hoặc roll vị thế trước thời điểm đó.
• Giới hạn biên độ: một số sàn tạm ngừng giao dịch khi giá chạm ngưỡng biên độ trong ngày.

Tham khảo thêm sản phẩm niêm yết và bảng thuật ngữ tài chính.

Câu hỏi thường gặp

Futures là gì, nói ngắn gọn?

Futures là hợp đồng chuẩn hóa trên sàn để mua hoặc bán một tài sản ở giá đã chốt, vào một ngày trong tương lai.

Hợp đồng tương lai khác hợp đồng kỳ hạn thế nào?

Hợp đồng kỳ hạn do các bên tự thỏa thuận ngoài sàn. Hợp đồng tương lai có điều khoản chuẩn hóa, có CCP đứng giữa và được đánh giá lại lãi lỗ cuối mỗi phiên.

Giao dịch futures có cần trả toàn bộ giá trị hợp đồng không?

Không. Người giao dịch chỉ nộp ký quỹ. Do đó lãi và lỗ đều được khuếch đại theo đòn bẩy.

CFD trên futures có phải là futures không?

Không. CFD chỉ đi theo giá của futures. Bạn không sở hữu hợp đồng trên sàn và điều kiện giao dịch do nhà cung cấp CFD đặt ra.