Cổ tức là gì
Cổ tức là phần lợi nhuận sau thuế mà công ty cổ phần chia cho cổ đông. Người sở hữu cổ phiếu có thể nhận cổ tức nếu công ty quyết định chi trả. Đại hội đồng cổ đông hoặc hội đồng quản trị, theo điều lệ công ty, quyết định việc chi trả.
Cổ tức không phải nghĩa vụ bắt buộc như lãi trái phiếu. Công ty có thể tăng, giảm, hoãn hoặc ngừng trả cổ tức. Lợi nhuận chưa chia được giữ lại để tái đầu tư, trả nợ hoặc dự phòng.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Các hình thức cổ tức
Cổ tức tiền mặt
Công ty chuyển tiền vào tài khoản chứng khoán của cổ đông theo số cổ phiếu đang nắm. Mức chi trả thường được công bố theo tỷ lệ trên mệnh giá cổ phiếu hoặc theo số tiền trên mỗi cổ phiếu. Tỷ lệ trên mệnh giá không phải là lợi suất trên giá thị trường, vì giá thị trường thường khác xa mệnh giá.
Cổ tức bằng cổ phiếu
Công ty phát hành thêm cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo một tỷ lệ công bố trước, thay vì trả tiền. Tổng giá trị nắm giữ của bạn ngay sau khi phát hành về lý thuyết không đổi: số cổ phiếu tăng, giá mỗi cổ phiếu được điều chỉnh giảm tương ứng. Tiền vẫn nằm trong công ty.
Cách này gần với chia tách cổ phiếu về mặt cơ học. Xem thêm tại Chia tách cổ phiếu, quyền mua.
Hình thức khác
Một số công ty trả cổ tức nhiều đợt trong năm (tạm ứng và đợt cuối), hoặc kết hợp tiền mặt và cổ phiếu. Quỹ đầu tư và REIT cũng có thể phân phối lợi nhuận theo cơ chế riêng của quỹ.
Ngày chốt quyền cổ tức và các mốc ngày
Trên thị trường Việt Nam, bạn sẽ gặp các mốc sau:
| Mốc | Ý nghĩa |
|---|---|
| Ngày công bố | Công ty thông báo mức cổ tức, hình thức và lịch chi trả |
| Ngày giao dịch không hưởng quyền | Người mua từ ngày này trở đi không nhận đợt cổ tức đó |
| Ngày đăng ký cuối cùng (ngày chốt quyền) | Danh sách cổ đông được hưởng quyền được chốt theo sổ sách |
| Ngày thanh toán | Tiền hoặc cổ phiếu được chuyển cho cổ đông |
Ngày giao dịch không hưởng quyền đứng trước ngày chốt quyền vì giao dịch cần thời gian thanh toán. Muốn nhận cổ tức, bạn phải mua trước ngày giao dịch không hưởng quyền. Bán từ ngày này trở đi, bạn vẫn nhận cổ tức. Thông tin chính xác lấy từ thông báo của công ty hoặc của sở giao dịch.
Vào ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu được điều chỉnh giảm theo phần cổ tức. Vì vậy mua ngay trước ngày chốt quyền chỉ để nhận cổ tức thường không tạo ra lợi nhuận tự động. Phần cổ tức nhận được phần lớn đã được trừ vào giá.
Tỷ suất cổ tức
Tỷ suất cổ tức (dividend yield) là tổng cổ tức tiền mặt trên mỗi cổ phiếu trong một năm chia cho giá thị trường hiện tại, thường biểu thị bằng phần trăm.
Lưu ý khi đọc chỉ số này:
- Giá thay đổi hằng ngày, nên tỷ suất cũng thay đổi.
- Tỷ suất cao có thể do giá đã giảm mạnh, không hẳn do công ty trả nhiều hơn.
- Dùng cổ tức quá khứ không đảm bảo mức chi trả tương lai.
- Nên so sánh với lãi suất thực sau lạm phát, không chỉ lãi suất danh nghĩa.
Tỷ lệ chi trả cổ tức
Tỷ lệ chi trả (payout ratio) là cổ tức trên mỗi cổ phiếu chia cho lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS). Nó cho biết công ty chia ra bao nhiêu phần lợi nhuận và giữ lại bao nhiêu.
- Tỷ lệ thấp: công ty giữ phần lớn lợi nhuận để tái đầu tư hoặc dự phòng.
- Tỷ lệ cao: phần lớn lợi nhuận được chia ra, khả năng duy trì phụ thuộc vào độ ổn định của lợi nhuận.
- Tỷ lệ vượt lợi nhuận: công ty trả cổ tức bằng lợi nhuận tích lũy hoặc vay, khó kéo dài.
Nên đối chiếu thêm với dòng tiền từ hoạt động kinh doanh, vì lợi nhuận kế toán và tiền thực có thể chênh lệch. Xem Chỉ số P/E, P/B, EPS, ROE và Đọc báo cáo tài chính.
Thuế cổ tức ở mức tổng quát
Cổ tức thường là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Với cổ tức tiền mặt, thuế thường được khấu trừ trước khi tiền về tài khoản. Cổ tức bằng cổ phiếu có thể được xử lý thuế khác, thường gắn với thời điểm bán cổ phiếu. Quy định và mức thuế có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan thuế và công ty chứng khoán của bạn.
Cổ tức hay tăng trưởng
Công ty trả cổ tức đều đặn thường đã ở giai đoạn ổn định, ít nhu cầu đầu tư mới. Công ty tăng trưởng thường giữ lại lợi nhuận để mở rộng, cổ đông kỳ vọng lợi ích đến từ giá cổ phiếu.
| Tiêu chí | Hướng cổ tức | Hướng tăng trưởng |
|---|---|---|
| Nguồn lợi ích chính | Dòng tiền chi trả | Thay đổi giá cổ phiếu |
| Lợi nhuận giữ lại | Ít | Nhiều |
| Thuế | Phát sinh khi nhận cổ tức | Thường phát sinh khi bán |
| Rủi ro chính | Cắt giảm cổ tức, giá giảm | Tăng trưởng không đạt kỳ vọng, biến động giá |
Không có hướng nào an toàn tuyệt đối. Giá cổ phiếu có thể giảm nhiều hơn tổng cổ tức nhận được. Lựa chọn phụ thuộc vào mục tiêu, thời gian và khẩu vị rủi ro của bạn. Đa dạng hóa danh mục giúp giảm phụ thuộc vào một công ty.
Nếu giao dịch CFD trên cổ phiếu hoặc chỉ số, bạn không sở hữu cổ phiếu. Khi đó khoản điều chỉnh cổ tức được tính theo quy định của nhà cung cấp, và đòn bẩy có thể khiến bạn mất tiền nhanh.
Tìm hiểu thêm về thị trường trong nước tại Chứng khoán Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
Cổ tức là gì nói ngắn gọn?
Cổ tức là phần lợi nhuận công ty chia cho cổ đông, bằng tiền mặt hoặc bằng cổ phiếu, khi công ty quyết định chi trả.
Mua cổ phiếu vào ngày chốt quyền có nhận cổ tức không?
Thường là không. Bạn phải mua trước ngày giao dịch không hưởng quyền, vì ngày này đứng trước ngày chốt quyền.
Cổ tức bằng cổ phiếu có làm tôi giàu hơn không?
Về lý thuyết thì không. Số cổ phiếu tăng nhưng giá được điều chỉnh giảm, tổng giá trị ngay sau phát hành gần như không đổi.
Tỷ suất cổ tức cao có phải dấu hiệu tốt?
Không nhất thiết. Tỷ suất có thể cao vì giá giảm mạnh hoặc vì công ty chia vượt khả năng. Hãy xem thêm tỷ lệ chi trả và dòng tiền.
Công ty có bắt buộc trả cổ tức không?
Không. Việc chi trả do công ty quyết định và có thể thay đổi theo kết quả kinh doanh.
Cổ tức có bị đánh thuế không?
Thường có. Cách tính và thời điểm nộp tùy hình thức cổ tức, nên kiểm tra quy định hiện hành với cơ quan thuế hoặc công ty chứng khoán.