Disinflation là gì?

Disinflation là gì

Disinflation là khi tốc độ lạm phát chậm lại: giá cả vẫn tăng, nhưng tăng chậm hơn giai đoạn trước. Trong tiếng Việt, thuật ngữ này thường được gọi là lạm phát giảm tốc hoặc giảm lạm phát.

Lạm phát là tốc độ tăng của mặt bằng giá, thường đo bằng chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Khi tỷ lệ lạm phát giảm nhưng vẫn dương, đó là disinflation.

Định nghĩa chặt chẽ hơn: disinflation là sự giảm của tỷ lệ thay đổi chỉ số giá, trong khi tỷ lệ đó vẫn lớn hơn không. Mức giá vẫn đi lên, chỉ có tốc độ đi lên giảm xuống.

Ví dụ giả định

Giả sử một nước công bố CPI so với cùng kỳ năm trước qua các tháng liên tiếp. Ở đây X, Y, Z là các con số giả định, với X lớn hơn Y, Y lớn hơn Z và Z vẫn dương:

Trong chuỗi này, giá hàng hóa không hề rẻ đi. Một giỏ hàng vẫn đắt hơn cùng kỳ năm trước, chỉ là mức đắt thêm nhỏ dần. Đó là disinflation, không phải giảm phát.

Disinflation khác deflation thế nào

Xem thêm về giảm phát tại Giảm phát.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

• Tin kinh tế và lịch kinh tế: khi CPI công bố thấp hơn kỳ trước, báo chí thường viết "lạm phát giảm tốc" hoặc "quá trình disinflation đang tiếp diễn".
• Thông cáo của ngân hàng trung ương: thuật ngữ dùng để mô tả lạm phát đang tiến về mục tiêu sau giai đoạn tăng lãi suất.
• Báo cáo phân tích: các bên so sánh lạm phát tổng thể (headline) với lạm phát lõi (core, loại trừ năng lượng và thực phẩm) để xem giảm tốc có lan rộng hay không.
• Biểu đồ trên nền tảng giao dịch: giá cặp tiền, vàng hay chỉ số có thể biến động mạnh quanh thời điểm công bố CPI. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy quanh các tin này có thể khiến bạn mất tiền rất nhanh. Xem Quản lý rủi ro.

Các trường hợp cần lưu ý

• Hiệu ứng nền (base effect): lạm phát so với cùng kỳ có thể giảm chỉ vì cùng kỳ năm trước giá đã tăng vọt, không phải vì áp lực giá hiện tại yếu đi.
• So với tháng trước và so với cùng kỳ: hai cách đo có thể cho tín hiệu khác nhau. Cần xem rõ con số đang so với kỳ nào.
• Tổng thể và lõi: lạm phát tổng thể giảm do giá năng lượng hạ, trong khi lạm phát lõi vẫn cao, thường được coi là disinflation chưa vững.
• Reinflation: khi lạm phát tăng tốc trở lại sau một giai đoạn disinflation.

Thuật ngữ liên quan

• Giảm phát
• Điểm cơ bản (bps)
• Chu kỳ kinh tế
• Mất giá tiền tệ và Tăng giá tiền tệ
• Phân tích cơ bản
• Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp

Disinflation có nghĩa là giá giảm không?

Không. Giá vẫn tăng, chỉ tăng chậm hơn trước. Giá giảm là giảm phát (deflation).

Giảm phát và disinflation có giống nhau không?

Không giống. Disinflation là tỷ lệ lạm phát giảm nhưng vẫn dương. Giảm phát là tỷ lệ lạm phát âm, tức là mặt bằng giá đi xuống.

"Lạm phát giảm tốc" trên báo có phải là disinflation?

Có. Đây là cách diễn đạt phổ biến nhất cho disinflation trong tin tức tiếng Việt.

Disinflation có ảnh hưởng đến lãi suất không?

Ngân hàng trung ương thường theo dõi xu hướng lạm phát khi điều hành lãi suất. Tuy vậy, mỗi quyết định còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác, nên không thể suy ra trước kết quả chỉ từ một số liệu CPI.