Chu kỳ kinh tế là gì: các giai đoạn

Định nghĩa ngắn

Chu kỳ kinh tế (business cycle) là sự lên xuống lặp lại của hoạt động kinh tế: nền kinh tế mở rộng, đạt đỉnh, suy thoái (thu hẹp), chạm đáy, rồi mở rộng trở lại.

Chu kỳ kinh doanh: sản lượng tăng lên trên và giảm xuống dưới xu hướng dài hạn; một đợt thu hẹp dài và sâu là suy thoái. Các hình dạng minh họa để học, không phải dữ liệu thị trường thực.

Các giai đoạn chu kỳ kinh tế

Giai đoạn	Sản lượng (GDP)	Việc làm	Thường đi kèm
Mở rộng (expansion)	Tăng	Thất nghiệp giảm	Tín dụng tăng, lợi nhuận doanh nghiệp tăng
Đỉnh (peak)	Tăng chậm lại, ngừng tăng	Thị trường lao động căng	Lạm phát cao, lãi suất thường đã được nâng
Thu hẹp (contraction)	Giảm	Thất nghiệp tăng	Tín dụng siết lại, tiêu dùng yếu
Đáy (trough)	Ngừng giảm	Thất nghiệp ở mức cao	Chính sách thường đã được nới lỏng

GDP (tổng sản phẩm quốc nội) là giá trị hàng hóa và dịch vụ cuối cùng mà nền kinh tế tạo ra trong một kỳ.

Định nghĩa chính xác hơn và các trường hợp đặc biệt

Định nghĩa kinh điển: chu kỳ là các dao động của mức hoạt động kinh tế tổng thể, diễn ra đồng thời ở nhiều ngành. Chu kỳ lặp lại nhưng không đều đặn: độ dài và độ sâu mỗi lần khác nhau.
Chu kỳ cổ điển và chu kỳ tăng trưởng: chu kỳ cổ điển xét GDP tăng hay giảm tuyệt đối. Chu kỳ tăng trưởng (growth cycle) xét tốc độ tăng cao hơn hay thấp hơn xu hướng dài hạn. Nền kinh tế có thể vẫn tăng trưởng nhưng đang ở pha "dưới xu hướng".
Suy thoái kỹ thuật: quy ước báo chí là GDP giảm trong nhiều quý liên tiếp. Đây không phải định nghĩa chính thức. Các cơ quan xác định chu kỳ xét nhiều chỉ số (việc làm, thu nhập, sản xuất, doanh số) và thường chỉ công bố đỉnh hay đáy sau khi sự việc đã qua.
Dữ liệu bị điều chỉnh: số liệu GDP sơ bộ có thể được sửa lại, nên một giai đoạn có thể bị xếp lại sau đó.
Biến thể: suy thoái kép (double-dip), tức nền kinh tế phục hồi ngắn rồi giảm lại; đình lạm (stagflation), tức tăng trưởng yếu đi kèm lạm phát cao.

Ví dụ giả định

Quốc gia X (giả định, không phải dữ liệu thật):

Nhiều quý liền, GDP tăng, thất nghiệp giảm. Đây là pha mở rộng.
Lạm phát vượt mục tiêu, ngân hàng trung ương nâng lãi suất, tốc độ tăng GDP chậm dần. Nền kinh tế ở vùng đỉnh.
GDP giảm trong nhiều quý liên tiếp, doanh nghiệp cắt giảm nhân sự. Đây là pha thu hẹp.
GDP ngừng giảm, lãi suất được hạ, tín dụng nhích lên. Đây là vùng đáy, rồi phục hồi.

Để tự tính tốc độ tăng trưởng giữa hai kỳ, xem Công cụ tính toán.

Bạn gặp thuật ngữ này ở đâu

Tin tức và báo cáo: báo cáo GDP, thất nghiệp, chỉ số PMI (khảo sát quản lý thu mua, có ngưỡng chia mở rộng và thu hẹp), báo cáo của ngân hàng trung ương và các tổ chức quốc tế.
Lịch kinh tế trong nền tảng giao dịch và trên các trang tin tài chính: các mục GDP, PMI, việc làm.
Phân tích thị trường: nhận định kiểu "cuối chu kỳ", "rủi ro suy thoái", hay luân chuyển giữa các nhóm cổ phiếu theo pha chu kỳ. Xem thêm Phân tích cơ bản.

Biết pha chu kỳ không cho biết giá sẽ đi đâu. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi bạn đoán đúng bối cảnh kinh tế. Xem Quản lý rủi ro.

Thuật ngữ liên quan

Thị trường bò và thị trường gấu
Giảm phát và giảm lạm phát
Siết chặt tín dụng, chênh lệch tín dụng
Bong bóng tài sản, điều chỉnh thị trường
Thâm hụt ngân sách, thắt lưng buộc bụng, nợ công trên GDP
Dòng tiền trú ẩn an toàn, Dollar Smile
Toàn bộ danh mục: Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp

Chu kỳ kinh tế là gì, nói gọn?

Là sự luân phiên giữa mở rộng và thu hẹp của hoạt động kinh tế, qua đỉnh và đáy.

Suy thoái và thu hẹp có giống nhau không?

Gần giống. Pha thu hẹp đủ sâu, đủ rộng và kéo dài thường được gọi là suy thoái.

Có thể biết chính xác đang ở giai đoạn nào không?

Thường chỉ biết chắc sau khi sự việc đã qua, vì dữ liệu có độ trễ và bị điều chỉnh.

Chu kỳ có độ dài cố định không?

Không. Mỗi chu kỳ dài ngắn và sâu nông khác nhau.

Chu kỳ kinh tế (business cycle) là gì?