Định nghĩa ngắn
Giao dịch nội gián (insider trading) là việc mua bán chứng khoán hoặc sản phẩm liên quan khi đang nắm thông tin quan trọng chưa được công bố về tổ chức phát hành.
Thông tin nội bộ là thông tin chưa công khai và có thể làm giá thay đổi đáng kể khi được công bố. Ví dụ: kết quả kinh doanh, thương vụ sáp nhập, thay đổi ban lãnh đạo hoặc quyết định hủy niêm yết.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa đầy đủ hơn
Ở nhiều thị trường, hành vi bị cấm thường có các yếu tố sau:
- Thông tin chưa được công bố ra công chúng.
- Thông tin trọng yếu, tức là nhà đầu tư thông thường sẽ cân nhắc nó khi quyết định mua bán.
- Người giao dịch biết hoặc phải biết đó là thông tin nội bộ.
- Có hành vi giao dịch, tiết lộ thông tin cho người khác, hoặc xúi giục người khác giao dịch dựa trên thông tin đó.
Người nội bộ gồm thành viên ban lãnh đạo, kế toán trưởng và cổ đông lớn. Người nhận được thông tin từ họ, như người thân, luật sư, kiểm toán viên hay đối tác, cũng có thể bị coi là vi phạm.
Ví dụ giả định
Đây là tình huống tự đặt ra, không liên quan đến công ty có thật:
- Ông A là giám đốc tài chính của công ty X. Ông biết báo cáo quý sắp công bố cho thấy lợi nhuận giảm mạnh.
- Trước ngày công bố, ông A bán cổ phiếu X. Ông cũng nói cho em họ là chị B, và chị B bán cổ phiếu X của mình.
- Sau khi báo cáo được công bố, giá cổ phiếu X giảm. Cả hai đã tránh được khoản lỗ mà các cổ đông khác phải chịu.
Cả ông A (giao dịch và tiết lộ) lẫn chị B (giao dịch dựa trên thông tin nhận được) đều có dấu hiệu giao dịch nội gián. Nếu ông A mua quyền chọn hoặc sản phẩm phái sinh trên cổ phiếu X thay cho cổ phiếu, bản chất hành vi vẫn như vậy.
Trường hợp ranh giới
- Thông tin đã công bố: giao dịch ngay sau khi tin được công bố chính thức không phải là nội gián.
- Tự phân tích: tổng hợp nhiều nguồn công khai để đưa ra kết luận riêng là phân tích cơ bản, không phải nội gián.
- Tin đồn: giao dịch theo tin đồn trên mạng thường không bị coi là nội gián. Tuy nhiên, nếu tin đồn bắt nguồn từ người nội bộ, hành vi có thể bị xem xét. Xem thêm mua tin đồn, bán sự thật.
- Front running: môi giới đặt lệnh trước lệnh lớn của khách hàng. Đây là hành vi khác, dù cũng dựa trên thông tin chưa công khai. Xem front running.
- Giao dịch đã đăng ký trước: người nội bộ thường phải báo cáo và công bố giao dịch theo quy định trước khi thực hiện.
Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu
- Tin tức: thông báo xử phạt của cơ quan quản lý chứng khoán và bài báo về các vụ điều tra.
- Báo cáo của doanh nghiệp: mục "giao dịch của người nội bộ" và các thông báo đăng ký mua bán cổ phiếu.
- Nền tảng giao dịch: MetaTrader và các phần mềm tương tự không gắn nhãn "nội gián". Bạn chỉ thấy biến động giá và tin tức, còn việc xác định vi phạm thuộc về cơ quan quản lý.
- Bộ phận tuân thủ (compliance) của công ty chứng khoán và quỹ: họ lập danh sách người nội bộ và quy định thời gian cấm giao dịch.
Xử phạt giao dịch nội gián
Pháp luật chứng khoán Việt Nam cấm sử dụng thông tin nội bộ để giao dịch. Tùy mức độ, hành vi có thể bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.
Mức phạt cụ thể và điều khoản áp dụng thay đổi theo từng văn bản. Hãy tra văn bản pháp luật hiện hành hoặc thông báo của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Trang này không thay thế tư vấn pháp lý.
Thuật ngữ liên quan
- Front running
- Tuân thủ (Compliance)
- Free float
- Ngày GDKHQ
- Hủy niêm yết
- Thuật ngữ tài chính
- Quy định và an toàn
Câu hỏi thường gặp
Insider trading là gì?
Đó là tên tiếng Anh của giao dịch nội gián: mua bán chứng khoán dựa trên thông tin trọng yếu chưa công bố.
Người nội bộ có được mua bán cổ phiếu công ty mình không?
Có thể, nhưng phải tuân thủ nghĩa vụ báo cáo, công bố thông tin và không được giao dịch khi đang nắm thông tin nội bộ.
Nghe tin từ bạn làm trong công ty rồi giao dịch có vi phạm không?
Có thể vi phạm. Người nhận thông tin nội bộ và giao dịch dựa trên nó cũng có thể bị xử lý.
Nội gián chứng khoán có áp dụng cho phái sinh không?
Có. Ở nhiều thị trường, quy định cấm áp dụng cả với sản phẩm có giá phụ thuộc vào cổ phiếu đó. Lưu ý rằng giao dịch phái sinh và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi bạn không vi phạm quy định nào.
