Chứng chỉ quỹ là gì
Chứng chỉ quỹ là chứng khoán xác nhận phần vốn bạn góp vào một quỹ đầu tư. Quỹ gom tiền của nhiều nhà đầu tư. Một công ty quản lý quỹ dùng số tiền đó mua cổ phiếu, trái phiếu hoặc tài sản khác theo chiến lược ghi trong điều lệ quỹ.
Giá trị của chứng chỉ quỹ dựa trên NAV (giá trị tài sản ròng): tổng giá trị tài sản của quỹ trừ nợ phải trả, chia cho số chứng chỉ quỹ đang lưu hành. Khi tài sản của quỹ giảm giá, NAV cũng giảm. Bạn có thể nhận lại ít hơn số tiền đã bỏ ra.
Tại Việt Nam, nhà đầu tư cá nhân thường gặp quỹ mở và quỹ ETF.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
ETF là gì
ETF (Exchange Traded Fund, quỹ hoán đổi danh mục) là quỹ mô phỏng một chỉ số tham chiếu, ví dụ một chỉ số cổ phiếu trên sàn HOSE hoặc HNX. Chứng chỉ quỹ ETF được niêm yết và mua bán trên sàn như cổ phiếu.
Những điểm chính:
- Mục tiêu: bám sát biến động của chỉ số, không cố vượt chỉ số.
- Giá giao dịch: do cung cầu trên sàn quyết định trong phiên. Giá này có thể lệch so với NAV.
- Sai lệch mô phỏng (tracking error): mức chênh giữa kết quả của quỹ và chỉ số. Nguyên nhân là phí, tiền mặt chưa đầu tư và việc quỹ không mua đúng tỷ trọng chỉ số.
- Hoán đổi danh mục: nhà đầu tư lớn và thành viên lập quỹ có thể đổi một rổ cổ phiếu lấy lô chứng chỉ quỹ, hoặc làm ngược lại. Cơ chế này giúp giá trên sàn không lệch xa NAV. Nhà đầu tư cá nhân thường chỉ mua bán trên sàn.
Về các chỉ số trên sàn Việt Nam, xem VN-Index và các chỉ số sàn HOSE, HNX, UPCoM.
Chứng chỉ quỹ mở là gì
Quỹ mở không niêm yết trên sàn. Bạn mua hoặc bán lại chứng chỉ quỹ trực tiếp với quỹ, qua công ty quản lý quỹ hoặc đại lý phân phối, theo giá NAV tại kỳ giao dịch.
- Kỳ giao dịch: do điều lệ quỹ quy định. Lệnh đặt trước thời điểm đóng sổ lệnh được khớp theo NAV của kỳ đó. Khi đặt lệnh, bạn chưa biết chính xác giá khớp.
- Chiến lược: có quỹ cổ phiếu, quỹ trái phiếu và quỹ cân bằng. Nhiều quỹ mở được quản lý chủ động, tức người quản lý tự chọn tài sản thay vì bám theo chỉ số.
- Đầu tư định kỳ: nhiều quỹ có chương trình mua đều đặn theo kỳ. Điều kiện cụ thể nằm trong bản cáo bạch của từng quỹ.
So sánh ETF và quỹ mở
| Tiêu chí | Quỹ ETF | Quỹ mở |
|---|---|---|
| Nơi giao dịch | Trên sàn chứng khoán | Với quỹ, qua công ty quản lý quỹ hoặc đại lý phân phối |
| Giá mua bán | Giá thị trường trong phiên | NAV tại kỳ giao dịch |
| Cách quản lý | Thường bị động, theo chỉ số | Thường chủ động |
| Tài khoản cần có | Tài khoản chứng khoán | Tài khoản giao dịch chứng chỉ quỹ |
| Chi phí chính | Phí môi giới, phí quản lý trong quỹ | Phí phát hành, phí mua lại, phí quản lý |
Cách mua chứng chỉ quỹ
Với ETF:
- Mở tài khoản tại một công ty chứng khoán. Xem mở tài khoản chứng khoán.
- Đặt lệnh mua mã ETF như đặt lệnh cổ phiếu, theo lô, bước giá và biên độ của sàn.
- Theo dõi giờ giao dịch và thời gian thanh toán.
Với quỹ mở:
- Chọn quỹ và đọc bản cáo bạch, điều lệ quỹ.
- Mở tài khoản giao dịch chứng chỉ quỹ với công ty quản lý quỹ hoặc đại lý phân phối được ủy quyền.
- Chuyển tiền vào tài khoản của quỹ tại ngân hàng giám sát, không chuyển vào tài khoản cá nhân của bất kỳ ai.
- Đặt lệnh trước giờ đóng sổ lệnh và kiểm tra xác nhận giao dịch.
Các loại phí cần đọc
- Phí phát hành: thu khi bạn mua chứng chỉ quỹ mở.
- Phí mua lại: thu khi bạn bán lại cho quỹ. Mức phí thường thay đổi theo thời gian nắm giữ.
- Phí chuyển đổi: thu khi chuyển giữa các quỹ cùng công ty quản lý, nếu quỹ cho phép.
- Phí quản lý: trừ trực tiếp vào tài sản quỹ, nên đã phản ánh trong NAV. Bạn không thấy khoản này trên sao kê, nhưng nó làm giảm kết quả của quỹ.
- Phí môi giới và thuế khi bán: áp dụng khi mua bán ETF trên sàn. Xem thuế chứng khoán.
Mức phí thay đổi theo từng quỹ và từng thời điểm. Đừng dựa vào số liệu trên mạng xã hội. Hãy đọc biểu phí mới nhất trong bản cáo bạch của quỹ.
Kiểm tra thông tin ở nguồn chính thức
Trước khi đầu tư chứng chỉ quỹ, hãy tự kiểm tra trên trang chính thức của các cơ quan sau và ghi lại ngày kiểm tra:
- Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN): danh sách công ty quản lý quỹ và quỹ được cấp phép.
- HOSE, HNX: thông tin niêm yết, chỉ số tham chiếu và công bố thông tin của ETF.
- VSDC (Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam): thông tin đăng ký, lưu ký chứng khoán.
- Trang của công ty quản lý quỹ: NAV, báo cáo định kỳ, bản cáo bạch.
Nếu ai đó mời bạn mua "chứng chỉ quỹ" có lợi nhuận cam kết, hoặc yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, hãy dừng lại và kiểm tra. Xem thêm pháp lý và an toàn.
Rủi ro
- Quỹ cổ phiếu và ETF giảm giá khi thị trường giảm. Quỹ không bảo đảm vốn.
- Một số ETF có thanh khoản thấp, nên chênh lệch giá mua và giá bán có thể lớn.
- Quỹ mở chỉ bán lại được vào kỳ giao dịch, nên bạn không rút tiền ngay được.
- Kết quả trong quá khứ không cho biết kết quả tương lai.
ETF khác với CFD trên chỉ số tại các nhà môi giới nước ngoài. CFD dùng đòn bẩy và có thể làm mất tiền rất nhanh. Xem chỉ số chứng khoán và quản lý rủi ro.
Câu hỏi thường gặp
ETF là gì, nói ngắn gọn?
Là quỹ bám theo một chỉ số. Chứng chỉ quỹ ETF được mua bán trên sàn như cổ phiếu, qua tài khoản chứng khoán.
Chứng chỉ quỹ mở có rút tiền bất cứ lúc nào không?
Không. Bạn chỉ bán lại được vào kỳ giao dịch ghi trong điều lệ quỹ, theo NAV của kỳ đó, và có thể phải trả phí mua lại.
Mua chứng chỉ quỹ có an toàn hơn mua cổ phiếu lẻ?
Quỹ giúp phân tán rủi ro trên nhiều tài sản, nhưng vẫn có thể lỗ. Mức rủi ro phụ thuộc vào loại tài sản mà quỹ nắm giữ.
Phí quản lý quỹ được trừ thế nào?
Phí quản lý được trừ vào tài sản quỹ và đã nằm trong NAV công bố. Mức phí cụ thể ghi trong bản cáo bạch của quỹ.
Làm sao biết quỹ ETF Việt Nam nào đang hoạt động hợp pháp?
Tra danh sách trên trang của UBCKNN, rồi đối chiếu thông tin niêm yết trên trang của HOSE hoặc HNX.