Tổng quan: sàn HOSE, HNX, UPCoM
Cổ phiếu Việt Nam được giao dịch trên các thị trường do Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) quản lý qua các công ty con:
- HOSE: Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh. Nơi niêm yết phần lớn doanh nghiệp có vốn hóa lớn.
- HNX: Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Có thị trường cổ phiếu niêm yết, trái phiếu và chứng khoán phái sinh.
- UPCoM: thị trường giao dịch cổ phiếu của công ty đại chúng chưa niêm yết, do HNX vận hành.
Chỉ số (index) là con số tổng hợp, cho thấy biến động giá của một nhóm cổ phiếu. Mỗi sàn có chỉ số riêng. Chỉ số không phải là cổ phiếu, nên bạn không mua trực tiếp chỉ số. Bạn chỉ có thể giao dịch sản phẩm dựa trên chỉ số, như chứng chỉ quỹ ETF hoặc hợp đồng tương lai.
Muốn biết chỉ số chung của sàn HOSE, xem trang VN-Index.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
VN30 là gì
VN30 là chỉ số gồm nhóm cổ phiếu có vốn hóa lớn và thanh khoản cao nhất trên HOSE. Thanh khoản là mức độ dễ mua, dễ bán một cổ phiếu mà giá không bị đẩy đi xa.
Những điểm cần biết:
- Cách chọn cổ phiếu: HOSE chọn theo các tiêu chí như vốn hóa, giá trị giao dịch, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) và thời gian niêm yết.
- Trọng số: chỉ số tính theo vốn hóa đã điều chỉnh free float. Mỗi cổ phiếu có giới hạn tỷ trọng để một mã không chi phối toàn bộ chỉ số.
- Kỳ xem xét: danh sách thành phần được xem xét lại định kỳ. Mã có thể bị đưa ra hoặc thêm vào.
- Ứng dụng: VN30 là tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai chỉ số trên HNX và là chỉ số tham chiếu của một số quỹ ETF.
Tiêu chí cụ thể, ngưỡng tỷ trọng và lịch xem xét có thể thay đổi. Hãy đọc bộ quy tắc chỉ số hiện hành trên trang chính thức của HOSE và ghi lại ngày bạn kiểm tra.
Chi tiết về phái sinh xem tại VN30 và chứng quyền. Về quỹ, xem ETF và chứng chỉ quỹ.
HNX-Index là gì
HNX-Index là chỉ số chung của toàn bộ cổ phiếu niêm yết trên sàn HNX. Chỉ số tính theo vốn hóa thị trường: cổ phiếu có vốn hóa lớn hơn ảnh hưởng nhiều hơn đến chỉ số.
So với HOSE, doanh nghiệp trên HNX nhìn chung có quy mô nhỏ hơn. Thanh khoản của nhiều mã cũng thấp hơn. Vì vậy, HNX-Index có thể biến động khác với VN-Index trong cùng phiên.
HNX cũng có chỉ số nhóm cổ phiếu lớn của sàn. Quy tắc của từng chỉ số được đăng trên trang chính thức của HNX.
UPCoM là gì
UPCoM là thị trường cho công ty đại chúng chưa đủ điều kiện hoặc chưa muốn niêm yết. UPCoM-Index phản ánh biến động giá của cổ phiếu trên thị trường này.
Đặc điểm của UPCoM:
- Điều kiện đăng ký giao dịch thấp hơn so với niêm yết trên HOSE hoặc HNX.
- Yêu cầu công bố thông tin đối với doanh nghiệp nhẹ hơn.
- Biên độ dao động giá trong phiên rộng hơn so với sàn niêm yết.
- Nhiều mã có thanh khoản thấp. Chênh lệch giá mua và giá bán có thể lớn.
Cổ phiếu UPCoM có thể chuyển lên niêm yết trên HOSE hoặc HNX khi đáp ứng điều kiện. Ngược lại, cổ phiếu bị hủy niêm yết có thể chuyển xuống UPCoM.
So sánh các sàn
| Tiêu chí | HOSE | HNX (niêm yết) | UPCoM |
|---|---|---|---|
| Đơn vị vận hành | Sở GDCK TP. Hồ Chí Minh | Sở GDCK Hà Nội | Sở GDCK Hà Nội |
| Chỉ số chính | VN-Index, VN30 | HNX-Index | UPCoM-Index |
| Quy mô doanh nghiệp | Thường lớn | Vừa và nhỏ | Đa dạng, nhiều mã nhỏ |
| Điều kiện niêm yết/đăng ký | Cao nhất | Trung bình | Thấp nhất |
| Biên độ giá | Hẹp nhất | Rộng hơn HOSE | Rộng nhất |
| Sản phẩm khác | Chứng quyền, ETF | Trái phiếu, phái sinh | Chỉ cổ phiếu |
Lô giao dịch, bước giá và biên độ cụ thể của từng sàn được giải thích tại Lô, bước giá, biên độ. Giờ khớp lệnh và chu kỳ thanh toán xem tại Giờ giao dịch và thanh toán.
Kiểm tra quy tắc ở đâu
Quy tắc chỉ số và quy định giao dịch có thể được sửa đổi. Nguồn chính thức nên dùng:
- HOSE: bộ quy tắc VN-Index, VN30 và danh sách thành phần sau mỗi kỳ xem xét.
- HNX: quy tắc HNX-Index, UPCoM-Index, quy chế giao dịch và phái sinh.
- VSDC (Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam): lưu ký, thanh toán bù trừ, ký quỹ phái sinh.
- Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC): văn bản pháp lý và cảnh báo nhà đầu tư.
Khi đọc, ghi lại ngày bạn xem và số hiệu văn bản. Không dựa vào ảnh chụp màn hình hay bài đăng trên mạng xã hội.
Rủi ro cần biết
Chỉ số chỉ cho thấy xu hướng chung. Một cổ phiếu trong nhóm vẫn có thể giảm khi chỉ số tăng. Hợp đồng tương lai VN30 dùng ký quỹ, tức là đòn bẩy: lãi và lỗ đều được khuếch đại, và bạn có thể mất tiền rất nhanh. Cổ phiếu UPCoM thanh khoản thấp có thể khó bán đúng lúc bạn cần.
Trang này chỉ giải thích khái niệm, không khuyến nghị mua hay bán mã nào. Xem thêm Quản lý rủi ro và Margin chứng khoán.
Chỉ số chứng khoán nước ngoài như Nasdaq-100 là sản phẩm khác hẳn với các chỉ số trên, xem Chỉ số chứng khoán.
Câu hỏi thường gặp
VN30 và VN-Index khác nhau thế nào?
VN-Index gồm toàn bộ cổ phiếu trên HOSE. VN30 chỉ gồm nhóm cổ phiếu lớn và thanh khoản cao nhất được chọn theo quy tắc của HOSE.
Tôi có mua được chỉ số VN30 không?
Không mua trực tiếp được. Bạn có thể giao dịch hợp đồng tương lai VN30 trên HNX hoặc chứng chỉ quỹ ETF mô phỏng chỉ số qua công ty chứng khoán.
UPCoM có rủi ro hơn HOSE không?
Thường là có. Biên độ giá rộng hơn, yêu cầu công bố thông tin nhẹ hơn và nhiều mã có thanh khoản thấp.
Cần tài khoản riêng cho từng sàn không?
Không. Một tài khoản tại công ty chứng khoán thường giao dịch được trên cả HOSE, HNX và UPCoM. Xem Mở tài khoản chứng khoán.
Danh sách VN30 thay đổi khi nào?
Theo lịch xem xét định kỳ của HOSE. Hãy kiểm tra thông báo mới nhất trên trang chính thức của HOSE.