VN-Index là gì? Cách tính và những yếu tố làm chỉ số biến động

VN-Index là gì

VN-Index là chỉ số chứng khoán chung của Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE). Chỉ số này phản ánh biến động giá của các cổ phiếu niêm yết trên HOSE.

Khi nói "thị trường hôm nay tăng" hay "thị trường giảm", người ta thường nói về VN-Index. Chỉ số là con số tổng hợp, không phải giá của cổ phiếu cụ thể nào. Bạn không mua được VN-Index trực tiếp. Muốn có vị thế theo chỉ số, nhà đầu tư dùng các sản phẩm khác như quỹ ETF hoặc hợp đồng tương lai trên chỉ số.

Đơn vị của chỉ số là điểm. Điểm tự nó không có ý nghĩa tiền tệ. Nó chỉ dùng để so sánh mức chung của thị trường giữa các thời điểm với nhau.

Cách tính VN-Index

VN-Index được tính theo phương pháp vốn hóa thị trường. Vốn hóa của cổ phiếu là giá thị trường nhân với số cổ phiếu được tính vào chỉ số.

Nguyên tắc chung:

• Lấy tổng vốn hóa hiện tại của các cổ phiếu trong rổ.
• So với tổng vốn hóa tại thời điểm gốc, gọi là vốn hóa cơ sở.
• Nhân tỷ lệ đó với giá trị cơ sở của chỉ số tại ngày gốc.

Viết gọn:

VN-Index = (Tổng vốn hóa hiện tại ÷ Tổng vốn hóa cơ sở đã điều chỉnh) × Giá trị cơ sở

Từ cách tính này có thể rút ra các hệ quả sau.

• Cổ phiếu vốn hóa lớn có ảnh hưởng lớn. Cùng một mức tăng giá theo phần trăm, mã có vốn hóa lớn làm chỉ số thay đổi nhiều hơn hẳn mã nhỏ.
• Mẫu số được điều chỉnh khi có sự kiện doanh nghiệp. Phát hành thêm cổ phiếu, niêm yết mới, hủy niêm yết hay chia tách cổ phiếu đều làm vốn hóa thay đổi mà không phải do giá biến động. HOSE điều chỉnh vốn hóa cơ sở (còn gọi là hệ số chia) để chỉ số không nhảy vọt vì những thay đổi kỹ thuật này.
• Các chi tiết như tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float), giới hạn tỷ trọng hay quy tắc đưa mã vào và loại mã ra nằm trong bộ quy tắc xây dựng và quản lý chỉ số do HOSE ban hành. Bộ quy tắc này có thể được sửa đổi. Bạn nên đọc bản hiện hành trên trang chính thức của HOSE trước khi dựa vào chi tiết nào.

Chỉ số được tính liên tục trong giờ giao dịch dựa trên giá khớp lệnh. Vì vậy giá trị trong phiên thay đổi theo từng lệnh khớp, và giá trị cuối ngày là giá trị đóng cửa.

Thành phần của VN-Index

Rổ VN-Index gồm cổ phiếu niêm yết trên HOSE. Đây là chỉ số "toàn thị trường" của sàn này, không phải rổ chọn lọc ít mã.

Các sàn khác có chỉ số riêng. Xem thêm các chỉ số của HNX, UPCoM và rổ chọn lọc.

Cơ cấu ngành của VN-Index nghiêng về các nhóm có vốn hóa lớn như ngân hàng, bất động sản và nhóm doanh nghiệp đầu ngành. Tỷ trọng từng ngành thay đổi theo thời gian. Số liệu cập nhật xem trên trang của HOSE hoặc ứng dụng của công ty chứng khoán.

Điều gì làm VN-Index tăng hoặc giảm

Chỉ số chỉ thay đổi khi giá các cổ phiếu thành phần thay đổi. Câu hỏi thực chất là điều gì làm giá các mã lớn biến động.

Yếu tố trong phiên

• Nhóm mã vốn hóa lớn. Vài mã ngân hàng hay doanh nghiệp đầu ngành tăng mạnh có thể kéo chỉ số đi lên, dù số mã giảm nhiều hơn số mã tăng. Hiện tượng này gọi là "chỉ số xanh vỏ đỏ lòng".
• Phiên khớp lệnh định kỳ mở cửa và đóng cửa (ATO, ATC). Giá đóng cửa xác định trong phiên ATC, nên chỉ số có thể đổi hướng ở cuối ngày. Xem giờ giao dịch và thời gian thanh toán.
• Biên độ dao động giá. Mỗi mã chỉ được biến động trong biên độ quy định của sàn. Biên độ này giới hạn mức thay đổi trong ngày của từng mã. Chi tiết tại lô, bước giá, biên độ.

Yếu tố vĩ mô và dòng tiền

• Lãi suất. Lãi suất tăng làm chi phí vốn của doanh nghiệp tăng và làm kênh tiết kiệm hấp dẫn hơn. Xem lãi suất và kinh tế Việt Nam.
• Tỷ giá. Biến động tỷ giá ảnh hưởng đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu và dòng vốn nước ngoài. Xem tỷ giá trung tâm.
• Kết quả kinh doanh. Mùa báo cáo tài chính thường làm giá từng mã biến động mạnh.
• Dòng tiền khối ngoại và quỹ ETF. Khi quỹ cơ cấu danh mục, các mã lớn có thể bị mua hoặc bán với khối lượng lớn.
• Đòn bẩy (margin). Khi giá giảm sâu, lệnh bán giải chấp có thể làm đà giảm mạnh thêm. Xem margin chứng khoán.

Các yếu tố trên giải thích vì sao chỉ số biến động. Chúng không giúp dự báo chỉ số sẽ đi về đâu.

VN-Index hôm nay: xem ở đâu và đọc thế nào

Trang này không hiển thị giá trị trực tiếp. Giá trị chính thức của VN-Index do HOSE công bố trên website của sở. Bảng giá của các công ty chứng khoán cũng hiển thị chỉ số, nhưng có thể có độ trễ.

Khi xem VN-Index, bạn sẽ gặp các thông tin sau:

• Điểm hiện tại và mức thay đổi so với giá trị đóng cửa phiên trước, tính bằng điểm và phần trăm.
• Khối lượng và giá trị giao dịch. Cho biết mức độ sôi động của phiên.
• Số mã tăng, giảm, đứng giá. Cho biết mức độ lan tỏa. Chỉ số tăng nhưng phần lớn mã giảm nghĩa là đà tăng tập trung ở vài mã lớn.
• Giao dịch của khối ngoại. Giá trị mua, bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài.

Muốn so sánh dài hạn, nên nhìn phần trăm thay đổi thay vì số điểm. Ở mức chỉ số cao, cùng một số điểm thay đổi tương ứng với tỷ lệ nhỏ hơn.

Lưu ý về rủi ro

VN-Index đo mức chung của thị trường. Nó không cho biết cổ phiếu cụ thể nào sẽ tăng. Giá cổ phiếu có thể giảm mạnh. Các sản phẩm có đòn bẩy như margin hay hợp đồng tương lai chỉ số có thể làm mất tiền nhanh, kể cả vượt quá kỳ vọng ban đầu. Tham khảo VN30 và chứng quyền, ETF và chứng chỉ quỹ và quản lý rủi ro trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào.

Câu hỏi thường gặp

VN-Index là gì?

Đây là chỉ số chung của HOSE. Chỉ số phản ánh biến động giá các cổ phiếu niêm yết trên sàn này và được tính theo vốn hóa thị trường.

Cách tính VN-Index ra sao?

Lấy tổng vốn hóa hiện tại chia cho vốn hóa cơ sở đã điều chỉnh, rồi nhân với giá trị cơ sở. Chi tiết nằm trong bộ quy tắc hiện hành của HOSE.

Vì sao chỉ số tăng mà nhiều cổ phiếu vẫn giảm?

Vì mã vốn hóa lớn có tỷ trọng lớn. Vài mã lớn tăng có thể bù cho nhiều mã nhỏ giảm.

Xem VN-Index hôm nay ở đâu?

Giá trị chính thức xem trên website của HOSE. Bảng giá của công ty chứng khoán cũng hiển thị chỉ số.

Có mua trực tiếp VN-Index được không?

Không. Nhà đầu tư dùng ETF mô phỏng chỉ số hoặc hợp đồng tương lai chỉ số. Mỗi sản phẩm có rủi ro riêng.

VN-Index khác chỉ số của HNX và UPCoM thế nào?

Mỗi chỉ số đo cổ phiếu của sàn tương ứng. Xem các chỉ số trên thị trường Việt Nam và kiến thức chứng khoán Việt Nam.