Pairs trading là gì
Pairs trading (giao dịch theo cặp) là cách giao dịch dựa trên chênh lệch giá giữa các công cụ có liên hệ với nhau, không dựa trên hướng đi của từng công cụ. Trader mở vị thế mua công cụ này và bán công cụ kia cùng lúc. Kỳ vọng của họ là chênh lệch giữa chúng sẽ quay về mức thường thấy.
Lợi nhuận hay thua lỗ của cả cặp phụ thuộc vào việc khoảng cách đó thu hẹp hay nới rộng. Thị trường chung tăng hay giảm ít quan trọng hơn. Vì vậy chiến lược này thuộc nhóm mean reversion, tức kỳ vọng giá quay về trung bình.
Tương quan cặp tiền tệ và đồng liên kết
Tương quan (correlation) đo mức độ các công cụ biến động cùng chiều hay ngược chiều trong một giai đoạn. Ví dụ, nhiều cặp tiền tệ có chung đồng USD thường di chuyển gần nhau. Hệ số tương quan dao động giữa tương quan dương hoàn toàn và tương quan âm hoàn toàn.
Tương quan cao chưa đủ để giao dịch theo cặp. Có hai điểm cần hiểu:
- Tương quan chỉ nói về hướng biến động ngắn hạn. Các công cụ có thể cùng tăng nhưng khoảng cách giữa chúng vẫn nới rộng mãi.
- Đồng liên kết (cointegration) là khái niệm mạnh hơn. Chênh lệch giữa các công cụ, sau khi nhân với một tỷ lệ phù hợp, là chuỗi "dừng". Chuỗi dừng là chuỗi có xu hướng dao động quanh mức trung bình ổn định thay vì trôi đi.
Pairs trading dựa trên giả định đồng liên kết. Nếu giả định này sai, việc kỳ vọng spread quay về chỉ là đoán.
Cơ chế: spread, tỷ lệ phòng hộ và vị thế
Trong pairs trading, "spread" là chênh lệch giữa các chân của cặp. Nó khác với spread mua–bán của sàn. Cách xây dựng thường gồm các bước sau:
- Chọn các công cụ có lý do kinh tế để liên hệ với nhau, ví dụ chung đồng tiền, chung khu vực kinh tế hoặc chung nhóm hàng hóa.
- Ước lượng tỷ lệ phòng hộ (hedge ratio), tức khối lượng của chân này so với chân kia. Cách phổ biến là hồi quy giá trên dữ liệu quá khứ.
- Tính spread theo tỷ lệ đó. Sau đó chuẩn hóa spread, thường bằng z-score: độ lệch của spread so với trung bình, chia cho độ lệch chuẩn.
- Khi spread lệch xa, trader mua chân "rẻ" và bán chân "đắt". Họ đóng cả cặp khi spread quay về gần trung bình.
Mỗi chân đều có chi phí riêng: spread mua–bán, hoa hồng nếu có và phí swap khi giữ qua đêm. Vì phải trả chi phí cho cả cặp, phần chênh lệch kỳ vọng phải đủ lớn mới bù được. Bạn có thể tính khối lượng và ký quỹ cho từng chân bằng công cụ tính toán.
Quy tắc thường gặp
Các quy tắc dưới đây là mô tả chung, không phải khuyến nghị:
| Thành phần | Cách làm thường thấy |
|---|---|
| Lọc cặp | Kiểm định đồng liên kết trên dữ liệu quá khứ, không chỉ xem hệ số tương quan |
| Vào lệnh | Khi z-score vượt ngưỡng trader tự đặt trước |
| Thoát lệnh | Khi z-score quay về gần trung bình |
| Cắt lỗ | Khi z-score lệch thêm đến ngưỡng xa hơn, hoặc khi giữ lệnh quá thời gian định trước |
| Cập nhật | Ước lượng lại tỷ lệ phòng hộ định kỳ trên cửa sổ dữ liệu trượt |
Trước khi dùng tiền thật, nhiều trader backtest chiến lược rồi forward test trên tài khoản demo.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Ví dụ giả định
Ví dụ minh họa, không dựa trên dữ liệu thật, không phải tín hiệu giao dịch.
Giả sử EURUSD và GBPUSD có spread từng dao động quanh mức trung bình trong giai đoạn kiểm tra. Đến một thời điểm, GBPUSD tăng mạnh hơn hẳn so với EURUSD, và z-score vượt ngưỡng trader đã đặt. Trader bán GBPUSD và mua EURUSD theo tỷ lệ phòng hộ đã tính.
- Nếu spread thu hẹp, cả cặp có thể lãi, kể cả khi đồng USD biến động mạnh.
- Nếu tin tức riêng về đồng bảng Anh đẩy GBPUSD tăng tiếp, spread nới rộng thêm và cả cặp lỗ, dù EURUSD đi đúng như mong đợi.
Những cách chiến lược này thua lỗ
- Quan hệ bị phá vỡ (breakdown). Thay đổi chính sách lãi suất, sự kiện chính trị hay thay đổi cấu trúc kinh tế có thể làm mất đồng liên kết. Khi đó spread không quay về và lỗ có thể tăng không giới hạn.
- Lệch xa trước khi quay về. Ngay cả khi quan hệ vẫn còn, spread có thể lệch thêm rất xa. Với đòn bẩy, mức lệch này có thể chạm stop-out (mức sàn tự động đóng lệnh khi ký quỹ không đủ) trước khi giá kịp quay lại.
- Overfitting. Lọc quá nhiều cặp trên dữ liệu cũ sẽ tìm ra những quan hệ "đẹp" chỉ do ngẫu nhiên.
- Tỷ lệ phòng hộ sai. Nếu tỷ lệ lệch, vị thế không còn trung tính và thực chất trở thành lệnh đặt cược theo hướng thị trường.
- Chi phí và trượt giá. Phải trả chi phí cho cả cặp, cộng thêm swap khi giữ lệnh lâu, có thể ăn hết phần chênh lệch kỳ vọng. Quanh các tin lớn, giá khớp có thể xấu hơn dự tính (giao dịch theo tin tức).
- Gồng lỗ. Nhồi thêm lệnh khi spread lệch thêm, kiểu averaging down, làm rủi ro tăng nhanh.
Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Pairs trading không loại bỏ được rủi ro này. Xem thêm quản lý rủi ro.
Hedging cặp tiền tương quan khác gì pairs trading
Hedging cặp tiền tương quan là mở vị thế ở công cụ có liên hệ để giảm rủi ro cho vị thế đang có. Mục đích của nó là phòng hộ, không phải kiếm chênh lệch. Pairs trading thì coi chính spread là đối tượng giao dịch.
Cả hai cách đều phụ thuộc vào việc tương quan có giữ được hay không. Khi tương quan đổi, lớp phòng hộ có thể mất tác dụng đúng lúc cần nhất. Chi tiết có tại hedging trong forex.
Bối cảnh pháp lý tại Việt Nam
NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra, NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Đọc thêm tại pháp lý và an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Pairs trading là gì, nói ngắn gọn?
Đó là cách mua công cụ này và bán công cụ có liên hệ cùng lúc, kỳ vọng chênh lệch giữa chúng quay về mức thường thấy.
Tương quan cao có đủ để giao dịch theo cặp không?
Không. Tương quan chỉ đo hướng biến động. Pairs trading cần spread có tính quay về trung bình, thường được kiểm tra bằng đồng liên kết.
Pairs trading có phải là không rủi ro vì đã phòng hộ?
Không. Spread có thể nới rộng mãi khi quan hệ giữa các công cụ bị phá vỡ. Đòn bẩy có thể khiến lỗ tăng rất nhanh.
Có thể thử chiến lược này ở đâu mà không dùng tiền thật?
Bạn có thể backtest trên dữ liệu quá khứ rồi thử trên tài khoản demo trong MetaTrader. Kết quả trên demo và trong quá khứ không bảo đảm kết quả thật.