Range trading: giao dịch trong biên độ

Range trading là gì

Range trading (giao dịch trong biên độ) là cách giao dịch khi giá dao động qua lại giữa một vùng giá thấp và một vùng giá cao mà chưa phá vỡ rõ ràng. Người giao dịch mua gần vùng dưới và bán gần vùng trên, với giả định giá sẽ tiếp tục dao động trong khoảng đó.

Vài thuật ngữ cơ bản:

• Hỗ trợ (support): vùng giá mà trước đây lực mua đã đủ mạnh để chặn đà giảm.
• Kháng cự (resistance): vùng giá mà trước đây lực bán đã đủ mạnh để chặn đà tăng.
• Range (biên độ): khoảng giá nằm giữa hỗ trợ và kháng cự.
• Sideway: cách gọi quen thuộc của thị trường đi ngang, không có xu hướng rõ.

Range trading gần với mean reversion: cả hai đều dựa trên giả định giá có xu hướng quay về vùng cân bằng. Nó ngược với trend following và giao dịch breakout, vốn kiếm lợi từ việc giá rời khỏi vùng cũ.

Khi nào thị trường đi ngang

Thị trường thường đi ngang khi không có thông tin mới đủ mạnh để kéo giá về một hướng. Ví dụ là giai đoạn trước các tin lớn, khi người tham gia chờ dữ liệu như NFP hoặc quyết định của FOMC. Phiên giao dịch ít thanh khoản cũng hay tạo vùng đi ngang hẹp. Range phiên Á là một trường hợp riêng của hiện tượng này.

Dấu hiệu thường dùng để nhận biết sideway:

• Các đỉnh nằm quanh cùng một vùng giá, các đáy cũng vậy.
• Các đường trung bình động đi gần như nằm ngang và giá cắt qua chúng liên tục.
• Chỉ báo đo sức mạnh xu hướng như ADX ở mức thấp. Mức cụ thể tùy cách mỗi người định nghĩa và cần được kiểm chứng.

Cơ chế: mua gần hỗ trợ, bán gần kháng cự

Chiến lược giao dịch sideway thường có các bước sau:

• Xác định vùng. Vẽ hỗ trợ và kháng cự như những vùng giá, không phải một đường mảnh. Vùng đáng tin hơn khi giá đã chạm và bật lại nhiều lần. Xem thêm tại phân tích kỹ thuật.
• Chờ giá đến biên. Không vào lệnh ở giữa range, vì ở đó khoảng cách đến stop và đến mục tiêu không cân xứng.
• Tìm xác nhận. Nhiều người chờ tín hiệu từ chối giá, chẳng hạn râu nến dài hoặc mô hình nhấn chìm (xem mô hình nến Nhật), hoặc chờ RSI vào vùng quá mua hay quá bán (xem chiến lược RSI).
• Đặt stop loss bên ngoài range. Lệnh mua đặt stop dưới hỗ trợ, lệnh bán đặt stop trên kháng cự, có chừa khoảng đệm cho spread và độ nhiễu.
• Đặt mục tiêu. Mục tiêu thường là giữa range hoặc biên đối diện. Chốt một phần ở giữa range là cách phổ biến để giảm phụ thuộc vào việc giá đi hết biên.

Quy tắc thường gặp

Cách tính khối lượng và mức rủi ro mỗi lệnh có ở trang quản lý rủi ro và trong công cụ tính toán.

Ví dụ giả định

Ví dụ sau chỉ minh họa cơ chế. Nó không phải dữ liệu thật, không phải khuyến nghị và không nói gì về kết quả.

Giả sử một cặp tiền đi ngang suốt nhiều phiên. Giá bật lên nhiều lần từ một vùng dưới và quay đầu nhiều lần ở một vùng trên. Giá lại giảm về vùng dưới và xuất hiện một cây nến có râu dưới dài. Người giao dịch mở lệnh mua, đặt stop ngay dưới vùng hỗ trợ có tính thêm spread. Mục tiêu đầu tiên là giữa range, mục tiêu tiếp theo là gần vùng kháng cự.

Có thể xảy ra ba kịch bản. Giá có thể đi lên như giả định. Giá cũng có thể lưỡng lự rồi chạm stop. Hoặc một tin bất ngờ đẩy giá xuyên qua hỗ trợ, và lệnh đóng ở mức xấu hơn stop đã đặt. Cả ba kịch bản đều phải được tính đến trước khi vào lệnh.

Range trading thua lỗ theo những cách nào

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể mất tiền rất nhanh. Range trading có những điểm yếu riêng:

• Rủi ro chuyển trạng thái (regime risk). Đây là rủi ro lớn nhất. Range nào rồi cũng kết thúc. Khi thị trường chuyển sang có xu hướng, các lệnh mua ở hỗ trợ hoặc bán ở kháng cự liên tục bị dừng lỗ. Lịch sử thắng trong giai đoạn đi ngang không nói gì về giai đoạn tiếp theo.
• Phá vỡ thật bị đánh giá là phá vỡ giả. Người giao dịch thường nghĩ "giá sẽ quay lại", rồi không đóng lệnh hoặc dời stop ra xa. Lỗ nhỏ khi đó thành lỗ lớn.
• Phá vỡ giả quét stop. Giá xuyên qua biên một đoạn ngắn rồi quay lại range. Stop đặt quá sát sẽ bị kích hoạt dù nhận định về range vẫn đúng.
• Trượt giá và gap. Khi có tin hoặc lúc mở cửa thị trường, lệnh stop có thể khớp ở mức xấu hơn mức đã đặt.
• Chi phí. Range hẹp cộng với spread, commission và phí swap khi giữ lệnh qua đêm có thể làm mất phần lớn hoặc toàn bộ lợi nhuận kỳ vọng.
• Cộng thêm lệnh khi giá đi ngược. Mua thêm khi giá xuyên qua hỗ trợ là averaging down, và nó dễ dẫn đến cách quản lý vốn kiểu Martingale. Nhiều hệ thống grid cũng thực chất là range trading không có stop. Khi range bị phá, chúng có thể dẫn đến stop out, tức là bị đóng lệnh bắt buộc vì không đủ ký quỹ.
• Vẽ vùng theo ý mình. Hỗ trợ và kháng cự là vùng mang tính chủ quan. Người giao dịch dễ chỉnh vùng để phù hợp với lệnh đang mở.
• Quá khớp dữ liệu (overfitting). Một bộ tham số chạy tốt trên dữ liệu cũ có thể chỉ phản ánh đúng giai đoạn đi ngang đó.

Các lỗi tâm lý như không chịu cắt lỗ được bàn kỹ hơn ở trang tâm lý giao dịch.

Kiểm tra trước khi dùng

• Viết quy tắc rõ ràng trong trading plan: cách lọc trạng thái, điểm vào lệnh, stop, mục tiêu và khối lượng.
• Backtest trên nhiều giai đoạn khác nhau, gồm cả giai đoạn có xu hướng mạnh, để thấy chiến lược lỗ ra sao khi range bị phá.
• Forward test trên tài khoản demo để kiểm tra việc thực hiện trong điều kiện thị trường thực.
• Ghi chép từng lệnh và xem lại riêng các lệnh thua do phá vỡ.

Lưu ý pháp lý tại Việt Nam

Về quy định chung, NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra, NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Trước khi giao dịch, hãy đọc trang pháp lý và an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Range trading là gì?

Đó là cách giao dịch khi giá dao động giữa hỗ trợ và kháng cự. Người giao dịch mua gần biên dưới, bán gần biên trên và đặt stop bên ngoài range.

Giao dịch vùng hỗ trợ kháng cự khác gì breakout?

Range trading đặt cược rằng biên sẽ giữ được. Breakout đặt cược rằng biên sẽ bị phá. Cùng một vùng giá có thể dẫn đến hai hướng xử lý ngược nhau.

Làm sao biết range đã kết thúc?

Không có cách nào chắc chắn. Dấu hiệu thường dùng là giá đóng cửa rõ ràng bên ngoài vùng, chỉ báo xu hướng tăng mạnh hoặc có tin lớn. Stop loss đặt ngoài range là cách để giới hạn thiệt hại khi nhận định sai.

Chiến lược giao dịch sideway có cần stop loss không?

Có. Nếu không có stop, một lần range bị phá có thể xóa kết quả của nhiều lệnh trước đó, nhất là khi dùng đòn bẩy.

Nên dùng chỉ báo nào?

Phổ biến là RSI, Bollinger Bands và ADX. Chỉ báo chỉ hỗ trợ nhận định, không đảm bảo kết quả, và cần được kiểm chứng bằng backtest.