Delisting là gì? Hủy niêm yết cổ phiếu

Định nghĩa ngắn

Delisting (hủy niêm yết) là việc một chứng khoán bị đưa ra khỏi danh sách giao dịch của một sở giao dịch, nên không còn được mua bán trên sàn đó.

Hủy niêm yết không xóa bỏ quyền sở hữu. Cổ đông vẫn giữ cổ phiếu. Thứ mất đi là nơi giao dịch tập trung, và thường cả thanh khoản (khả năng mua bán nhanh ở giá hợp lý).

Định nghĩa chính xác hơn

Theo cách dùng chuẩn, delisting là quyết định của sở giao dịch hoặc của tổ chức phát hành nhằm chấm dứt tư cách niêm yết của một sản phẩm niêm yết. Có các dạng chính:

Hủy niêm yết bắt buộc: sở giao dịch ra quyết định khi doanh nghiệp không còn đáp ứng điều kiện niêm yết. Ví dụ: thua lỗ kéo dài, vốn chủ sở hữu âm, chậm hoặc không công bố báo cáo tài chính, ý kiến kiểm toán bất lợi, vi phạm công bố thông tin, free float quá thấp.
Hủy niêm yết tự nguyện: doanh nghiệp tự xin rút khỏi sàn. Lý do có thể là sáp nhập, chuyển sang sàn khác, tư nhân hóa (một bên mua lại toàn bộ cổ phần) hoặc giảm chi phí tuân thủ.
Hủy niêm yết do chứng khoán hết tồn tại: doanh nghiệp giải thể, phá sản, hoặc chứng khoán đáo hạn như trái phiếu hay chứng quyền.

Tại Việt Nam, cổ phiếu bị hủy niêm yết trên HOSE hoặc HNX thường được chuyển sang đăng ký giao dịch trên UPCoM. Điều kiện và thời hạn cụ thể nằm trong quy định của sở giao dịch và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, và có thể thay đổi. Hãy đọc văn bản hiện hành trước khi dựa vào chúng.

Ví dụ giả định

Công ty X niêm yết trên sàn. Công ty liên tục thua lỗ, và báo cáo kiểm toán có ý kiến từ chối.

Sở giao dịch đưa cổ phiếu X vào diện cảnh báo, sau đó là diện kiểm soát.
Công ty không khắc phục được, nên sở giao dịch công bố quyết định hủy niêm yết bắt buộc kèm ngày giao dịch cuối cùng.
Trong thời gian trước ngày đó, nhiều người bán ra. Giá giảm mạnh, chênh lệch giữa giá mua và giá bán nới rộng, lệnh dễ chỉ khớp một phần.
Sau ngày hủy, nhà đầu tư vẫn sở hữu cổ phiếu X, được lưu ký qua ngân hàng lưu ký hoặc công ty chứng khoán. Cổ phiếu chỉ còn giao dịch trên UPCoM hoặc thỏa thuận ngoài sàn, với thanh khoản thấp hơn nhiều.

Nếu công ty phá sản, phần còn lại cho cổ đông phụ thuộc vào thứ tự thanh toán, thường sau chủ nợ. Phần này có thể không còn gì.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

Bảng điện và phần mềm giao dịch: mã cổ phiếu bị gắn trạng thái cảnh báo, kiểm soát hoặc tạm ngừng giao dịch, rồi biến mất khỏi danh sách.
Công bố thông tin: quyết định hủy niêm yết của sở giao dịch, nghị quyết đại hội cổ đông về hủy niêm yết tự nguyện.
Tin tức và báo cáo: danh sách cổ phiếu bị hủy niêm yết định kỳ, bài phân tích về doanh nghiệp vi phạm.
Sản phẩm phái sinh và CFD: khi cổ phiếu cơ sở bị hủy niêm yết, nhà cung cấp phái sinh hoặc CFD có thể đóng vị thế theo điều kiện riêng. Hãy kiểm tra điều kiện trên trang chính thức của nhà cung cấp. Giao dịch CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền nhanh.

Trường hợp đặc biệt

ADR và GDR: chứng chỉ lưu ký có thể bị hủy niêm yết ở sàn nước ngoài trong khi cổ phiếu gốc vẫn giao dịch ở sàn trong nước.
Chuyển sàn: hủy niêm yết ở sàn này để niêm yết ở sàn khác. Trường hợp này thường không gây mất thanh khoản.
Tạm ngừng giao dịch khác với hủy niêm yết. Mã bị dừng tạm thời, giống như circuit breaker dừng thị trường, nhưng tư cách niêm yết vẫn còn.
Chỉ số: cổ phiếu bị hủy niêm yết sẽ bị loại khỏi chỉ số chứng khoán.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Cổ phiếu bị hủy niêm yết có mất trắng không?

Không nhất thiết. Bạn vẫn sở hữu cổ phiếu. Giá trị thực tế phụ thuộc vào tình hình doanh nghiệp và khả năng bán lại ngoài sàn. Nếu doanh nghiệp phá sản, cổ phiếu có thể mất toàn bộ giá trị.

Sau khi hủy niêm yết có bán được không?

Thường vẫn bán được qua UPCoM hoặc giao dịch thỏa thuận. Tuy vậy, người mua ít hơn và giá thường thấp hơn.

Hủy niêm yết và tạm ngừng giao dịch khác nhau thế nào?

Tạm ngừng là dừng giao dịch trong một thời gian, tư cách niêm yết vẫn còn. Hủy niêm yết là chấm dứt tư cách niêm yết trên sàn đó.

Doanh nghiệp có thể niêm yết lại không?

Có thể, nếu doanh nghiệp đáp ứng lại điều kiện niêm yết theo quy định hiện hành của sở giao dịch.