Hệ số tương quan là gì
Hệ số tương quan là một chỉ số thống kê đo mức độ các chuỗi dữ liệu, ví dụ giá của các cặp tiền, biến động cùng chiều hay ngược chiều.
Giá trị của hệ số nằm trong một khoảng có cận dưới và cận trên:
| Vị trí trong khoảng | Ý nghĩa |
|---|---|
| Cận trên (dương) | Tương quan thuận hoàn toàn: chuỗi này tăng thì chuỗi kia tăng theo một tỷ lệ cố định |
| Quanh điểm giữa (gần không) | Không có quan hệ tuyến tính rõ ràng |
| Cận dưới (âm) | Tương quan nghịch hoàn toàn: chuỗi này tăng thì chuỗi kia giảm theo một tỷ lệ cố định |
Càng gần cận trên hoặc cận dưới, mối quan hệ càng chặt. Dấu cho biết chiều, độ lớn cho biết độ mạnh.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Ví dụ minh họa (giả định)
Một trader mở lệnh mua EUR/USD và lệnh mua GBP/USD. Giả định hệ số tương quan giữa các cặp này trong giai đoạn xem xét nằm gần cận trên.
Khi đó, các lệnh này không phải là các vị thế độc lập. Cả hai cùng đặt cược đồng USD yếu đi. Nếu USD mạnh lên, các lệnh có thể lỗ cùng lúc. Tổng mức độ rủi ro (exposure) thực tế lớn hơn nhiều so với cảm giác "đã chia nhỏ vị thế".
Ngược lại, nếu tương quan giữa các cặp nằm gần cận dưới, ví dụ EUR/USD và USD/CHF trong một số giai đoạn, thì mua cả hai cặp có thể làm các biến động gần như bù trừ nhau, và chi phí spread, swap vẫn phải trả.
Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Các vị thế có tương quan chặt khiến khoản lỗ dồn lại nhanh hơn. Xem thêm tại Quản lý rủi ro.
Nơi gặp thuật ngữ này
- Bảng tương quan các cặp tiền: bảng ma trận, mỗi ô là hệ số giữa một cặp tài sản, thường kèm khung thời gian và độ dài dữ liệu.
- MetaTrader (MT4, MT5): không có sẵn chỉ báo tương quan mặc định. Người dùng thường thêm chỉ báo tùy chỉnh hoặc xuất dữ liệu ra bảng tính để tính.
- Báo cáo danh mục và tin tức: dùng khi nói về quan hệ giữa vàng và USD, giữa cổ phiếu và trái phiếu, hoặc hiện tượng dòng tiền trú ẩn an toàn.
Định nghĩa chính thức và các trường hợp biên
Hệ số thường dùng là hệ số Pearson:
r = cov(X, Y) / (σX · σY)
Trong đó cov là hiệp phương sai, σ là độ lệch chuẩn của từng chuỗi. Bình phương của r cho biết tỷ lệ biến động của chuỗi này được giải thích tuyến tính bởi chuỗi kia.
Những điểm trader có kinh nghiệm cần lưu ý:
- Tính trên lợi suất, không phải mức giá. Các chuỗi giá cùng có xu hướng sẽ cho tương quan cao giả tạo.
- Phụ thuộc cửa sổ dữ liệu. Đổi khung thời gian hoặc độ dài dữ liệu có thể làm đổi cả độ lớn lẫn dấu.
- Không ổn định. Trong khủng hoảng, tương quan giữa nhiều tài sản thường tăng mạnh (xem hiệu ứng lây lan, fat tails).
- Chỉ đo quan hệ tuyến tính. Quan hệ phi tuyến có thể cho hệ số gần không dù vẫn có liên hệ chặt. Với dữ liệu có ngoại lai, hệ số Spearman (theo thứ hạng) ít nhạy hơn.
- Tương quan không phải nhân quả. Hệ số cao không cho biết chuỗi nào tác động lên chuỗi nào, cũng không dự báo được giá.
Thuật ngữ liên quan
- Hệ số Beta: độ nhạy của tài sản so với thị trường, dựa trên tương quan và biến động.
- Biến động quy năm
- Hệ số Alpha
- Nhóm tài sản
- Lý thuyết Dollar Smile
- Cặp tiền tệ
- Thuật ngữ tài chính
Câu hỏi thường gặp
Correlation forex có dùng để dự báo giá không?
Không. Hệ số mô tả quan hệ trong quá khứ trên một cửa sổ dữ liệu, và quan hệ đó có thể thay đổi bất cứ lúc nào.
Tương quan các cặp tiền có cố định không?
Không. Tương quan thay đổi theo giai đoạn, khung thời gian và bối cảnh kinh tế. Nên tính lại trên dữ liệu mới.
Hệ số gần không có nghĩa là các cặp tiền không liên quan?
Chỉ có nghĩa là không có quan hệ tuyến tính rõ ràng trong dữ liệu đã dùng. Vẫn có thể tồn tại quan hệ phi tuyến.
Vì sao cần biết tương quan khi mở nhiều lệnh?
Vì các lệnh có tương quan chặt hoạt động gần như một vị thế lớn. Rủi ro thực tế vì thế lớn hơn số lệnh cho thấy.