Khẩu vị rủi ro là gì? Risk on, risk off

Định nghĩa ngắn

Khẩu vị rủi ro (risk appetite) là mức độ rủi ro mà một nhà đầu tư hay tổ chức sẵn sàng chấp nhận để theo đuổi mục tiêu lợi nhuận.

Khẩu vị rủi ro cao nghĩa là chấp nhận biến động và khả năng thua lỗ lớn hơn. Khẩu vị rủi ro thấp nghĩa là ưu tiên giữ vốn, chấp nhận lợi nhuận kỳ vọng thấp hơn.

Nỗi sợ gia tăng: khủng hoảng, chiến tranh, thị trường sụp đổ.
Nhà đầu tư bán các tài sản rủi ro hơn: cổ phiếu, tiền tệ thị trường mới nổi và tiền tệ hàng hóa.
Tiền chuyển sang các tài sản được xem là nơi trú ẩn an toàn, như đô la Mỹ, yên Nhật, franc Thụy Sĩ và vàng.
Các tài sản trú ẩn có xu hướng tăng; khi thị trường bình tĩnh lại, dòng tiền thường đảo chiều (risk-on).

Risk-off: nỗi sợ làm dòng tiền dịch chuyển giữa các tài sản như thế nào. Đây là phản ứng đầu tiên thường gặp, không phải quy luật: khi tin đã được kỳ vọng từ trước, giá có thể gần như không biến động hoặc đi ngược lại.

Định nghĩa chính xác và các khái niệm dễ nhầm

Trong quản trị rủi ro, có ba khái niệm thường bị dùng lẫn:

Khái niệm	Nghĩa
Khẩu vị rủi ro (risk appetite)	Mức rủi ro bạn muốn chấp nhận, gắn với mục tiêu
Khả năng chịu rủi ro (risk tolerance)	Mức sai lệch so với khẩu vị mà bạn chấp nhận được về tâm lý
Năng lực chịu rủi ro (risk capacity)	Mức thua lỗ bạn chịu được về tài chính mà không ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống

Ở ngân hàng và quỹ, khẩu vị rủi ro thường được ghi thành văn bản (risk appetite statement), kèm các hạn mức cụ thể cho từng loại rủi ro.

Trường hợp biên cần lưu ý: khẩu vị rủi ro có thể vượt năng lực chịu rủi ro. Một người muốn rủi ro cao nhưng không có vốn dự phòng vẫn có thể thua lỗ vượt khả năng chịu đựng. Khi đó, năng lực chịu rủi ro mới là giới hạn thực tế.

Ví dụ giả định

Nhà đầu tư A và nhà đầu tư B có số vốn bằng nhau, cùng giao dịch một cặp tiền với cùng khoảng cách dừng lỗ tính bằng pip.

A chấp nhận mất phần rất nhỏ của vốn trên mỗi lệnh, nên chọn khối lượng nhỏ.
B chấp nhận mất phần lớn hơn, nên chọn khối lượng lớn hơn.

Với cùng một chuỗi lệnh thua, tài khoản của B giảm nhanh hơn nhiều so với A. Bạn có thể tự nhập số vốn, mức rủi ro và khoảng cách dừng lỗ vào công cụ tính toán để thấy khối lượng lệnh thay đổi thế nào.

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả với người có khẩu vị rủi ro thấp.

Risk on, risk off trong tin tức

Trên báo tài chính, khẩu vị rủi ro thường được dùng ở cấp toàn thị trường:

Risk on: nhà đầu tư nói chung sẵn sàng chấp nhận rủi ro. Dòng tiền thường hướng vào cổ phiếu, chỉ số chứng khoán, tiền tệ thị trường mới nổi.
Risk off: tâm lý thận trọng. Dòng tiền thường tìm đến tài sản được coi là an toàn hơn, xem thêm dòng tiền trú ẩn an toàn và lý thuyết Dollar Smile.

Đây là mô tả xu hướng chung, không phải quy luật. Tương quan giữa các tài sản có thể đổi chiều, nhất là khi có sự kiện thiên nga đen.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

Bản tin thị trường và báo cáo của ngân hàng đầu tư (cụm "risk appetite", "risk sentiment").
Báo cáo thường niên và tài liệu quản trị rủi ro của ngân hàng, quỹ.
Bảng câu hỏi đánh giá mức độ phù hợp khi mở tài khoản đầu tư.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Khẩu vị rủi ro nhà đầu tư có cố định không?

Không. Khẩu vị rủi ro thay đổi theo tuổi, thu nhập, mục tiêu và trải nghiệm thua lỗ trước đó.

Khẩu vị rủi ro cao có nghĩa là lợi nhuận cao hơn?

Không. Chấp nhận rủi ro cao hơn không đảm bảo lợi nhuận, chỉ làm biên độ lãi và lỗ rộng hơn.

Risk on/risk off có phải tín hiệu giao dịch?

Không. Đây là cách mô tả tâm lý chung của thị trường, không cho biết giá sẽ đi về đâu.

Khẩu vị rủi ro khác năng lực chịu rủi ro thế nào?

Khẩu vị là mức bạn muốn chấp nhận. Năng lực là mức thua lỗ bạn chịu được về tài chính.

Khẩu vị rủi ro (risk appetite) là gì?