Định nghĩa ngắn
Thị trường thiếu thanh khoản là thị trường có ít người mua và người bán, nên khó mua hoặc bán nhanh mà không làm giá thay đổi đáng kể.
Thanh khoản thấp là gì? Đó là trạng thái khi khối lượng lệnh chờ ở mỗi mức giá nhỏ, chênh lệch giá mua và giá bán (spread) rộng, và một lệnh lớn có thể "ăn" qua nhiều mức giá. Tài sản kém thanh khoản là tài sản thường giao dịch trong thị trường như vậy, ví dụ cổ phiếu vốn hóa nhỏ, trái phiếu ít giao dịch, bất động sản hoặc một số cặp tiền ít phổ biến.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa chính xác hơn
Với người đã có kinh nghiệm, thanh khoản thường được đo theo các chiều sau:
| Chiều đo | Ý nghĩa | Khi thanh khoản thấp |
|---|---|---|
| Độ chặt (tightness) | Chi phí của spread | Spread rộng |
| Độ sâu (depth) | Khối lượng lệnh chờ quanh giá hiện tại | Sổ lệnh mỏng |
| Độ đàn hồi (resiliency) | Tốc độ giá hồi lại sau một lệnh lớn | Giá hồi chậm |
| Tác động giá (market impact) | Mức giá dịch chuyển do chính lệnh của bạn | Tác động lớn |
Lưu ý các trường hợp biên:
- Một tài sản có thể rất thanh khoản vào giờ chính nhưng mỏng vào cuối phiên, đầu tuần, ngày lễ hoặc ngay trước và sau tin lớn.
- Khối lượng giao dịch cao không luôn đồng nghĩa với độ sâu tốt: trong flash crash, khối lượng tăng vọt nhưng lệnh chờ biến mất.
- Với CFD, giá và spread mà bạn thấy phụ thuộc vào thanh khoản của thị trường cơ sở và cách nhà cung cấp báo giá. Xem thêm về nhà tạo lập (Dealer).
Ví dụ giả định
Giả sử một cổ phiếu nhỏ chỉ có vài lệnh bán chờ ở mỗi mức giá. Bạn đặt lệnh mua thị trường với khối lượng lớn hơn tổng lệnh chờ ở mức giá tốt nhất. Lệnh của bạn khớp hết ở mức đó, phần còn lại khớp ở các mức cao hơn. Giá trung bình bạn trả cao hơn giá hiển thị lúc bấm lệnh. Đó là trượt giá do thiếu thanh khoản.
Khi muốn bán ra, tình huống đảo ngược: ít người mua, bạn phải chấp nhận giá thấp hơn hoặc chờ lâu. Lệnh cũng có thể chỉ khớp một phần.
Với giao dịch có đòn bẩy, thanh khoản thấp làm rủi ro tăng: stop loss có thể khớp xa hơn mức đặt, và tài khoản có thể mất tiền rất nhanh.
Thuật ngữ xuất hiện ở đâu
- Nền tảng giao dịch: spread giãn trên bảng giá, cửa sổ độ sâu thị trường (Depth of Market) trong MetaTrader 5, cảnh báo trượt giá.
- Báo cáo: báo cáo quỹ nhắc đến "tài sản kém thanh khoản" khi định giá hoặc giới hạn rút vốn; báo cáo ổn định tài chính của ngân hàng trung ương.
- Tin tức: "thanh khoản mỏng dịp lễ", "thị trường trái phiếu đóng băng", tin về thị trường mới nổi khi dòng vốn rút ra.
Thuật ngữ liên quan
- Free float: lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng; free float thấp thường đi kèm thanh khoản thấp.
- Lệnh FOK và IOC: kiểu lệnh xử lý việc khớp không đủ khối lượng.
- Fat tails và tail risk: biến động cực đoan thường xảy ra khi thanh khoản biến mất.
- Hủy niêm yết: tài sản bị hủy niêm yết thường trở nên rất khó bán.
- Quản lý rủi ro và Thuật ngữ tài chính.
Câu hỏi thường gặp
Illiquid market là gì?
Là thị trường có ít người tham gia, nên khó giao dịch nhanh mà không làm giá biến động.
Thanh khoản thấp ảnh hưởng thế nào đến lệnh?
Spread rộng hơn, dễ trượt giá, lệnh có thể khớp một phần hoặc khớp ở giá kém hơn dự kiến.
Tài sản kém thanh khoản có luôn rủi ro hơn không?
Không phải lúc nào cũng vậy, nhưng chi phí và thời gian để thoát vị thế thường cao hơn, nhất là khi thị trường căng thẳng.
Forex có bị thiếu thanh khoản không?
Có thể, đặc biệt với cặp tiền ít phổ biến, ngoài giờ chính hoặc quanh tin lớn. Xem thêm Cặp tiền tệ.