Bail-in là gì? Khác gì bail-out

Định nghĩa ngắn

Bail-in là cách xử lý một ngân hàng sắp đổ vỡ, trong đó cổ đông và chủ nợ của chính ngân hàng gánh khoản lỗ: nợ của họ bị xóa bớt hoặc chuyển thành cổ phần, thay vì dùng tiền ngân sách để cứu.

Định nghĩa chính xác hơn: bail-in là công cụ của cơ quan xử lý khủng hoảng (resolution authority). Cơ quan này có quyền theo luật để ghi giảm (write-down) hoặc chuyển đổi (conversion) các khoản nợ của ngân hàng thành vốn chủ sở hữu. Mục tiêu là ngân hàng có lại đủ vốn và tiếp tục hoạt động, không phải đóng cửa.

Bail-in và bail-out

Tiêu chí	Bail-in	Bail-out
Ai chịu lỗ	Cổ đông, chủ nợ, có thể cả người gửi tiền không được bảo hiểm	Nhà nước, tức người nộp thuế
Nguồn vốn	Từ bên trong ngân hàng	Từ bên ngoài (ngân sách, quỹ công)
Rủi ro đạo đức	Thấp hơn, vì chủ nợ biết mình có thể mất tiền	Cao hơn, vì ngân hàng lớn kỳ vọng được cứu

Cụm từ "cứu ngân hàng bằng tiền gửi" thường dùng trên báo chí cho trường hợp bail-in chạm đến tiền gửi vượt hạn mức bảo hiểm. Đây là cách gọi dân dã, không phải thuật ngữ pháp lý.

Ví dụ giả định

Ngân hàng A cho vay nhiều khoản không thu hồi được. Khoản lỗ lớn hơn toàn bộ vốn chủ sở hữu. Cơ quan xử lý áp dụng bail-in theo thứ tự ưu tiên:

Cổ đông hiện hữu chịu lỗ trước, cổ phần gần như mất hết giá trị.
Trái phiếu thứ cấp (subordinated debt) bị ghi giảm hoặc chuyển thành cổ phần mới.
Nếu vẫn chưa đủ, trái phiếu cao cấp không có bảo đảm bị chuyển một phần thành cổ phần.
Tiền gửi vượt hạn mức bảo hiểm có thể bị chuyển đổi một phần.

Tiền gửi trong hạn mức bảo hiểm và các khoản nợ có tài sản bảo đảm thường không thuộc diện bail-in.

Trường hợp biên mà nhà giao dịch có kinh nghiệm cần biết

Nguyên tắc "không chủ nợ nào thiệt hơn" (no creditor worse off): chủ nợ không được chịu thiệt nhiều hơn so với khi ngân hàng bị phá sản thông thường.
Trái phiếu chuyển đổi dự phòng (CoCo, thường thuộc nhóm “AT1”, tức vốn cấp một bổ sung): có điều khoản tự ghi giảm hoặc chuyển đổi khi vốn ngân hàng xuống dưới ngưỡng. Đây là bail-in theo hợp đồng, có thể xảy ra trước khi có quyết định xử lý chính thức.
Đảo thứ tự ưu tiên: trong một số vụ, trái phiếu vốn cấp một bổ sung bị xóa trong khi cổ đông vẫn giữ một phần giá trị. Điều này gây tranh cãi về hồ sơ pháp lý của từng loại trái phiếu.
Khung pháp lý khác nhau theo quốc gia: thứ tự ưu tiên và hạn mức bảo hiểm tiền gửi không giống nhau ở mọi nơi.

Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu

Tin tức về khủng hoảng ngân hàng và hồ sơ phát hành trái phiếu ngân hàng.
Báo cáo xếp hạng tín nhiệm và kế hoạch xử lý của cơ quan quản lý.
Lịch kinh tế và tin nhanh trên nền tảng giao dịch: tin về bail-in có thể làm cổ phiếu ngân hàng, trái phiếu, chỉ số và tỷ giá biến động mạnh.

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy trong những giai đoạn như vậy có thể khiến bạn mất tiền rất nhanh. Xem thêm Quản lý rủi ro.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Bail-in có làm mất tiền gửi tiết kiệm không?

Tiền gửi trong hạn mức bảo hiểm thường được bảo vệ. Phần vượt hạn mức có thể bị ảnh hưởng, tùy luật của từng quốc gia.

Bail-in có tốt hơn bail-out không?

Đây là lựa chọn chính sách, không có câu trả lời chung. Bail-in giảm gánh nặng cho người nộp thuế nhưng chuyển rủi ro sang chủ nợ và người gửi tiền lớn.

Vì sao trái phiếu vốn cấp một bổ sung hay được nhắc khi nói về bail-in?

Vì loại trái phiếu này được thiết kế để hấp thụ lỗ trước các loại nợ khác. Nó có thể bị ghi giảm theo điều khoản hợp đồng.

Bail-in có giống phá sản không?

Không. Bail-in nhằm tái cấp vốn để ngân hàng tiếp tục hoạt động. Phá sản là thanh lý tài sản và chấm dứt hoạt động.