Backwardation là gì?

Định nghĩa ngắn

Backwardation là trạng thái thị trường trong đó giá hợp đồng tương lai thấp hơn giá giao ngay (spot) của cùng tài sản. Giá giao ngay là giá để mua bán và nhận tài sản ngay.

Khi người ta nói một thị trường backwardation, họ thường muốn nói các hợp đồng kỳ hạn càng xa thì giá càng thấp. Trên biểu đồ, đường cong giá tương lai (futures curve) dốc xuống.

Ví dụ giả định

Giả sử một loại dầu thô có các mức giá sau:

Thứ tự S > F gần > F xa là backwardation. Thứ tự này thường xuất hiện khi hàng giao ngay đang khan hiếm, ví dụ tồn kho thấp hoặc nguồn cung bị gián đoạn. Lúc đó người mua chấp nhận trả cao hơn để có hàng ngay.

Đến ngày hết hạn, giá hợp đồng tương lai hội tụ về giá giao ngay. Nếu đường cong giữ nguyên hình dạng, người giữ vị thế mua hợp đồng tương lai và roll sang hợp đồng mới sẽ mua hợp đồng xa với giá thấp hơn hợp đồng vừa đóng. Phần chênh lệch này gọi là lợi suất roll dương (positive roll yield). Đây không phải lợi nhuận chắc chắn: giá giao ngay có thể giảm và đường cong có thể đổi chiều.

Định nghĩa chính xác hơn

• Theo mô hình chi phí nắm giữ (cost of carry): F = S × e^((r + u − y) × T). Trong đó r là lãi suất, u là chi phí lưu kho, y là lợi suất tiện lợi (convenience yield), T là thời gian đến đáo hạn. Backwardation xảy ra khi y lớn hơn r + u.
• Basis: basis = S − F. Trong backwardation, basis dương.
• Normal backwardation (theo Keynes): giá tương lai thấp hơn giá giao ngay kỳ vọng tại ngày đáo hạn, không phải giá giao ngay hiện tại. Đây là khái niệm khác, dễ bị nhầm với định nghĩa trên.

Trường hợp đặc biệt

• Backwardation một phần: đoạn đầu đường cong dốc xuống, đoạn xa lại dốc lên. Hình dạng này thường được mô tả theo từng đoạn kỳ hạn.
• Tài sản tài chính: với chỉ số chứng khoán hoặc tiền tệ, giá tương lai phụ thuộc chủ yếu vào chênh lệch lãi suất và cổ tức, không phụ thuộc vào lưu kho. Xem điểm kỳ hạn.
• Kim loại quý: vàng hiếm khi ở trạng thái backwardation, vì tồn kho lớn và chi phí lưu kho thấp.

Contango và backwardation

Contango là trạng thái ngược lại: giá tương lai cao hơn giá giao ngay, đường cong dốc lên. Contango thường gặp khi nguồn cung dồi dào. Thị trường có thể chuyển qua lại giữa hai trạng thái này.

Bạn sẽ gặp thuật ngữ này ở đâu

• Báo cáo và tin tức về năng lượng, hàng hóa và kim loại, khi nói về tồn kho và nguồn cung.
• Bảng giá các kỳ hạn hợp đồng tương lai trên sàn phái sinh.
• Tài liệu của quỹ và ETN dựa trên hợp đồng tương lai, ở phần giải thích lợi suất roll.
• CFD dựa trên hợp đồng tương lai: giá có thể được điều chỉnh khi nhà cung cấp roll hợp đồng. Hãy kiểm tra cách tính và phí swap trong điều kiện hiện hành của nhà cung cấp.

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm bạn mất tiền rất nhanh, kể cả khi bạn hiểu đúng cấu trúc đường cong. Xem thêm phần quản lý rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

Backwardation là gì, nói ngắn gọn?

Là trạng thái giá hợp đồng tương lai thấp hơn giá giao ngay của cùng tài sản.

Backwardation có báo hiệu giá sẽ tăng không?

Không. Trạng thái này phản ánh cung cầu và chi phí nắm giữ ở hiện tại. Nó không dự báo hướng giá.

Contango và backwardation khác nhau thế nào?

Trong contango, giá tương lai cao hơn giá giao ngay. Trong backwardation, giá tương lai thấp hơn giá giao ngay.

Vì sao hàng hóa vật chất hay rơi vào backwardation?

Khi hàng giao ngay khan hiếm, lợi suất tiện lợi tăng. Khi nó vượt tổng lãi suất và chi phí lưu kho, giá tương lai sẽ thấp hơn giá giao ngay.

Tôi tìm các thuật ngữ khác ở đâu?

Xem trang thuật ngữ tài chính và phái sinh.