Cung tiền là gì
Cung tiền (money supply) là tổng lượng tiền đang lưu hành trong một nền kinh tế ở một thời điểm. Tiền ở đây gồm tiền mặt và các khoản tiền gửi tại ngân hàng mà người dân, doanh nghiệp có thể dùng để chi tiêu.
Ngân hàng trung ương không đếm mọi loại tài sản là tiền. Họ chia cung tiền thành các "khối" theo mức độ dễ chi tiêu, gọi là tính thanh khoản. Hai khối được nhắc đến nhiều nhất là M1 và M2.
- Ngân hàng trung ương mua trái phiếu chính phủ bằng tiền mới tạo ra (QE).
- Lợi suất trái phiếu giảm và lượng tiền trong hệ thống tăng lên.
- Nắm giữ đồng tiền này sinh lời thấp hơn trước.
- Đồng tiền có xu hướng yếu đi; kết thúc QE (thu hẹp QE, tapering) thường tác động ngược lại.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
M1 M2 là gì
| Khối | Gồm những gì (theo cách hiểu phổ biến) | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| M1 | Tiền mặt ngoài hệ thống ngân hàng, tiền gửi không kỳ hạn dùng để thanh toán | Tiền sẵn sàng để chi tiêu ngay |
| M2 | M1 cộng tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và một số khoản gần như tiền | Thước đo rộng hơn về sức mua tiềm năng |
Định nghĩa cụ thể khác nhau giữa các quốc gia và có thể thay đổi theo thời gian. Ví dụ, Fed từng điều chỉnh cách tính M1, khiến chuỗi số liệu có điểm gãy. Khi so sánh số liệu qua nhiều năm hoặc giữa các nước, cần đọc ghi chú phương pháp của cơ quan công bố.
Cung tiền tăng giảm vì đâu
Cung tiền thay đổi chủ yếu qua:
- Tín dụng ngân hàng: khi ngân hàng cho vay, tiền gửi mới được tạo ra trong hệ thống, cung tiền rộng tăng.
- Chính sách của ngân hàng trung ương: lãi suất điều hành, mua bán trái phiếu, nghiệp vụ thị trường mở. Xem thêm QE và QT và Ngân hàng trung ương và tiền tệ.
- Chi tiêu ngân sách và các khoản hỗ trợ của chính phủ.
- Dòng ngoại tệ: khi ngân hàng trung ương mua ngoại tệ, nội tệ được bơm vào nền kinh tế.
Cung tiền M2 và lạm phát: một mối liên hệ còn tranh cãi
Lý thuyết số lượng tiền tệ viết dưới dạng M × V = P × Q: cung tiền nhân vòng quay tiền bằng mức giá nhân sản lượng. Nếu vòng quay tiền (V) và sản lượng (Q) ổn định, cung tiền tăng nhanh sẽ đẩy giá lên, tức là gây lạm phát.
Thực tế phức tạp hơn:
- Vòng quay tiền không ổn định: tiền có thể nằm im trong tài khoản tiết kiệm hoặc chảy vào tài sản tài chính thay vì hàng hóa.
- Độ trễ dài và không đều: tác động lên giá, nếu có, xuất hiện sau nhiều tháng và khó xác định thời điểm.
- Đổi mới tài chính làm ranh giới giữa các khối tiền mờ đi.
Vì vậy, nhiều ngân hàng trung ương lớn đã thôi dùng cung tiền làm mục tiêu chính và chuyển sang điều hành bằng lãi suất. Tuy vậy, các giai đoạn cung tiền tăng vọt rồi lạm phát tăng theo khiến cuộc tranh luận chưa kết thúc. Cách đọc an toàn là coi cung tiền như một chỉ báo bổ sung, không phải công cụ dự báo lạm phát.
Thị trường thường phản ứng thế nào
Với phần lớn nền kinh tế lớn, số liệu cung tiền ít gây biến động mạnh bằng CPI hay quyết định lãi suất. Nhà giao dịch thường theo dõi nó theo xu hướng:
- Cung tiền tăng nhanh kéo dài có thể được hiểu là điều kiện tiền tệ nới lỏng. Thị trường khi đó đặt câu hỏi về lạm phát và khả năng ngân hàng trung ương thắt chặt.
- Cung tiền chậm lại hoặc co hẹp có thể được đọc là tín dụng yếu, gắn với lo ngại tăng trưởng.
- Phản ứng phụ thuộc vào mức chênh lệch so với kỳ vọng. Xem Tin kỳ vọng và bất ngờ.
Các mô tả trên là cách thị trường thường lý giải, không phải quy luật. Giá có thể phản ứng ngược chiều. Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, nhất là quanh thời điểm công bố dữ liệu. Xem Quản lý rủi ro.
Lấy số liệu và lịch công bố ở đâu
Chỉ dùng số liệu cung tiền từ trang thống kê chính thức của ngân hàng trung ương nước liên quan. Ngày công bố cũng lấy từ lịch chính thức của cơ quan đó. Trang này không đăng số liệu hay ngày cụ thể vì chúng thay đổi theo từng kỳ. Cách theo dõi lịch được hướng dẫn tại Cách đọc lịch kinh tế.
Với Việt Nam, xem thêm Lãi suất & kinh tế VN và Lãi suất và tiền tệ.
Câu hỏi thường gặp
M1 khác M2 thế nào?
M1 là tiền dùng để chi tiêu ngay. M2 gồm M1 cộng các khoản tiền gửi có kỳ hạn, tiết kiệm và tài sản gần như tiền.
Cung tiền M2 tăng có chắc gây lạm phát không?
Không chắc. Kết quả còn phụ thuộc vào vòng quay tiền, sản lượng và kỳ vọng. Giới kinh tế học vẫn tranh luận về mối liên hệ này.
Vì sao ngân hàng trung ương ít nhắc đến cung tiền?
Phần lớn ngân hàng trung ương lớn điều hành bằng lãi suất. Họ không còn dùng cung tiền làm mục tiêu chính vì quan hệ giữa cung tiền và lạm phát kém ổn định.
Tìm số liệu money supply chính xác ở đâu?
Trên trang thống kê chính thức của ngân hàng trung ương công bố số liệu, kèm ghi chú phương pháp tính.
Có nên giao dịch theo số liệu cung tiền?
Trang này không đưa ra khuyến nghị giao dịch. Cung tiền chỉ là một phần của phân tích cơ bản. Giao dịch có đòn bẩy có rủi ro mất tiền.