Định nghĩa ngắn
Petrodollar (đô la dầu mỏ) là số đô la Mỹ (USD) mà các nước xuất khẩu dầu thu được khi bán dầu. Phần lớn số tiền này sau đó được đầu tư trở lại vào tài sản tài chính, chủ yếu là tài sản định giá bằng USD.
Quá trình đưa tiền này quay lại thị trường gọi là tái chế petrodollar (petrodollar recycling).
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa chính xác hơn
Thuật ngữ có hai nghĩa:
- Nghĩa hẹp: thặng dư xuất khẩu dầu được thanh toán bằng USD và nằm trong dự trữ của nước xuất khẩu.
- Nghĩa rộng, "hệ thống petrodollar": thông lệ định giá và thanh toán dầu thô quốc tế bằng USD. Thông lệ này hình thành sau khi hệ thống Bretton Woods chấm dứt và USD trở thành tiền pháp định không còn gắn với vàng.
Quan hệ giữa petrodollar và USD là hai chiều. Người mua dầu cần USD để thanh toán, nên nhu cầu USD trên thế giới tăng. Nước bán dầu nhận USD rồi mua trái phiếu, gửi ngân hàng hoặc đầu tư bằng USD, nên tiền quay lại hệ thống tài chính Mỹ và quốc tế. Dòng tiền này được ghi trong tài khoản vốn và tài chính của cán cân thanh toán.
Ví dụ giả định
Một nước giả định tên A xuất khẩu dầu:
- Một nhà máy lọc dầu ở châu Á mua dầu của A và trả bằng USD, dù nhà máy hạch toán bằng đồng nội tệ. Nhà máy phải đổi nội tệ sang USD trước khi trả.
- A nhận USD. Phần chi tiêu trong nước được đổi sang nội tệ, phần còn lại là thặng dư.
- Quỹ đầu tư quốc gia của A dùng thặng dư mua trái phiếu chính phủ Mỹ, cổ phiếu và gửi tiền vào ngân hàng quốc tế.
- Các ngân hàng nhận tiền gửi lại cho vay, có thể cho chính các nước nhập khẩu dầu vay.
Vòng dầu → USD → tài sản tài chính → tín dụng chính là quá trình tái chế. Khi giá dầu tăng, lượng petrodollar thường tăng theo. Khi giá dầu giảm, dòng tiền này có thể thu hẹp hoặc đổi chiều, vì nước xuất khẩu phải bán bớt tài sản để bù ngân sách.
Bạn gặp thuật ngữ này ở đâu
- Tin tức và báo cáo: bài về giá dầu, dự trữ ngoại hối, quỹ đầu tư quốc gia, nhu cầu trái phiếu Mỹ, và các bài bàn về khả năng thanh toán dầu bằng đồng tiền khác.
- Nền tảng giao dịch: trên MetaTrader, CFD dầu thô thường được báo giá bằng USD, cũng như vàng XAUUSD. Đây là hệ quả của việc định giá hàng hóa bằng USD. Xem thêm nhóm năng lượng và hàng hóa.
- Phân tích cơ bản: khi xem mối liên hệ giữa giá dầu, USD và tiền tệ của nước xuất khẩu.
Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm bạn mất tiền rất nhanh. Hiểu khái niệm vĩ mô không giúp dự đoán chắc chắn giá sẽ đi về đâu.
Trường hợp đặc biệt và dễ nhầm
- Không phải toàn bộ dầu đều thanh toán bằng USD. Một số hợp đồng song phương dùng đồng tiền khác. Tuy vậy, giá tham chiếu chính trên thị trường quốc tế vẫn báo bằng USD.
- Petrodollar khác petrocurrency. Petrocurrency (tiền tệ dầu mỏ) là đồng nội tệ của nước xuất khẩu dầu, có tỷ giá thường biến động cùng giá dầu. Petrodollar là USD mà nước đó thu về.
- Petrodollar khác eurodollar. Eurodollar là tiền gửi USD nằm ngoài nước Mỹ. Petrodollar gửi ở ngân hàng nước ngoài có thể trở thành eurodollar.
- Một số nước dùng USD trong nước là chuyện khác, gọi là đô la hóa.
Thuật ngữ liên quan
- Hệ thống Bretton Woods
- Lý thuyết Dollar Smile
- Dòng tiền trú ẩn an toàn
- Rủi ro tỷ giá
- Thị trường mới nổi
- Trái phiếu Eurobond
- Thuật ngữ tài chính
Câu hỏi thường gặp
Petrodollar là gì, nói ngắn gọn?
Là số USD mà nước xuất khẩu dầu thu được từ bán dầu, phần lớn sau đó được đầu tư lại vào tài sản tài chính.
Đô la dầu mỏ có phải một loại tiền riêng không?
Không. Đó vẫn là USD thông thường. Tên gọi chỉ nguồn gốc của số tiền.
Hệ thống petrodollar ảnh hưởng đến USD thế nào?
Hệ thống này tạo thêm nhu cầu USD để thanh toán dầu và thêm người mua tài sản bằng USD. Mức ảnh hưởng thực tế còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
Giá dầu giảm thì petrodollar ra sao?
Nước xuất khẩu thu ít USD hơn. Thặng dư để tái chế giảm, có khi họ còn phải bán bớt tài sản.
