ADR là gì? GDR và chứng chỉ lưu ký

Định nghĩa ngắn

Chứng chỉ lưu ký (depositary receipt) là giấy chứng nhận do một ngân hàng phát hành, đại diện cho cổ phiếu của một công ty nước ngoài đang được ngân hàng đó giữ hộ, và được giao dịch như cổ phiếu trên sàn khác.

ADR (American Depositary Receipt): chứng chỉ lưu ký niêm yết hoặc giao dịch tại Mỹ, tính bằng USD.
GDR (Global Depositary Receipt): chứng chỉ lưu ký chào bán ở thị trường ngoài Mỹ, thường tại London hoặc Luxembourg, có thể tính bằng USD hoặc EUR.

Định nghĩa chính xác

Công ty phát hành (hoặc nhà đầu tư) gửi cổ phiếu gốc vào một ngân hàng lưu ký tại nước sở tại. Ngân hàng lưu ký chính (depositary bank) ở thị trường đích phát hành chứng chỉ tương ứng theo một tỷ lệ chuyển đổi cố định: một chứng chỉ có thể bằng một phần, một hoặc nhiều cổ phiếu gốc.

Người giữ chứng chỉ hưởng cổ tức (sau khi ngân hàng quy đổi ngoại tệ và trừ phí lưu ký) và có thể có quyền biểu quyết, tùy thỏa thuận lưu ký.

ADR được chia thành:

Sponsored: công ty phát hành ký hợp đồng với ngân hàng lưu ký, chịu nghĩa vụ công bố thông tin theo cấp độ niêm yết.
Unsponsored: ngân hàng tự phát hành mà không cần công ty tham gia, thường giao dịch ngoài sàn (OTC).

Ví dụ minh họa (giả định)

Công ty X niêm yết cổ phiếu gốc tại Nhật Bản. Mỗi ADR của X đại diện cho k cổ phiếu gốc.

Giá lý thuyết của một ADR:

Giá ADR (USD) = Giá cổ phiếu gốc (JPY) × k ÷ Tỷ giá USD/JPY

Nếu giá cổ phiếu gốc tại Tokyo không đổi nhưng JPY mất giá so với USD, giá ADR tính bằng USD sẽ giảm.
Nếu giá ADR lệch khỏi giá lý thuyết, các tổ chức có thể tạo hoặc hủy chứng chỉ để kiếm chênh lệch. Đây là một dạng arbitrage, và nó giữ hai mức giá ở gần nhau.

Ví dụ này cho thấy người giữ ADR chịu cả biến động giá cổ phiếu lẫn rủi ro tỷ giá.

Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu

Tin tức và báo cáo: "ADR của công ty Y tăng trước giờ mở cửa tại châu Á", hoặc "công ty Z chào bán GDR để huy động vốn ngoại".
Bảng giá chứng khoán Mỹ: mã ADR có ghi chú "ADR" hoặc "ADS" (American Depositary Share, tức một đơn vị trong ADR).
Nền tảng giao dịch: một số nhà môi giới cung cấp CFD trên cổ phiếu, trong đó mã của công ty nước ngoài thực chất bám theo giá ADR. CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, và người giữ CFD không sở hữu chứng chỉ lẫn cổ phiếu gốc.

Các trường hợp đặc biệt

Thay đổi tỷ lệ: ngân hàng có thể điều chỉnh tỷ lệ chuyển đổi. Khi đó giá ADR nhảy theo, dù giá trị kinh tế không đổi.
Chấm dứt chương trình: khi chương trình bị hủy niêm yết, người giữ thường được nhận cổ phiếu gốc hoặc tiền bán cổ phiếu.
Hạn chế sở hữu nước ngoài: ở một số thị trường mới nổi, chứng chỉ lưu ký có thể giao dịch với giá chênh so với cổ phiếu gốc.
Cổ tức: ngày GDKHQ của ADR có thể khác ngày của cổ phiếu gốc.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

ADR là gì?

ADR là chứng chỉ lưu ký giao dịch tại Mỹ bằng USD, đại diện cho cổ phiếu của một công ty nước ngoài.

GDR là gì?

GDR là chứng chỉ lưu ký chào bán ở thị trường quốc tế ngoài Mỹ, thường niêm yết tại các sàn châu Âu.

Chứng chỉ lưu ký có giống cổ phiếu không?

Về giao dịch thì gần giống. Về pháp lý, người giữ có quyền đối với cổ phiếu gốc thông qua ngân hàng lưu ký, chứ không trực tiếp có tên trong sổ cổ đông.

Vì sao giá ADR khác giá cổ phiếu gốc?

Do tỷ lệ chuyển đổi, tỷ giá, giờ giao dịch khác nhau, phí lưu ký và các hạn chế chuyển đổi.

Mua CFD trên cổ phiếu có phải là sở hữu ADR không?

Không. CFD chỉ là hợp đồng chênh lệch giá. Bạn không sở hữu chứng chỉ, không có quyền biểu quyết. Khi dùng đòn bẩy, khoản lỗ có thể lớn hơn bạn dự tính.

ADR và GDR là gì?