Đòn bẩy thực tế (effective leverage) là gì và vì sao quan trọng hơn mức đòn bẩy tài khoản

Đòn bẩy tài khoản và đòn bẩy thực tế khác nhau thế nào

Đòn bẩy tài khoản là mức cài đặt sàn áp cho tài khoản. Nó chỉ quyết định ký quỹ (margin), tức số tiền bị giữ lại để mở vị thế. Đòn bẩy càng cao thì ký quỹ cho cùng khối lượng lệnh càng nhỏ.

Đòn bẩy thực tế (effective leverage) là tỷ lệ giữa tổng giá trị danh nghĩa các vị thế đang mở và vốn chủ sở hữu (equity, tức số dư cộng lãi/lỗ chưa chốt). Con số này cho biết tài khoản đang thực sự chịu rủi ro lớn đến đâu.

Hai khái niệm này dễ bị nhầm. Tài khoản cài đòn bẩy cao nhưng chỉ mở lệnh nhỏ thì đòn bẩy thực tế vẫn thấp. Ngược lại, tài khoản cài đòn bẩy thấp nhưng dùng gần hết vốn để mở lệnh thì đòn bẩy thực tế vẫn cao.

Cách tính đòn bẩy thực tế

Công thức:

Đòn bẩy thực tế = Tổng giá trị danh nghĩa các vị thế ÷ Vốn chủ sở hữu

Trong đó:

• Giá trị danh nghĩa của mỗi vị thế = khối lượng (lot) × kích thước hợp đồng × giá hiện tại, quy đổi sang đồng tiền của tài khoản.
• Kích thước hợp đồng khác nhau theo sản phẩm: cặp tiền, vàng XAUUSD, chỉ số như US100 hay NAS100 đều có quy định riêng. Xem thông số hợp đồng trong MetaTrader (cửa sổ thông tin sản phẩm) trước khi tính.
• Nếu có nhiều lệnh, cộng giá trị danh nghĩa của tất cả. Các lệnh tương quan cao, ví dụ cùng mua nhiều cặp có chung USD, nên coi như cùng một khoản rủi ro. Xem thêm rủi ro tương quan.

Dùng công cụ dưới đây để xem ký quỹ cần cho một vị thế ở mức đòn bẩy bạn chọn. Từ đó bạn so được ký quỹ với giá trị danh nghĩa, và giá trị danh nghĩa với vốn.

Lưu ý: ký quỹ nhỏ không có nghĩa là rủi ro nhỏ. Khoản ký quỹ chỉ là tiền bị giữ lại. Lãi/lỗ được tính trên toàn bộ giá trị danh nghĩa.

Vì sao đòn bẩy thực tế quyết định rủi ro đòn bẩy

Mức lãi/lỗ tính theo phần trăm vốn xấp xỉ bằng đòn bẩy thực tế × phần trăm biến động giá. Giá đi ngược một mức nhỏ, nhưng nếu đòn bẩy thực tế lớn thì phần vốn mất đi vẫn lớn.

Một số điểm trader có kinh nghiệm cần để ý:

• Đổi đòn bẩy tài khoản không đổi giá trị mỗi pip. Cùng khối lượng lệnh, mỗi pip vẫn mang cùng số tiền lãi/lỗ, dù cài đòn bẩy cao hay thấp. Thứ thay đổi là ký quỹ bị giữ và khoảng cách đến mức stop out.
• Đòn bẩy thực tế tăng khi đang lỗ. Vốn chủ sở hữu giảm trong khi giá trị vị thế gần như giữ nguyên, nên tỷ lệ này tự tăng lên. Đây là lý do thua lỗ có thể tăng tốc.
• Đòn bẩy cao trên tài khoản làm stop out đến muộn hơn, nên tài khoản có thể giữ vị thế thua lỗ lâu hơn và lỗ sâu hơn trước khi bị đóng.
• Stop Loss giới hạn lỗ trong điều kiện bình thường, nhưng không chặn được trượt giá khi thị trường gap. Xem cách đặt Stop Loss.

Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả toàn bộ số vốn đã nạp. Không có mức đòn bẩy hay phương pháp nào bảo đảm có lãi.

Stress test: thử kịch bản gap giá

Gap là khi giá mở cửa phiên mới cách xa giá đóng cửa trước đó, thường gặp sau cuối tuần hoặc khi có tin lớn. Lệnh Stop Loss lúc đó được khớp ở giá có sẵn đầu tiên, có thể xấu hơn nhiều so với mức bạn đặt.

Cách tự kiểm tra:

1. Ghi lại vốn chủ sở hữu, ký quỹ đã dùng và tổng giá trị danh nghĩa các lệnh đang mở.
2. Chọn một mức gap giả định cho từng sản phẩm. Tham khảo các khoảng gap từng xảy ra trên biểu đồ của chính sản phẩm đó, không dùng mức "trung bình" chung.
3. Nhập vào công cụ dưới đây để xem mức ký quỹ (margin level, tức tỷ lệ phần trăm giữa vốn chủ sở hữu và ký quỹ đã dùng) sau cú gap, cùng các mức giá xảy ra margin call và stop out.
4. Nếu giá sau gap vượt qua mức stop out, sàn có thể đóng lệnh ở giá xấu hơn dự kiến. Phần lỗ thực tế lúc đó có thể lớn hơn mức bạn định chịu.
5. Nếu kết quả vượt quá mức lỗ bạn chấp nhận, giảm khối lượng hoặc số lệnh cùng chiều trước thời điểm có rủi ro gap.

Đọc thêm: rủi ro gap cuối tuần, rủi ro giao dịch tin tức và tránh margin call.

Đòn bẩy bao nhiêu là hợp lý

Không có một con số đúng cho mọi người. Câu hỏi đúng hơn là: mỗi lệnh được phép lỗ bao nhiêu phần vốn, và Stop Loss cách điểm vào bao xa?

• Bắt đầu từ mức rủi ro mỗi lệnh bạn chấp nhận. Xem rủi ro mỗi lệnh.
• Tính khối lượng lệnh từ mức rủi ro đó và khoảng cách Stop Loss. Xem tính khối lượng lệnh hoặc khối lượng lệnh theo ATR.
• Đòn bẩy thực tế là kết quả của bước trên, không phải mục tiêu chọn trước. Stop Loss gần cho phép khối lượng lớn hơn, nhưng cũng dễ bị gap và trượt giá vượt qua.
• Cộng đòn bẩy thực tế của tất cả lệnh đang mở và chạy stress test gap. Nếu kết quả làm tài khoản rơi vào vùng stop out, tổng vị thế đang quá lớn so với vốn.
• Đặt giới hạn tổng: lỗ tối đa trong ngày hoặc tuần, mức drawdown chấp nhận được. Xem giới hạn lỗ ngày/tuần và kế hoạch quản lý rủi ro.

Người mới có thể thử trên tài khoản demo để quan sát đòn bẩy thực tế và mức ký quỹ thay đổi thế nào khi giá chạy, trước khi dùng tiền thật.

Lưu ý pháp lý và rủi ro

Theo thông tin cơ quan quản lý đã công bố: NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Ngoài ra: NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Hãy đọc kỹ trang pháp lý và an toàn trước khi quyết định.

Câu hỏi thường gặp

Đòn bẩy thực tế khác đòn bẩy tài khoản ở điểm nào?

Đòn bẩy tài khoản chỉ quyết định ký quỹ. Đòn bẩy thực tế là tổng giá trị vị thế chia cho vốn chủ sở hữu, nên nó phản ánh rủi ro thật.

Giảm đòn bẩy tài khoản có làm lệnh an toàn hơn không?

Không trực tiếp. Cùng khối lượng thì lãi/lỗ mỗi pip không đổi. Rủi ro chỉ giảm khi bạn giảm khối lượng, tức giảm đòn bẩy thực tế.

Vì sao đòn bẩy thực tế tăng khi tôi không mở thêm lệnh?

Khi lệnh đang lỗ, vốn chủ sở hữu giảm còn giá trị vị thế gần như giữ nguyên, nên tỷ lệ giữa chúng tăng lên.

Stop Loss có bảo vệ tôi khỏi gap không?

Không hoàn toàn. Khi có gap, lệnh được khớp ở giá có sẵn đầu tiên, có thể xấu hơn mức bạn đặt.

Tôi xem mức margin call và stop out ở đâu?

Dùng công cụ margin call trên trang này để ước tính. Điều kiện cụ thể của sàn bạn dùng cần kiểm tra trong khu vực cá nhân hoặc trên trang chính thức của sàn. Xem thêm công cụ tính toán.