Kỳ vọng lợi nhuận trading (expectancy)

Kỳ vọng lợi nhuận, hay expectancy, cho biết trung bình mỗi lệnh của một hệ thống mang lại bao nhiêu so với mức rủi ro bạn đặt ra. Đây là thước đo mô tả kết quả đã có. Nó không dự báo lệnh tiếp theo sẽ thắng hay thua.

Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Một expectancy dương trên giấy không bảo đảm tài khoản sẽ có lãi.

Công cụ trên mô phỏng Monte Carlo cho một chiến lược rủi ro cố định mỗi lệnh. Nó cho thấy kết quả có thể phân tán rộng đến đâu và drawdown có thể sâu đến mức nào. Đây là mô hình, không phải dự báo.

Expectancy là gì

Expectancy là kỳ vọng toán học trong giao dịch: giá trị trung bình của một lệnh khi bạn lặp lại cùng một cách làm rất nhiều lần.

• Expectancy dương: trong mẫu đã đo, các lệnh thắng bù được các lệnh thua và còn dư.
• Expectancy âm: về lâu dài, cách làm này làm hao tài khoản, dù thỉnh thoảng có chuỗi thắng.
• Expectancy gần bằng không: chi phí giao dịch dễ biến kết quả thành âm.

Tỷ lệ thắng cao chưa đủ. Một hệ thống thắng thường xuyên nhưng lãi nhỏ và lỗ lớn vẫn có thể có expectancy âm. Ngược lại, hệ thống thắng ít nhưng lãi lớn hơn lỗ có thể có expectancy dương. Xem thêm tỷ lệ Risk Reward và tỷ lệ thắng hòa vốn.

Cách tính expectancy

Công thức:

Expectancy = (Tỷ lệ thắng × Lãi trung bình) − (Tỷ lệ thua × Lỗ trung bình)

Các thành phần:

Tính theo đơn vị R

R là mức rủi ro dự kiến của một lệnh, tức số tiền bạn chấp nhận mất nếu giá chạm Stop Loss. Thay vì tính lãi lỗ bằng tiền, bạn đổi mỗi kết quả thành bội số của R:

• Lệnh lỗ đúng bằng mức Stop Loss là lỗ trọn một R.
• Lệnh lãi bằng một nửa khoảng cách Stop Loss là lãi nửa R.

Tính theo R giúp so sánh các lệnh có khối lượng khác nhau và tách chất lượng hệ thống khỏi kích thước tài khoản. Muốn quy R ra tiền, bạn cần tính khối lượng lệnh và chọn mức rủi ro mỗi lệnh.

Kết quả expectancy theo R đọc là "trung bình mỗi lệnh lãi hoặc lỗ bao nhiêu phần của R". Để thử các tổ hợp tỷ lệ thắng và lãi/lỗ trung bình cụ thể, hãy dùng công cụ mô phỏng ở đầu trang hoặc trang công cụ tính toán.

Đừng quên chi phí

Spread, commission, phí swap và trượt giá (slippage, tức khớp lệnh ở giá kém hơn giá đặt) đều làm giảm lãi và tăng lỗ thực tế. Hãy tính expectancy từ kết quả sau chi phí, không dùng kết quả lý thuyết trên biểu đồ.

Vì sao cỡ mẫu quan trọng

Expectancy là con số trung bình. Trung bình tính từ ít lệnh rất dễ bị lệch:

• Chuỗi thắng hoặc thua ngẫu nhiên: vài lệnh may mắn có thể làm một hệ thống yếu trông tốt.
• Điều kiện thị trường thay đổi: kết quả trong giai đoạn có xu hướng mạnh có thể không lặp lại khi thị trường đi ngang.
• Lệnh ngoại lệ: một lệnh lãi hoặc lỗ rất lớn làm lệch trung bình, nhất là khi mẫu nhỏ.

Mẫu càng lớn và càng đa dạng về điều kiện thị trường thì ước tính càng đáng tin hơn, nhưng không bao giờ chắc chắn. Mô phỏng Monte Carlo cho thấy rõ điều này: cùng một expectancy, các chuỗi lệnh ngẫu nhiên vẫn cho kết quả rất khác nhau, có chuỗi kết thúc lỗ và có chuỗi có drawdown sâu.

Vì vậy, ghi chép đầy đủ trong nhật ký giao dịch là điều kiện để tính expectancy có ý nghĩa.

Expectancy dương không có nghĩa là có lãi chắc chắn

Kể cả khi expectancy đo được là dương, tài khoản vẫn có thể thua lỗ nặng vì:

• Drawdown: chuỗi thua liên tiếp có thể kéo vốn xuống sâu trước khi hệ thống kịp phục hồi. Xem drawdown tối đa.
• Rủi ro cháy tài khoản: rủi ro mỗi lệnh quá cao làm tăng khả năng mất phần lớn vốn. Xem rủi ro cháy tài khoản.
• Ước tính sai: expectancy trong quá khứ chỉ là ước lượng, có thể không còn đúng trong tương lai.
• Kỷ luật: bỏ Stop Loss, tăng khối lượng sau chuỗi thua hoặc đổi quy tắc giữa chừng làm số liệu cũ mất giá trị.

Expectancy cũng là đầu vào của các phương pháp chọn kích thước vị thế như công thức Kelly. Các phương pháp này rất nhạy với sai số ước tính, nên cần thận trọng.

Cách dùng expectancy trong thực tế

1. Ghi lại mỗi lệnh: điểm vào, Stop Loss, điểm thoát, chi phí, kết quả theo R.
2. Chỉ gộp các lệnh theo cùng một bộ quy tắc.
3. Tính tỷ lệ thắng, lãi trung bình và lỗ trung bình theo R, sau chi phí.
4. Áp dụng công thức và xem kết quả cùng với drawdown, không xem riêng lẻ.
5. Chạy mô phỏng để thấy phạm vi kết quả có thể xảy ra với mức rủi ro bạn chọn.
6. Đặt giới hạn rủi ro trong kế hoạch quản lý rủi ro.

Bạn có thể đọc thêm tại mục quản lý rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

Expectancy là gì?

Expectancy là mức lãi hoặc lỗ trung bình mỗi lệnh của một hệ thống, thường tính theo đơn vị R. Nó mô tả kết quả đã đo được, không dự báo lệnh tiếp theo.

Cách tính expectancy như thế nào?

Lấy tỷ lệ thắng nhân lãi trung bình, rồi trừ đi tỷ lệ thua nhân lỗ trung bình. Nên dùng số liệu sau chi phí.

Vì sao nên tính theo R thay vì theo tiền?

R giúp so sánh các lệnh có khối lượng khác nhau và đánh giá hệ thống mà không phụ thuộc vào kích thước tài khoản.

Expectancy dương có bảo đảm lãi không?

Không. Chuỗi thua, drawdown, chi phí, sai số ước tính và rủi ro mỗi lệnh quá cao vẫn có thể gây lỗ lớn.

Cần bao nhiêu lệnh để tin vào expectancy?

Không có ngưỡng nào bảo đảm. Mẫu càng lớn và càng bao quát nhiều điều kiện thị trường thì ước tính càng ổn định hơn. Mô phỏng Monte Carlo giúp thấy mức phân tán của kết quả.

Tỷ lệ thắng cao có nghĩa là expectancy tốt?

Không nhất thiết. Nếu lỗ trung bình lớn hơn nhiều so với lãi trung bình, expectancy vẫn có thể âm dù tỷ lệ thắng cao.