Giao dịch forex và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh, kể cả khi bạn đã có kế hoạch. Quản lý rủi ro không làm cho lệnh thắng. Nó chỉ giới hạn số tiền bạn có thể mất khi lệnh sai và giúp tài khoản không bị xóa sạch sau một chuỗi lệnh thua. Không phương pháp nào trên trang này bảo đảm lợi nhuận.
Vì sao phải quản lý rủi ro ở hai cấp
Cấp từng lệnh trả lời câu hỏi: nếu lệnh này chạm stop loss, tôi mất bao nhiêu tiền? Con số đó phải được biết trước khi vào lệnh, không phải sau.
Cấp tài khoản trả lời câu hỏi: nếu nhiều lệnh cùng thua, hoặc thua liên tiếp, tài khoản còn lại bao nhiêu? Kiểm soát tốt từng lệnh là chưa đủ nếu bạn mở nhiều lệnh cùng lúc trên các thị trường di chuyển giống nhau, hoặc tiếp tục giao dịch sau khi đã lỗ nặng trong ngày.
Quản lý vốn cơ bản là sự kết hợp của hai cấp này: giới hạn lỗ cho từng lệnh, rồi giới hạn tổng rủi ro đang mở và tổng mức lỗ theo ngày hoặc tuần.
Các biến số cốt lõi
Rủi ro mỗi lệnh
Đây là phần số dư bạn chấp nhận mất nếu lệnh chạm stop loss. Nhiều trader tính mức này theo phần trăm số dư, chẳng hạn quy tắc "rủi ro mỗi lệnh 1%" hay được nhắc đến. Ưu điểm của cách tính theo phần trăm là khi tài khoản giảm, số tiền rủi ro cũng tự giảm theo. Không có mức nào đúng cho mọi người. Cách chọn mức phù hợp được bàn ở trang Rủi ro mỗi lệnh.
Khoảng cách stop loss
Stop loss (lệnh cắt lỗ) là mức giá mà tại đó lệnh được đóng để chặn lỗ. Khoảng cách từ giá vào lệnh đến stop loss thường đo bằng pip (đơn vị biến động giá nhỏ nhất thường dùng của một cặp tiền). Stop nên đặt ở chỗ mà nếu giá chạm tới thì ý tưởng giao dịch của bạn đã sai, không đặt theo số tiền bạn muốn mất. Xem thêm Cách đặt Stop Loss.
Stop loss không phải lúc nào cũng khớp đúng giá. Khi thị trường mở cửa đầu tuần hoặc khi có tin mạnh, giá có thể nhảy qua mức stop (gap, trượt giá), và khoản lỗ thực tế lớn hơn dự tính. Xem Rủi ro gap cuối tuần và Rủi ro giao dịch tin tức.
Khối lượng lệnh
Khối lượng lệnh (lot) là biến số bạn điều chỉnh để khớp hai biến trên. Nguyên tắc:
Khối lượng = Số tiền chấp nhận rủi ro ÷ (Khoảng cách stop × Giá trị mỗi pip của mỗi lot)
Stop càng xa thì khối lượng càng phải nhỏ để giữ nguyên số tiền rủi ro. Dùng công cụ dưới đây để tính từ số dư, mức rủi ro và khoảng cách stop của bạn:
Hãy điền các ô còn trống để xem kết quả.
Làm tròn xuống 0,01 lot để rủi ro không bao giờ vượt quá giới hạn của bạn.
Chi tiết cách tính có ở Tính khối lượng lệnh và Khối lượng lệnh theo ATR.
Đòn bẩy
Đòn bẩy cho phép mở vị thế lớn hơn số tiền ký quỹ (margin). Cần phân biệt đòn bẩy tối đa mà tài khoản cho phép với đòn bẩy thực tế, tức tổng giá trị các vị thế đang mở so với vốn trong tài khoản. Chính đòn bẩy thực tế quyết định tài khoản dao động mạnh đến đâu. Đòn bẩy thực tế cao làm tài khoản dễ rơi vào margin call (cảnh báo thiếu ký quỹ) và stop-out (hệ thống tự đóng lệnh khi ký quỹ xuống dưới ngưỡng). Xem Đòn bẩy thực tế và Tránh margin call.
Tương quan giữa các lệnh
Các cặp tiền có chung đồng tiền thường di chuyển cùng chiều hoặc ngược chiều nhau. Mở nhiều lệnh trên các cặp tương quan cao thực chất giống như mở một lệnh lớn hơn, và tổng rủi ro vượt xa mức bạn định cho từng lệnh. Cần cộng rủi ro của các lệnh tương quan lại khi tính tổng rủi ro đang mở. Xem Rủi ro tương quan.
Cấp tài khoản: drawdown và giới hạn lỗ
Drawdown là mức sụt giảm của tài khoản tính từ đỉnh gần nhất. Khi tài khoản đã sụt sâu, muốn quay lại đỉnh thì cần mức tăng theo phần trăm lớn hơn mức đã mất. Vì vậy giữ drawdown nhỏ quan trọng hơn cố gỡ nhanh. Xem Drawdown tối đa và Phục hồi drawdown.
Các biện pháp thường dùng ở cấp tài khoản:
- Giới hạn tổng rủi ro của tất cả lệnh đang mở.
- Giới hạn lỗ theo ngày và theo tuần, đạt mức đó thì dừng giao dịch (Giới hạn lỗ ngày/tuần).
- Giảm mức rủi ro mỗi lệnh khi đang trong drawdown.
- Ghi nhật ký giao dịch để thấy rủi ro thực tế, không chỉ rủi ro dự tính.
Ngay cả với mức rủi ro cố định mỗi lệnh và một chiến lược có kỳ vọng dương, chuỗi thua liên tiếp vẫn xảy ra và kết quả của các trader dùng cùng quy tắc có thể chênh lệch rất xa nhau. Công cụ mô phỏng dưới đây chạy nhiều kịch bản ngẫu nhiên (Monte Carlo) cho một chiến lược rủi ro cố định để bạn thấy độ phân tán của kết quả và các mức drawdown có thể gặp. Đây là mô hình dựa trên giả định bạn nhập vào, không phải dự báo:
500 lần chạy ngẫu nhiên với cùng quy tắc. Đây là mô hình tính toán, không phải dự báo: thị trường thật có chi phí, trượt giá và các chuỗi thắng/thua mà mô hình bỏ qua.
Để hiểu các đầu vào của mô phỏng, xem Tỷ lệ Risk Reward, Tỷ lệ thắng hòa vốn, Kỳ vọng lợi nhuận và Rủi ro cháy tài khoản.
Danh sách kiểm tra trước khi vào lệnh
| Câu hỏi | Đạt khi |
|---|---|
| Stop loss đặt ở đâu và vì sao? | Có mức giá cụ thể, gắn với lý do lệnh sai |
| Nếu chạm stop, mất bao nhiêu tiền? | Biết số tiền trước khi vào lệnh, nằm trong mức rủi ro đã định |
| Khối lượng đã tính từ số dư và khoảng cách stop chưa? | Tính bằng công thức hoặc công cụ, không ước lượng |
| Đòn bẩy thực tế sau lệnh này là bao nhiêu? | Ký quỹ còn đủ xa ngưỡng margin call |
| Có lệnh nào đang mở tương quan với lệnh này không? | Đã cộng rủi ro các lệnh tương quan vào tổng |
| Sắp có tin lớn hoặc sắp nghỉ cuối tuần không? | Đã tính đến khả năng gap và trượt giá |
| Hôm nay đã chạm giới hạn lỗ ngày chưa? | Chưa chạm; nếu đã chạm thì không vào lệnh |
| Lệnh có trong kế hoạch giao dịch không? | Có, và sẽ được ghi vào nhật ký |
Bạn có thể ghép các mục này thành một bản kế hoạch viết sẵn: xem Kế hoạch quản lý rủi ro.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Rủi ro ngoài biểu đồ: pháp lý và đối tác
Cách quản lý rủi ro forex không chỉ gồm khối lượng và stop. Bạn còn chịu rủi ro từ phía sàn mà bạn giao dịch (rủi ro đối tác) và rủi ro pháp lý. Tại Việt Nam, theo phát biểu chính thức: NHNN: không có sàn Forex nào được cấp phép tại Việt Nam; giao dịch trên các sàn này có thể bị coi là vi phạm pháp luật. Cũng theo NHNN: nhà đầu tư trên sàn Forex tiếp tay cho hành vi vi phạm và không được pháp luật bảo vệ nếu bị thua lỗ. Đọc kỹ Rủi ro đối tác sàn và Pháp lý và an toàn trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Quản lý rủi ro có giúp tôi chắc chắn có lãi không?
Không. Nó chỉ giới hạn mức lỗ của từng lệnh và của tài khoản. Kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào chiến lược, chi phí giao dịch và diễn biến thị trường, và bạn vẫn có thể mất tiền.
Rủi ro một phần trăm mỗi lệnh có phải là mức chuẩn?
Đó là quy tắc phổ biến, không phải chuẩn bắt buộc. Mức phù hợp tùy chiến lược, tần suất giao dịch và mức drawdown bạn chịu được. Xem Rủi ro mỗi lệnh.
Đã có stop loss thì có cần quan tâm đòn bẩy không?
Có. Stop loss có thể bị trượt khi giá gap, và đòn bẩy thực tế cao làm tài khoản dễ bị stop-out trước khi giá tới stop của bạn.
Mở nhiều lệnh nhỏ có an toàn hơn một lệnh lớn không?
Không nhất thiết. Nếu các lệnh tương quan với nhau, tổng rủi ro tương đương một lệnh lớn. Hãy cộng rủi ro của chúng lại.
Tôi nên tập quản lý rủi ro ở đâu trước?
Có thể tập tính khối lượng và ghi nhật ký trên tài khoản demo trước, nhưng lưu ý demo không phản ánh đầy đủ tâm lý và điều kiện khớp lệnh khi giao dịch bằng tiền thật. Xem thêm Tâm lý giao dịch.