Penny stock là gì? Cổ phiếu penny và rủi ro

Định nghĩa ngắn

Penny stock (cổ phiếu penny) là cổ phiếu có giá mỗi cổ phiếu rất thấp, thường của công ty nhỏ và thường có thanh khoản kém, tức là ít người mua bán.

Ở Việt Nam, người ta hay gọi nhóm này là "cổ phiếu rác" hoặc "cổ phiếu trà đá". Đây là cách gọi trên báo chí và diễn đàn, không phải thuật ngữ pháp lý.

Định nghĩa chính xác hơn

Không có một ngưỡng giá chung cho mọi thị trường.

Mỹ: SEC định nghĩa penny stock bằng một ngưỡng giá cụ thể, kèm theo các điều kiện loại trừ như cổ phiếu niêm yết trên sàn lớn hoặc công ty đạt mức tài sản ròng nhất định. Nhiều cổ phiếu penny ở Mỹ giao dịch ngoài sàn (OTC).
Việt Nam: người ta thường dùng chữ này cho cổ phiếu có giá thị trường thấp hơn mệnh giá, vốn hóa nhỏ và free float thấp.

Một số trường hợp đặc biệt:

Giá thấp không có nghĩa là công ty yếu. Có công ty lớn nhưng số lượng cổ phiếu rất nhiều nên giá mỗi cổ phiếu thấp. Giá thấp cũng không có nghĩa là "rẻ".
Ngược lại, giá cao không loại trừ thanh khoản kém.
Cổ phiếu từng là blue chip có thể trở thành penny sau khủng hoảng, trước khi bị hủy niêm yết.

Ví dụ giả định

Giả sử cổ phiếu A có giá rất thấp. Bước giá tối thiểu (tick) của cổ phiếu A giống với các cổ phiếu khác.

Chênh lệch giữa giá mua và giá bán (spread) chỉ là một bước giá. Tuy vậy, so với giá thấp của A, một bước giá chiếm tỷ lệ lớn. Người mua vào rồi bán ra ngay đã lỗ một phần đáng kể so với vốn bỏ ra.
Sổ lệnh của A mỏng. Một lệnh bán lớn có thể chỉ được khớp một phần. Phần còn lại phải chờ, hoặc phải bán ở giá thấp hơn nhiều.
Khi nhóm nhỏ nhà đầu tư cùng mua dồn dập, giá A có thể tăng mạnh trong thời gian ngắn rồi giảm mạnh. Kiểu thao túng "bơm và xả" (pump and dump) này hay gặp ở cổ phiếu penny.

Ví dụ này chỉ minh họa cơ chế. Nó không phải số liệu của cổ phiếu thật nào.

Thuật ngữ xuất hiện ở đâu

Báo chí và diễn đàn: các bài cảnh báo về "cổ phiếu rác", tin đồn tăng trần, thao túng giá.
Bộ lọc cổ phiếu: lọc theo giá, vốn hóa, khối lượng giao dịch.
Báo cáo công ty chứng khoán: cổ phiếu bị cảnh báo, kiểm soát, hạn chế giao dịch hoặc không được cho vay margin.
Sàn quốc tế: thông báo về OTC và hủy niêm yết.

Rủi ro cần biết

Người tìm hiểu đầu tư penny stock thường gặp các rủi ro sau:

thanh khoản kém nên khó thoát vị thế;
biến động giá lớn;
thông tin công bố ít;
dễ bị thao túng giá.

Khi giao dịch cổ phiếu hoặc CFD cổ phiếu bằng đòn bẩy, khoản lỗ có thể đến rất nhanh và vượt dự tính. Xem thêm Quản lý rủi ro và Tâm lý giao dịch.

Thuật ngữ liên quan

Câu hỏi thường gặp

Penny stock là gì nói ngắn gọn?

Là cổ phiếu có giá mỗi cổ phiếu rất thấp, thường của công ty nhỏ và ít được giao dịch.

Cổ phiếu penny có phải lúc nào cũng là cổ phiếu rác?

Không. "Cổ phiếu rác" là cách gọi về chất lượng doanh nghiệp. Penny chỉ nói về mức giá. Hai nhóm này thường trùng nhau nhưng không đồng nhất.

Giá thấp có nghĩa là dễ tăng gấp nhiều lần?

Không. Giá mỗi cổ phiếu không cho biết công ty đắt hay rẻ. Cần xét vốn hóa, lợi nhuận và giá trị sổ sách.

Vì sao penny stock dễ bị thao túng?

Vì vốn hóa nhỏ và sổ lệnh mỏng. Một lượng tiền không lớn cũng có thể đẩy giá lên hoặc kéo giá xuống mạnh.

Trang này có khuyến nghị mua cổ phiếu nào không?

Không. Trang chỉ giải thích thuật ngữ và rủi ro, không đưa ra lời khuyên hay tín hiệu giao dịch.