Mệnh giá (face value, par value) là gì?

Mệnh giá là gì

Mệnh giá (face value, par value, nominal value) là giá trị danh nghĩa ghi trên trái phiếu hoặc cổ phiếu khi phát hành. Đây không phải giá đang giao dịch trên thị trường.

• Với trái phiếu: mệnh giá là số tiền gốc tổ chức phát hành cam kết trả cho người nắm giữ vào ngày đáo hạn. Mệnh giá cũng là cơ sở để tính lãi coupon.
• Với cổ phiếu: mệnh giá là giá trị danh nghĩa dùng để ghi nhận vốn góp trong sổ sách. Nó gần như không liên quan đến giá thị trường hay giá trị sổ sách.

Ví dụ minh họa (giả định)

Giả sử có trái phiếu với mệnh giá M, lãi suất coupon c mỗi năm, trả lãi định kỳ đến ngày đáo hạn.

1. Tiền coupon mỗi năm bằng c × M. Mức này không đổi dù giá thị trường tăng hay giảm.
2. Nếu bạn mua với giá P thấp hơn M, trái phiếu đang giao dịch dưới mệnh giá (discount). Nếu giữ đến đáo hạn và tổ chức phát hành trả đủ, bạn nhận lại M. Phần chênh lệch M − P là lãi vốn.
3. Nếu mua với giá P cao hơn M, trái phiếu giao dịch trên mệnh giá (premium). Phần chênh lệch P − M là khoản lỗ vốn khi đáo hạn, bù lại bằng coupon cao hơn mặt bằng lãi suất.
4. Lợi suất hiện hành bằng (c × M) / P. Vì vậy giá trái phiếu và lợi suất đi ngược chiều nhau.

Để thử với số liệu cụ thể, dùng công cụ tính toán.

Định nghĩa chính xác và trường hợp đặc biệt

• Giá yết theo phần trăm mệnh giá: trên thị trường trái phiếu, giá thường được yết bằng tỷ lệ so với mệnh giá, chưa gồm lãi tích lũy (clean price). Giá thanh toán thực tế (dirty price) bằng giá sạch cộng lãi tích lũy.
• Trái phiếu zero-coupon: không trả lãi định kỳ. Trái phiếu được bán dưới mệnh giá, và toàn bộ lợi nhuận đến từ việc nhận đủ mệnh giá khi đáo hạn.
• Trái phiếu trả dần gốc: gốc được trả dần theo từng kỳ (phân bổ nợ), nên dư nợ gốc còn lại nhỏ hơn mệnh giá ban đầu.
• Trái phiếu chỉ số hóa lạm phát: gốc được điều chỉnh theo chỉ số giá, nên số tiền trả khi đáo hạn có thể khác mệnh giá gốc.
• Cổ phiếu không mệnh giá: một số khu vực pháp lý cho phép phát hành cổ phiếu không có mệnh giá.
• Vỡ nợ: khi tổ chức phát hành vỡ nợ, số tiền thu hồi thường được tính bằng tỷ lệ trên mệnh giá và có thể thấp hơn nhiều so với mệnh giá.

Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu

• Bản cáo bạch, điều khoản phát hành: ghi mệnh giá, lãi coupon và ngày đáo hạn.
• Tin tức về đấu giá trái phiếu: khối lượng gọi thầu và khối lượng trúng thầu thường được tính theo mệnh giá.
• Báo cáo tài chính doanh nghiệp: vốn cổ phần được ghi nhận bằng số cổ phiếu nhân với mệnh giá.
• Nền tảng giao dịch: trên MetaTrader, phần đặc tả CFD hiển thị quy mô hợp đồng, không hiển thị mệnh giá theo nghĩa trái phiếu. CFD có đòn bẩy có thể làm bạn thua lỗ nhanh, kể cả khi tài sản cơ sở là trái phiếu.

Thuật ngữ liên quan

• Lãi coupon trái phiếu
• Duration trái phiếu
• Chênh lệch tín dụng
• Điểm cơ bản (bps)
• Trái phiếu Eurobond
• Trái phiếu Bund
• Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp

Mệnh giá có phải là giá mua trái phiếu không?

Không. Giá mua là giá thị trường và có thể cao hơn hoặc thấp hơn mệnh giá. Mệnh giá là số tiền gốc được trả khi đáo hạn.

Mệnh giá cổ phiếu có cho biết cổ phiếu đắt hay rẻ không?

Không. Mệnh giá cổ phiếu chỉ là con số kế toán. Giá thị trường phụ thuộc vào cung cầu và kỳ vọng của nhà đầu tư.

Vì sao giá trái phiếu giảm xuống dưới mệnh giá?

Thường là do lãi suất thị trường tăng cao hơn lãi coupon, hoặc do rủi ro tín dụng của tổ chức phát hành tăng lên.

Giữ trái phiếu đến đáo hạn có chắc nhận đủ mệnh giá không?

Chỉ khi tổ chức phát hành không vỡ nợ. Hãy xem thêm phần quản lý rủi ro.