Định nghĩa ngắn
Option premium (phí quyền chọn) là giá người mua trả cho người bán để có quyền mua hoặc bán tài sản cơ sở ở giá thực hiện định sẵn, trong thời hạn định sẵn.
Người mua trả premium và có quyền, không có nghĩa vụ. Người bán nhận premium và phải thực hiện nghĩa vụ nếu người mua dùng quyền. Xem thêm quyền chọn mua và phái sinh.
Sẵn sàng thử trên tài khoản thật hoặc demo?
Liên kết đối tác · giao dịch có rủi ro thua lỗ cao
Định nghĩa chính xác
Premium là giá thị trường của hợp đồng quyền chọn. Giá này gồm phần sau:
- Giá trị nội tại (intrinsic value): phần lợi nếu thực hiện quyền ngay. Gọi S là giá tài sản cơ sở, K là giá thực hiện: với quyền chọn mua, giá trị nội tại = max(S − K, 0); với quyền chọn bán, giá trị nội tại = max(K − S, 0).
- Giá trị thời gian (time value): phần còn lại, tức Premium − giá trị nội tại. Phần này phụ thuộc thời gian đến ngày hết hạn, biến động kỳ vọng, lãi suất và cổ tức.
Premium thường được niêm yết theo mỗi đơn vị tài sản cơ sở. Số tiền thực trả bằng premium nhân với quy mô hợp đồng và số hợp đồng.
Ví dụ giả định
Cổ phiếu X đang ở giá S. Quyền chọn mua X có giá thực hiện K, với K thấp hơn S. Thị trường báo premium là P.
- Giá trị nội tại = S − K.
- Giá trị thời gian = P − (S − K).
- Tổng tiền người mua trả = P × quy mô hợp đồng.
- Điểm hòa vốn khi đáo hạn (bỏ qua phí giao dịch) = K + P.
Nếu đến ngày hết hạn giá X không vượt K, quyền chọn hết giá trị và người mua mất toàn bộ premium. Người bán giữ premium nhưng chịu rủi ro lỗ nếu giá tăng mạnh. Để thử với số liệu cụ thể, dùng các công cụ tính toán.
Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu
- Bảng chuỗi quyền chọn (option chain): các cột Bid, Ask, Last, Mark là premium theo từng giá thực hiện.
- Sao kê tài khoản: dòng "premium paid" (đã trả) hoặc "premium received" (đã nhận). Xem sao kê tài khoản.
- Tin tức: "premium quyền chọn tăng" thường đi kèm biến động kỳ vọng tăng.
- Quyền chọn ngoại hối OTC: premium có thể được báo theo pip hoặc theo tỷ lệ trên giá trị danh nghĩa.
Trường hợp đặc biệt cho trader có kinh nghiệm
- Biến động ngầm định (implied volatility): từ premium thị trường, mô hình định giá suy ngược ra mức biến động kỳ vọng. So sánh với biến động quy năm thực tế.
- Gần đáo hạn, sâu trong tiền: giá trị thời gian tiến gần không, premium xấp xỉ giá trị nội tại.
- Quyền chọn bán kiểu châu Âu sâu trong tiền: premium có thể thấp hơn giá trị nội tại do yếu tố lãi suất, vì không thể thực hiện sớm.
- Chênh lệch Bid/Ask: với quyền chọn ít thanh khoản, chênh lệch premium lớn làm tăng chi phí thực tế.
- Delta: cho biết premium thay đổi bao nhiêu khi giá tài sản cơ sở thay đổi. Xem delta quyền chọn.
Rủi ro
Người mua quyền chọn có thể mất toàn bộ premium. Người bán quyền chọn không được bảo vệ có thể lỗ vượt xa premium đã nhận. Giao dịch phái sinh và CFD có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Đọc thêm quản lý rủi ro.
Thuật ngữ liên quan
Câu hỏi thường gặp
Phí quyền chọn có hoàn lại không?
Không. Premium đã trả không được hoàn lại, kể cả khi quyền chọn hết hạn vô giá trị.
Cách tính premium option như thế nào?
Trên thị trường, premium do cung cầu quyết định. Về lý thuyết, mô hình như Black-Scholes hoặc mô hình nhị thức ước tính premium từ giá tài sản cơ sở, giá thực hiện, thời gian, biến động, lãi suất và cổ tức.
Premium và giá thực hiện khác nhau thế nào?
Giá thực hiện là mức giá mua hoặc bán tài sản khi dùng quyền. Premium là giá của chính quyền chọn.
Vì sao premium tăng khi thị trường biến động mạnh?
Biến động kỳ vọng cao làm tăng khả năng quyền chọn có lời khi đáo hạn, nên giá trị thời gian tăng.