Phần bù rủi ro là gì? Risk premium

Định nghĩa ngắn

Phần bù rủi ro (risk premium) là phần lợi suất cao hơn mức phi rủi ro mà nhà đầu tư đòi hỏi khi nắm giữ một tài sản có rủi ro.

Lợi suất phi rủi ro thường được lấy theo lợi suất trái phiếu chính phủ có kỳ hạn tương ứng.

Định nghĩa chính xác và cách tính phần bù rủi ro

Công thức tổng quát:

Phần bù rủi ro = E(R) − Rf

E(R): lợi suất kỳ vọng của tài sản rủi ro.
Rf: lợi suất phi rủi ro cùng kỳ hạn và cùng đồng tiền.

Phần bù rủi ro thị trường (equity risk premium) là E(Rm) − Rf, với Rm là lợi suất của danh mục thị trường cổ phiếu. Trong mô hình CAPM, lợi suất đòi hỏi của một cổ phiếu là:

E(Ri) = Rf + β × (E(Rm) − Rf)

Hệ số Beta cho biết cổ phiếu nhạy với thị trường đến đâu. Phần lợi suất thực tế vượt mức CAPM dự tính được gọi là Alpha.

Ví dụ giả định

Giả sử trái phiếu chính phủ kỳ hạn tương ứng có lợi suất A phần trăm mỗi năm. Một chỉ số cổ phiếu được kỳ vọng mang lại B phần trăm mỗi năm.

Phần bù rủi ro thị trường = B − A.
Nếu một cổ phiếu có beta lớn hơn mức của thị trường, lợi suất đòi hỏi theo CAPM sẽ cao hơn B.
Nếu B không cao hơn A, nhà đầu tư không được bù thêm cho rủi ro của cổ phiếu.

Bạn có thể tự nhập số liệu và tính lợi suất quy năm bằng Công cụ tính toán. Hãy xem thêm bài về lợi suất hàng năm.

Thuật ngữ này xuất hiện ở đâu

Tin tức tài chính: "phần bù rủi ro thu hẹp" hoặc "phần bù rủi ro nới rộng", nhất là khi dòng tiền chuyển sang tài sản trú ẩn an toàn.
Thị trường trái phiếu: chênh lệch tín dụng là phần bù cho rủi ro vỡ nợ. Chênh lệch này thường được đo bằng điểm cơ bản.
Báo cáo phân tích: có các mục phần bù rủi ro quốc gia (với thị trường mới nổi), phần bù kỳ hạn và phần bù lạm phát.
Nền tảng giao dịch: MetaTrader thường không có chỉ số mang tên "risk premium". Người giao dịch gặp khái niệm này gián tiếp, ví dụ qua chênh lệch lãi suất giữa các đồng tiền thể hiện trong phí swap.

Trường hợp đặc biệt

Kỳ vọng và thực tế khác nhau: phần bù đo trước (ex-ante) là một ước tính. Phần bù đo sau (ex-post) theo dữ liệu lịch sử có thể âm trong một giai đoạn dài.
Chọn Rf: các kỳ hạn hoặc đồng tiền khác nhau cho ra phần bù khác nhau.
Phần bù có thể âm: tài sản dùng để phòng hộ có thể được chấp nhận ở lợi suất kỳ vọng thấp hơn mức phi rủi ro.
Forex: phần bù rủi ro tiền tệ là phần làm lệch tỷ giá khỏi ngang giá lãi suất không bảo hiểm. Xem ngang giá lãi suất có bảo hiểm và rủi ro tỷ giá.
Quyền chọn: phần bù rủi ro biến động là chênh lệch giữa biến động hàm ý và biến động thực tế.
Đuôi dày: phần bù cao thường đi kèm khả năng thua lỗ lớn hiếm gặp. Xem Fat tails và tail risk.

Phần bù rủi ro không phải là khoản lợi nhuận được bảo đảm. Giao dịch CFD và forex có đòn bẩy có thể làm mất tiền rất nhanh. Xem thêm Quản lý rủi ro.

Thuật ngữ liên quan

Beta · Alpha · Chênh lệch tín dụng · Duration trái phiếu · Lãi coupon · Thuật ngữ tài chính

Câu hỏi thường gặp